بسته شدن مسیرهای هوایی، توقف واردات و آسیب به دهها کارخانه دارویی در روزهای متمادی درگیری با جنگ تحمیلی، هم نتوانست زنجیره تأمین دارو را از کار بیندازد.
همشهری آنلاین – مریم سرخوش: به گفته معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو اتکای کشور به توان تولید داخل، مهمترین عامل حفظ دسترسی بیماران به دارو و تداوم خدمات درمانی در سختترین روزهای اخیر بوده است.
مهدی پیرصالحی در حاشیه مراسم رونمایی از نخستین دوره پیشصنعت داروسازی در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی عنوان کرد: صنعت داروسازی ایران یکی از صنایع پرافتخار کشور است و در همه شرایطی که کشور پس از انقلاب پشت سر گذاشته؛ از جنگ تحمیلی و حوادث طبیعی گرفته تا همهگیری کرونا و سه جنگ سختی که طی یک سال اخیر تجربه کردیم، همین صنعت داروسازی با تولید بیش از ۸۵ ردصد داروی کشور از نظر حجمی نیاز بازار داخلی را تأمین کرده و در شرایط سخت به کمک نظام سلامت آمده است.
صرفهجویی میلیاردها دلار با تولید داخل
اگر در این سه جنگ، صنعت داروسازی داخلی وجود نداشت، با منابع ارزی موجود، امکان تأمین داروی مورد نیاز کشور را نداشتیم. این نکته مهمی است که معاون وزیر بهداشت به آن اشاره و عنوان کرد: کل نیاز ارزی دارویی ایران حدود ۲ تا ۲.۲ میلیارد دلار است، در حالی که این رقم در برخی کشورهای همسایه با جمعیت مشابه به حدود ۱۸ میلیارد دلار میرسد. صنعت داروسازی باعث شده هم کاهش وابستگی ارزی در کشور رقم بخورد و هم مردم در سالهایی که کشور با محدودیتها و تحریمهای شدید روبهرو بوده، به فرآوردههای سلامتمحور دسترسی داشته باشند.
چهار ماه بدون واردات؛ اما بازار دارو سرپا ماند
پیرصالحی درباره وضعیت تأمین دارو در ماههای اخیر هم بیان کرد: ذخایر داروهای ضروری و حیاتی مناسب است، هرچند کمبودهای مقطعی وجود دارد. در دوران جنگ، پروازها از برخی کشورها به طور کامل قطع شد، حملونقل دریایی متوقف بود و واردات دارو و تجهیزات پزشکی با دشواری جدی انجام میشد.
او ادامه داد: در مقطعی که مسیرهای هوایی، دریایی و زمینی تقریباً مسدود شده بود، حدود ۴ ماه هیچ محمولهای وارد کشور نشد، اما با اتکا به صنعت داخلی توانستیم عمده نیازهای کشور را تأمین کنیم و تابآوری نظام سلامت حفظ شد. درباره کمبودهای مقطعی نیز تلاش کردیم از مسیرهای جایگزین، تأمین را در کوتاهترین زمان ممکن انجام دهیم.
استفاده از فرصت باز شدن مسیرهای حملونقل
پیرصالحی با اشاره به تحولات اخیر هم بیان کرد: در دو، سه هفتهای که تفاهم میان ایران و کشورهای متخاصم ایجاد شد، از فرصت به وجود آمده برای ورود بخشی از محمولههایی که در برخی کشورها متوقف مانده بود استفاده کردیم. البته این اقدام همه نیازها را برطرف نمیکند و همچنان باز بودن مسیرهای هوایی برای انتقال دارو و مواد اولیه ضروری است، اما در این مدت بخشی از نیازهای کشور تأمین شد.
آسیب به ۴۴ کارخانه؛ اما تولید متوقف نشد
رئیس سازمان غذا و دارو درباره خسارتهای واردشده به صنعت دارو در جنگ هم توضیح داد: در جنگ اخیر، ۴۴ کارخانه داروسازی، تجهیزات پزشکی و شرکت پخش آسیب دیدند. برخی از آنها به طور کامل تخریب شدند و بازگشتشان به چرخه تولید زمانبر خواهد بود، اما کارخانههایی که آسیب کمتری دیده بودند، تقریباً همگی فعالیت خود را از سر گرفتهاند. یکی از این کارخانهها تنها سه روز پس از آسیبدیدگی دوباره به چرخه تولید بازگشته بود. البته نمای ساختمان هنوز آثار خسارت را دارد، اما خطوط تولید فعال شده و از نظر تولید مشکلی وجود ندارد.
