دکتر رضا لاریپور با بیان این که سهم پزشک از هزینه درمان از ۵۰ درصد به کمتر از ۷ درصد رسیده است، عنوان کرد: تعرفهگذاری نادرست، تأخیر بیمهها و مهاجرت، نظام سلامت را با چالش جدی مواجه کرده است.
همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: تصویر عمومی از پزشک، اغلب با درآمدهای بالا و ویزیتهای گران گره خورده؛ تصویری که به گفته سخنگوی سازمان نظام پزشکی با واقعیت اقتصادی بخش بزرگی از جامعه پزشکی فاصله دارد. رضا لاریپور معتقد است سیاستهای تعرفهگذاری، تأخیر بیمهها و افزایش هزینههای درمان، هم معیشت پزشکان را تحت فشار گذاشته و هم رابطه پزشک و بیمار را آسیبپذیر کرده است.
رضا لاریپور در تلویزیون همشهری درباره وضعیت معیشتی پزشکان گفت: پزشکان خیلی پولدار نیستند، اما باید پولدار باشند. به گفته او، در بسیاری از کشورهای دنیا پزشکان در زمره اقشار مرفه جامعه قرار دارند، اما این جایگاه در ایران طی سالهای گذشته تضعیف شده است.
از مرجع اجتماعی تا پدیده زیر میزی
او با اشاره به وضعیت پزشکان در دهههای ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۰ توضیح داد که پزشکان پس از فارغالتحصیلی، دورهای را در مناطق کمتر برخوردار کشور میگذراندند و بسیاری از آنها در همان مناطق ماندگار میشدند. پزشک در آن زمان فقط درمانگر نبود؛ محرم مردم بود. مردم با پزشک درد دل میکردند، درباره ازدواج فرزندانشان مشورت میگرفتند و حتی در برخی اختلافات خانوادگی از او کمک میخواستند. در آن دوره پزشک نوعی مرجعیت اجتماعی داشت و در کنار نقش حرفهای خود، جایگاهی ویژه در جامعه ایفا میکرد.
سخنگوی سازمان نظام پزشکی معتقد است یکی از تفاوتهای مهم امروز با گذشته، تغییر مناسبات مالی میان پزشک و بیمار است در توضیح بیشتر بیان کرد: در سالهای گذشته، تعرفهگذاری خدمات پزشکی بهدرستی انجام نشده و همین مسئله در کنار افزایش هزینهها، به شکلگیری و گسترش پدیدههایی مانند زیرمیزی کمک کرده است. این خدشه وارد شدن به تعرفهها سبب شد هم درآمد جامعه پزشکی کم شود و هم پدیدهای به نام زیرمیزی به وجود بیاید و مردم هزینههای بیشتری بپردازند.
او البته دریافت وجه خارج از تعرفه از بیمار را به هیچ عنوان قابل توجیه نمیداند و میگوید: مطالبه بخش قابل توجهی از جامعه پزشکی این است که اساساً رابطه مالی مستقیم میان پزشک و بیمار وجود نداشته باشد.
سهم پزشک از هزینه درمان چقدر است؟
لاریپور برای توضیح فاصله میان تصور عمومی و واقعیت درآمد پزشکان، به سهم پزشک از هزینههای درمان اشاره کرد و گفت: حدود ۲۰ سال پیش، در یک صورتحساب بیمارستانی، نزدیک به ۵۰ درصد هزینه مربوط به پزشک و ۵۰ درصد مربوط به سایر هزینههای بیمارستان، دارو و هتلینگ بود؛ اما امروز سهم پزشک از هزینه یک عمل جراحی، در بیمارستانهای دولتی و خصوصی، به کمتر از ۷ درصد رسیده است.
او با تاکید بر این که ۹۳ درصد پولی که میپردازید مرتبط با هتلینگ، تجهیزات و داروهاست، عنوان کرد: در سالهای گذشته قیمت دارو، تجهیزات پزشکی، خدمات بیمارستانی و سایر هزینههای درمانی متناسب با تورم و افزایش نرخ ارز رشد کردهاند، اما این افزایش در تعرفه خدمات پزشکان به همان نسبت اتفاق نیفتاده است.
این پزشک معتقد است همین مسئله باعث شده بیمار وقتی با صورتحساب سنگین بیمارستان مواجه میشود، تصور کند بخش عمده این پول به جیب پزشک رفته؛ در حالی که سهم پزشک از هزینه نهایی درمان بسیار کمتر از تصور عمومی است.
