ایران برای نخستینبار از زمان آغاز جنگ تحمیلی سوم، یک موشک بالستیک ویژه را علیه ناوگان آمریکایی حاضر در خلیجفارس «آزمایش» کرد؛ اقدامی که واکنش مقامهای آمریکایی به آن، نشاندهنده موفقیتآمیز بودن «شلیک هشدار» ایران بود و بهعنوان «تغییر در معادله نبرد دریایی» مطرح شد.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: «باورپذیر کردن تهدید ایران» درحالی بهعنوان هدف شلیک آزمایشی اخیر اعلام شده که سالهاست ناوهای هواپیمابر و ناوگروههای آمریکایی بهمثابه نماد برتری نظامی واشنگتن در منطقه خلیجفارس و دریای عمان به نمایش گذاشته میشوند. اکنون اما یک واقعیت تازه در معادلات امنیتی منطقه خودنمایی میکند؛ «غولهای آمریکایی دیگر نمیتوانند با اتکا به فاصله جغرافیایی و سپرهای دفاعی خود، از گزند توان موشکی ایران مصون بمانند».
درچنین شرایطی مواضع اخیر مقامهای ارشد ایرانی درباره آزمایش یک «موشک خاص و ضدناوشکن» در بالای سر یک ناو آمریکایی، بار دیگر توجهها را به نسل جدید موشکهای ایرانی و بهویژه موشک بالستیک «قاسم بصیر» معطوف کردهاست؛ موشکی که از مهمترین بالستیکهای ضدکشتی ایران بهحساب میآید و پایانی بر افسانه ضربهناپذیری ناوگان دریایی آمریکا در منطقه است.
مشخصات فنی «قاسم بصیر»
- نوع: بالستیک میانبرد
- تولیدکننده: وزارت دفاع
- رونمایی: ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۴
- پیشینه: از خانواده موشک «حاج قاسم»
- طول: ۱۰.۹
- قطر: ۰/۹ متر
- موتور: تک مرحلهای
- سوخت: جامد مرکب
- برد: بیش از هزارو ۲۰۰ کیلومتر
- سرعت در فاز میانی: بیش از ۱۰ ماخ
- وزن: ۷ تن
- سرجنگی: جدا شونده با قابلیت مانور
- وزن سرجنگی: ۵۰۰ کیلوگرم
- هدایت: مبتنی بر INS پیش رفته و در بخش نهایی پرواز نیز با اتکا بر کاونده بصری
- تفاوت ویژه با بالستیکهای متعارف: تمرکز طراحی بر هدایت، دقت، مانورپذیری و افزایش احتمال عبور از شبکههای دفاع موشکی
- ویژگیهای راهبردی:
- دارای سامانه هدایت با تصویرساز حرارتی
- برخوردار از قابلیت هدایت دقیق بدون اتکای کامل به جی. پی. اس
- مانورپذیری سرجنگی
- مقاومت در برابر جنگ الکترونیک
- اعمال تغییرات آیرودینامیکی و کنترلی نسبت به نسلهای قبلی
- کاهش قابلیت کشف راداری با توجه به طراحی ویژه
- کاهش قابل توجه خطا در بخش نهایی پرواز با تعبیه یککاونده بصری روی دماغه موشک
دلیل اصلی هراس ناوهای آمریکایی
یکی از مهمترین ویژگیهای موشک بالستیک «قاسم بصیر»، بهرهمندی از سرجنگی مانورپذیر، آنهم در مرحله پایانی پرواز است که سامانههای دفاعی را با چالش اساسی مواجه میکند.
- نقطه تفاوت: در یک موشک بالستیک معمولی، هرچه موشک به هدف نزدیکتر میشود، مسیر آن برای سامانههای دفاعی قابل پیشبینیتر میشود.
- نتیجه: شبکه پدافندی میتواند با استفاده از رادارها و حسگرهای مختلف، مسیر احتمالی را محاسبه و رهگیر را به سمت موشک هدایت کند.
- ویژگی قاسم بصیر: وقتی سرجنگی «قاسم بصیر» میتواند در مرحله پایانی مسیر خود، تغییرهای کنترلی انجام دهد، پیشبینی نقطه اصابت دشوارتر میشود.
- نکته ویژه: تغییرات صورت گرفته در «قاسم بصیر»، نسبت به موشک بالستیک «حاج قاسم»، بهویژه در بخش «هدایت» و «مانور»، مزیتی راهبردی برای عبور از لایههای پدافندی به موشک قاسم بصیر بخشیدهاست.
- اهمیت راهبردی:
- قابلیت مانورپذیری «قاسم بصیر» در برابر ناوهای آمریکایی اهمیت بیشتری پیدا میکند، چراکه ناوگان بزرگ آمریکا صرفاً یک شناور منفرد نیستند، بلکه مجموعهای از یک شبکه دفاعی چندلایه را تشکیل میدهند.
- ارزش راهبردی «قاسم بصیر» تنها در قدرت انفجاری آن نیست، بلکه در افزایش احتمال عبور از دفاع و اصابت دقیقتر است.
- چنانچه یک موشک کشف شود، اما بهموقع رهگیری نشود و در مرحله پایانی نیز مسیر غیرقابل پیشبینی داشته باشد، میزان موفقیت سامانههای پدافندی در دفاع از بهشدت افزایش مییابد.
ناوهای آمریکا دیگر در امان نیستند
یکی از ویژگیهایی که «قاسم بصیر» را از یک موشک بالستیک «مختصاتمحور» متمایز میکند، توانایی هدایت در مرحله پایانی شلیک است.
