جنگندهها از سریعترین ماشینهای پرندهای هستند که بشر تاکنون ساخته است. به همین دلیل، همه میدانند که این هواپیماها در آسمان با سرعت بسیار زیادی حرکت میکنند. برای مثال، جنگنده F-۳۵ Lightning II میتواند به سرعتی معادل ماخ ۱.۶ برسد که حدود ۱٬۹۳۱ کیلومتر بر ساعت است. بنابراین، این جنگنده قطعاً یک هواپیمای کُند محسوب نمیشود. با توجه به سرعت بالای عملکرد این هواپیما و دیگر جنگندههای مشابه، این سؤال بوجود میآید که جنگندهها هنگام فرود با چه سرعتی حرکت میکنند؟
در مقایسه با هواپیماهای جنگی، زمانی که یک هواپیمای مسافربری سریع برای فرود آماده میشود، معمولاً مسافران توجه زیادی به سرعت آن ندارند. با این حال، هواپیما همچنان با سرعت قابلتوجهی در حال حرکت است. همین موضوع درباره جنگندهها نیز صدق میکند، البته سرعت فرود آنها به محل فرود بستگی دارد. فرود روی یک باند استاندارد و آسفالت، در بیشتر شرایط گزینهای ایدهآل برای جنگندهها محسوب میشود، اما دشوارترین نوع فرود برای این هواپیماها، فرود روی ناو هواپیمابر است. در این شرایط، جنگنده باید تقریباً بلافاصله پس از تماس چرخها با عرشه متوقف گردد؛ زیرا فضای فرود بسیار محدود است و باید از ادامه حرکت هواپیما و سقوط آن از لبه ناو جلوگیری شود.
اگر هواپیماهای مسافربری را بررسی کنیم، آنها معمولاً هنگام فرود با سرعتی بین ۲۰۹ تا ۲۵۷ کیلومتر بر ساعت حرکت میکنند. در مورد جنگندهها نیز شرایط تقریباً مشابه است، زیرا قوانین فیزیک فرود تفاوت زیادی بین یک هواپیمای غولپیکر مانند بوئینگ ۷۴۷ با وزن حدود ۳۴۴ تن و یک جنگنده F-۱۶ Fighting Falcon با وزن حدود ۹.۸۵ تن را در نظر نمیگیرد. جنگندهها معمولاً هنگام فرود با سرعتی بین ۲۷۳ تا ۳۳۸ کیلومتر بر ساعت به باند نزدیک میشوند. این سرعت کمی بیشتر از هواپیماهای مسافربری است، اما اختلاف آن چندان زیاد نیست. دلیل اصلی این موضوع، طراحی خاص جنگندههاست، زیرا این هواپیماها برای رسیدن به سرعتهای مافوق صوت ساخته شدهاند و همین ویژگی باعث میشود فرود با سرعت بالاتر برای آنها ایمنتر باشد.
جنگندهها برای فرود با سرعت بالا طراحی شدهاند
فرود هواپیماهای مسافربری به شکلی طراحی میشود که تا حد امکان آرام و راحت باشد. اگر هر فرود با ضربه و تکان شدید همراه میشد، بسیاری از افراد تمایل کمتری به سفر هوایی پیدا میکردند. اما خلبانان نظامی چنین شرایطی ندارند، زیرا جنگندهها بیشتر برای سرعت، قدرت مانور و عملکرد بالا طراحی شدهاند، نه راحتی. به همین دلیل، کاهش بیش از حد سرعت هنگام فرود میتواند باعث از دست رفتن نیروی بالابر و ایجاد وضعیت خطرناک واماندگی (Stall) شود. اگرچه برخورد با زمین با سرعت حدود ۳۳۸ کیلومتر بر ساعت ممکن است زیاد به نظر برسد، اما برای یک جنگنده این روش ایمنترین راه برای فرود به حساب میآید.
فرود روی ناو هواپیمابر پیچیدگیهای خاص خود را دارد. یک جنگنده هنگام نزدیک شدن به ناو معمولاً با سرعت حدود ۲۴۱ کیلومتر بر ساعت حرکت میکند، اما مشکل اینجاست که خود ناو نیز دائماً در حال حرکت است و حتی در صورت ثابت بودن سرعت حرکت آن، سطح اقیانوس باعث بالا و پایین شدن مداوم عرشه میشود. پس از برخورد جنگنده با عرشه، هواپیما باید در فاصلهای بسیار کوتاه، یعنی حدود ۱۰۷ متر، متوقف گردد. برای انجام این کار، از کابلهای مهارکننده مخصوص استفاده میشود.
در تصاویر مربوط به فرود جنگنده F/A-۱۸ Super Hornet روی ناو هواپیمابر USS Theodore Roosevelt، قلابی در قسمت عقب هواپیما به چشم میخورد که برای گرفتن کابل مهارکننده طراحی شده است. این قلاب کابل را میگیرد و باعث توقف سریع هواپیما میشود تا جنگنده از انتهای عرشه به طرف دریا سقوط نکند. به این ترتیب، یک خلبان نیروی دریایی ممکن است با سرعت حدود ۲۴۱ کیلومتر بر ساعت روی ناو فرود بیاید و تنها چند ثانیه بعد به صورت کامل متوقف شود، یعنی سرعت هواپیما از حدود ۲۴۱ کیلومتر بر ساعت به صفر برسد. این شرایط تفاوت زیادی با فرود روی باندهای معمولی دارد، اما بسیاری از خلبانان جنگندههای دریایی در طول دوران خدمت خود بارها چنین فرودهای دشواری را تجربه میکنند.