پیرصالحی به تداوم خدمات دارویی در دوران جنگ اشاره کرد و گفت: در همین مدت، تنها در تهران ۷ داروخانه آسیب دیدند و دو نفر از همکاران داروساز به شهادت رسیدند. در مجموع ۱۵ شهید و مجروح در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی داشتیم، اما هیچ وقفهای در تولید، توزیع و ارائه خدمات دارویی ایجاد نشد و مجروحان از همه خدمات درمانی و دارویی بهرهمند شدند. در سه جنگ یکسال گذشته تمام مجروحان بهصورت رایگان در بیمارستانها درمان شدند؛ موضوعی که بخش مهمی از آن با اتکا به داروهای تولید داخل امکانپذیر شد و ارزش واقعی تولید ملی را نشان داد.
انستیتوپاستور سرپا مانده است
رئیس سازمان غذا و دارو درباره آخرین وضعیت انستیتو پاستور هم بیان کرد: این مجموعه در دوران جنگ آسیبهایی را متحمل شد که عمدتاً در بخشهای تحقیقاتی بود. بخش تولید آسیب جدی ندید و فعالیتهای پژوهشی نیز پس از چند روز در ساختمان دیگری از سر گرفته شد. انستیتو پاستور یکی از میراثهای ارزشمند علمی کشور است و حفظ آن برای ما اهمیت ویژهای دارد.
بدهی ۲۰۰ همتی؛ چالش بزرگ صنعت دارو
پیرصالحی با اشاره به مشکلات نقدینگی صنعت دارو عنوان کرد: در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی، بیش از ۶۰ همت بدهی دولتی و بیش از ۱۴۰ همت بدهی بخش خصوصی وجود دارد؛ یعنی در مجموع بیش از ۲۰۰ همت مطالبه این صنعت است. بخش عمده این مشکل به تأخیر بیمهها در پرداخت مطالبات بازمیگردد.
به گفته معاون وزیر بهداشت، بیمه سلامت بهتازگی مطالبات شهریور سال گذشته و سازمان تأمین اجتماعی نیز مطالبات آذر سال گذشته را پرداخت کرده است. با پیگیری شخص رئیسجمهور و حمایت وزیر بهداشت، تلاش میکنیم این بدهیها هرچه سریعتر تسویه شود تا زنجیره نقدینگی صنعت دارو دچار اختلال نشود.
گزارشی از کمبود دارو در استانهای جنوبی نداشتیم
رئیس سازمان غذا و دارو درباره شرایط استانهای جنوبی به دلیل درگیری بیشتر با شرایط جنگی هم توضیح داد: در جلسهای که با رؤسای دانشگاههای علوم پزشکی استانهای جنوبی برگزار شد، هیچ گزارشی از کمبود دارویی دریافت نکردیم. همچنین از شرکتهای پخش خواستهایم ذخایر دارویی این مناطق را افزایش دهند تا در داروهای بیمارستانی نیز با کمبودی مواجه نشویم.
ایران؛ در جمع ۱۰ کشور برتر بایوتکنولوژی دارویی
رئیس سازمان غذا و دارو همچنین به یکی از مهمترین ظرفیتهای صنعت داروسازی کشور هم اشاره کرد و گفت: بایوتکنولوژی یکی از مهمترین دستاوردهای صنعت داروی کشور است. فعالیت در این حوزه از دهه ۸۰ آغاز شد و امروز ایران در میان ۱۰ کشور برتر دنیا قرار داده است. برخی داروهای تولید داخل موفق به دریافت تأییدیههای اتحادیه اروپا شدهاند و این موضوع زمینه ورود آنها به بازارهای بینالمللی را فراهم کرده است.
او ادامه داد: در حوزه داروهای معمولی، صادرات به کشورهای منطقه انجام میشود. البته میزان صادرات هنوز با ظرفیت واقعی فاصله دارد، اما در حوزه بایوتک توانستهایم از بازار منطقه عبور کنیم و امیدواریم بهزودی وارد بازارهای اروپایی و جهانی شویم. اگر این محصولات در داخل تولید نمیشد، برای تأمین هر یک از آنها باید چندین برابر ارز از کشور خارج میشد.