- مزیت: برخورداری از سامانه تصویربرداری حرارتی است
- نتیجه: افزایش قابلیت مانورپذیری با بهرهمندی از مزیت جستوجوگر حرارتی
- نکات محوری:
- معمولات موشکها براساس مسیر و مختصات از پیش تعیینشده به سمت نقطه موردنظر حرکت میکنند.
- نکته مهم اینجاست که در هدف متحرکی مانند ناو، هدف در فاصله زمانی بین شلیک و اصابت، جابهجا میشود.
- هرچه زمان پرواز بیشتر باشد، اختلاف میان مختصات اولیه و موقعیت واقعی هدف، اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ اینجاست که مزیت راهبردی «قاسم بصیر» نمایان میشود.
- این موشک با داشتن جستوجوگر تصویری در مرحله پایانی، میتواند به جای اتکای کامل به مختصات اولیه، هدف را در فاز نهایی مشاهده و مسیر خود را برای رسیدن به آن اصلاح کند.
مقامهای ایرانی درباره «غولکشها» چه گفتند؟
اظهارات مقامهای ایرانی درباره موشک بالستیک قاسم بصیر، بیش از هر چیز نشاندهنده دست پر ایران برای تغییر اساسی معادله نبرد دریایی در خلیجفارس است.
محسن رضایی، دبیر شورایعالی امنیت ملی:
- برای نخستینبار یک موشک بالستیک ویژه علیه ناو آمریکایی در منطقه آزمایش شد.
- هدف از این شلیک، باورپذیر کردن تهدید ایران است.
- غرق کردن یک ناو با ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر، پیامدهای سنگینی برای طرف مقابل دارد.
- آزمایش این موشک بالستیک، نقطه عطفی در تحول راهبردهای جنگی ایران و نشانهای از پایان تحمل محاصره دریایی است.
سردار مجید ابنالرضا، سرپرست وزارت دفاع:
- توانایی و فناوری هدف قرار دادن ناوهای آمریکایی را داریم.
امیر عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع شهید ایران (۱۴ اردیبهشتماه ۱۴۰۴، رونمایی از قاسم بصیر)
- موشک بالستیک قاسم بصیر با انجام مانور و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک، میتواند از سامانههای پدافندی ضد بالستیک عبور کند.
- قاسم بصیر با روش جدید هدایت و کنترل و داشتن بدنه الیاف کربن، عملاً تا حد زیادی از دید رادارهای پدافندی پنهان میماند.
- سامانه ضدبالستیک «تاد» توان رهگیری سرجنگی موشک جدید ایران را ندارد.
سرلشکر شهید محمد باقری، رئیس پیشین ستادکل نیروهای مسلح(۱۵ اسفندماه ۱۴۰۱) :
- ایران به تولید موشکهای بالستیک با قابلیت انهدام یگانهای شناور دریایی متحرک رسیدهاست.
- ایران با تولید این نوع موشک، جزو ۳ کشور دارنده دانش ساخت این موشکها قرار گرفت.
- دیگر ناو هواپیمابر و ناوگانهای متجاوز در فاصله هزارو ۵۰۰کیلومتری سواحل ایران، امنیت ندارند.
اهمیت راهبردی هدف قرار دادن ناوهای آمریکایی
بهرهمندی ایران از موشکهای نقطهزن برای هدف قرار دادن ناوگان دریایی آمریکا در آبهای منطقه از جنبههای مختلف دارای اهمیت ویژهای است؛ از جمله:
پایان افسانه ضربهناپذیری
- برخورداری ایران از توان هدف قرار دادن ناوهای هواپیمابر و ناوشکنهای آمریکایی، ضربه مهلکی به نیروی دریایی آمریکا به عنوان «نماد قدرت» ارتش این کشور است.
تغییر در معادلات میدانی نبرد
- اصابت بالستیکهای ایرانی به ناوگان آمریکا یک پیام سیاسی خاص دارد؛ اینکه معادلات در میدان نبرد دریایی تحول اساسی یافته است و ایران توان ضربه زدن به ناوگان محاصرهکننده را دارد.
پایان هراس از شلیک
- هدف قرار دادن ناوگان دریایی آمریکا ازسوی ایران، پایان هیمنهای است که در سایر عرصههای درگیری، پیامدهای سنگینی در حوزه «جرات شلیک» برای ناوگان دریایی آمریکا بهدنبال دارد.
تغییر محاسبات فرماندهی
- معادله «حفظ فاصله جغرافیایی» از آبهای ایران از میان میرود و فرماندهان آمریکایی دیگر نمیتوانند با اتکاء به این گزاره، خود را از تیررس ایران مصون بدانند.
افزایش هزینه دفاع
- افزایش چشمگیر خطر اصابت به ناوهای آمریکایی، هزینههای دوچندانی به ارتش این کشور تحمیل خواهد کرد، چراکه باید تدابیر ویژه برای تقویت سامانههای دفاعی، اقدامهای احتیاطی، حفاظت از ناوگان، تغییر آرایش نیروها و… اجرا شود.
کاهش آزادی عمل ناوگان
- یکی از مهمترین نقاط اهمیت موشک بالستیک ضدکشتی «قاسم بصیر»، محدود کردن آزادی عمل ناوگان دریایی آمریکا در پیرامون آبهای سرزمینی ایران است.
کاهش ارزش عملیاتی
- مجبور شدن ناوگان آمریکایی برای دور شدن از تیررس بالستیکهای نقطهزن ایرانی، زمینهساز کاهش ارزش عملیاتی حضور این ناوگان در پیرامون آبهای ایران میشود.
ارتقای محسوس بازدارندگی
- اینکه ایران بهصورت مستقیم از توانایی هدف قرار دادن داراییهای راهبردی آمریکا در منطقه برخوردار است، سطح بازدارندگی جمهوریاسلامی را بهصورت محسوسی افزایش خواهد داد.
