کریستوفر نولان به انتقاد از فرهنگ نقد آماتور در عصر شبکههای اجتماعی پرداخت و هشدار داد که رواج اپلیکیشنهایی مانند «لتربوکسد» باعث شده «امروزه به ظاهر همگی به منتقد تبدیل شوند»؛ روندی که به اعتقاد او، آسیب جدی به درک درست از هنر سینما وارد کرده است.
به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از ددلاین، این کارگردان برنده دو جایزه اسکار، در گفتگوی اخیر خود با پادکست «ژنگ شو» در پکن، به واکاوی «یک مشکل واقعی» در نقد فیلمهای امروز پرداخت. نولان با اشاره به ایرادات رایجی که منتقدان آماتور به آثار سینمایی میگیرند، گفت: «انتقادی که مدام تکرار میشود این است که میگویند: “اوه، شخصیت باید همدلیبرانگیز طراحی شود، بنابراین داستان به شکلهای مختلف دستکاری یا تغییر میکند.” این نگاه، یک نقص اساسی در نقد داستانگویی است؛ چرا که تواناییِ مخاطب در شناسایی یک مکانیسم، به هیچ وجه به معنای بیاعتبار شدن یا باطل شدن آن مکانیسم نیست. این دقیقاً همان بحران واقعی در نقدهای امروزی است.»
این فیلمساز برجسته با رد این تفکر میان تماشاگران که «اگر توانستم بفهمم چرا داستان روی من تأثیر گذاشته است، پس حتماً فیلم کارکرد درستی نداشته»، توضیح داد که ساختار داستانگویی اصولاً بر همین اساس شکل میگیرد: «وقتی ما به عنوان داستانگو یک قهرمان خلق میکنیم، باید کاملاً مراقب انرژیای باشیم که مخاطب به سالن سینما میآورد و همچنین به تعامل میان هدفگذاری خودمان و نحوه دریافت آن توسط تماشاگر حواسجمع باشیم. صرف اینکه آن مکانیسم برای افراد قابل تشخیص است، چیزی از ارزش اثر کم نمیکند.»
نولان که این روزها فیلم حماسی و پرمخاطب «اودیسه» (اقتباسی از اثر باستانی هومر) را با فروشی نزدیک به یک میلیارد دلار روی پرده دارد، بر لزوم درک زبان مشترک سینمایی تأکید کرد. او یادآور شد: «ما با یک زبان مشترک داستانگویی مواجه هستیم که طی صد سال گذشته توسط هالیوود شکل گرفته و عملاً جهانی شده است. این یک زبان کاملاً مستقل و بسیار در دسترس است که قوانین، اصول و قراردادهای مشخصی دارد. شما قطعا میتوانید این اصول را بشکنید، خم کنید یا جابهجا کنید؛ اما در تمام طول مسیر باید نسبت به حضور آنها آگاه باشید.»
کارگردان «اوپنهایمر» در ادامه با اشاره به دلیل تمرکز خود بر نقد آماتور افزود: «ذهن من درگیر این است که منتقدان آماتور فکر میکنند همین که توانستهاند مکانیسم اثر را کشف کنند، یعنی اعتبار آن را زیر سؤال بردهاند. البته این مسئله شاید تا حدی درباره برخی عناصر خاص صادق باشد، چرا که دستور زبان و ادبیات سینما همگام با زمان تکامل مییابد؛ به طوری که وقتی یک کلیشه یا تروپ برای مخاطب بیش از حد تکراری میشود، ناچار باید تغییر کند. اما ما به عنوان فیلمساز از این زبان مشترک بهره میبریم و بر اساس همان درک متقابل کار را پیش میبریم، زیرا مخاطبان ما فیلمهای زیادی دیدهاند و به خوبی بر این زبان مسلط هستند.»
این اظهارات در حالی مطرح میشود که تازهترین اثر نولان یعنی «اودیسه» – با حضور ستارگانی چون مت دیمون، آن هاتاوی، تام هلند، زندایا و رابرت پاتینسون که داستان سفر پرخطر اودیسئوس پس از جنگ تروآ را روایت میکند – با وجود تمام بحثهای داغ آنلاین، توانسته امتیاز درخشان ۹۴ درصد را از منتقدان و امتیاز خیرهکننده ۹۷ درصد را از مخاطبان در وبسایت «راتن تومیتوز» به دست آورد.