چرا دندانپزشکی به وام رسیده است؟
سخنگوی سازمان نظام پزشکی وضعیت هزینههای دندانپزشکی را هم نمونهای از مشکلات موجود در نظام سلامت عنوان کرد و گفت: نسبت به پایین بودن پوشش بیمهای خدمات دندانپزشکی انتقاد دارم و امروز شاید باید واقعاً گریه کنم. حوزه دندانپزشکی ما ارزانترین حوزه دندانپزشکی در دنیاست.
لاریپور با اشاره به تبلیغات وامهای ۷۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومانی برای درمانهای دندانپزشکی گفت: اینکه شهروندان برای پرداخت هزینه درمان دندان ناچار به دریافت وام شوند، نشانه یک مشکل جدی در نظام تأمین مالی سلامت است.
او افزایش شاخص پوسیدگی دندان را در کنار ضعف پوشش بیمهای، از دیگر نگرانیهای این حوزه عنوان کرد و گفت: حتی افرادی که از خارج کشور به ایران میآیند و هزینه دندانپزشکی خود را با دلار پرداخت میکنند، ممکن است برای پرداخت همین هزینهها با پول داخلی با مشکل مواجه باشند.
تأخیر بیمهها و فشار بر پزشکان
لاریپور یکی دیگر از مشکلات جامعه پزشکی را به نحوه پرداخت مطالبات از سوی بیمهها مرتبط دانست و تاکید کرد: در حالی که حق بیمه کارکنان و کارگران به صورت منظم از حقوق آنها کسر میشود و تأخیر در پرداخت آن برای کارفرما جریمه دارد، پرداخت مطالبات ارائهدهندگان خدمات درمانی ممکن است ۸ یا ۹ ماه به تأخیر بیفتد.
بیشتر بخوانید:
- چرا پزشکان زیرمیزی میگیرند؟
- زیرمیزی کار دست دکتر داد ؛ ۵ بیمار این دکتر را رسوا کردند!
به گفته او، این تأخیرها باعث میشود پزشک و بیمار در مقابل یکدیگر قرار بگیرند؛ در حالی که ریشه بخشی از این مشکلات به ساختار تأمین مالی و نحوه مدیریت منابع در نظام سلامت بازمیگردد. این در حالی است که دولت به پزشکان پول نمیدهد و آنها را با مردم مواجه میکند و رابطه نامناسبی میان پزشکان و مردم ایجاد میشود.
پزشک گرانتر، الزاماً پزشک بهتر نیست
سخنگوی سازمان نظام پزشکی در ادامه به یک تصور رایج در میان مردم نیز اشاره کرد؛ اینکه هرچه پزشک دستمزد بیشتری دریافت کند، الزاماً پزشک حاذقتری است.
او با اشاره به نمونهای از اختلاف هزینه جراحی در تهران و یک شهر کمبرخوردار گفت: گاهی ممکن است یک پزشک در شهرستان برای یک عمل مبلغی دریافت کند که چندین برابر کمتر از هزینه همان عمل توسط پزشک دیگری در تهران است. این اختلاف قیمت لزوماً به معنای اختلاف در مهارت یا کیفیت درمان نیست. وقتی تصور ما این است که حتماً متخصصی که بیشتر دستمزد میگیرد، کارش هم بهتر است، همین اشکالات پیش میآید.
او این نگاه را با خرید کالا مقایسه کرد و گفت: گرانتر بودن یک کالا الزاماً به معنای بهتر بودن آن نیست و همین منطق نباید درباره خدمات پزشکی نیز به شکل مطلق اعمال شود.
افزایش تعداد پزشکان؛ آیا مشکل حل شده است؟
لاریپور به افزایش ظرفیت آموزش پزشکی هم اشاره کرد و گفت تعداد دانشجویان پزشکی از سال ۱۳۹۳ تاکنون حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است. با توجه به این افزایش، انتظار میرود در سالهای آینده دسترسی مردم به پزشک بهتر شود و نیاز به مراجعه بیماران از شهرهای کمبرخوردار به شهرهای بزرگ کاهش پیدا کند؛ اما صرف افزایش تعداد فارغالتحصیلان به تنهایی مشکل را حل نمیکند.
به گفته او، مهاجرت پزشکان و جابهجایی جغرافیایی نیروی انسانی، یکی از چالشهای جدی نظام سلامت است و در توضیح بیشتر بیان کرد: قرار نبود دانشگاه ما بنگاه یا ماشین تربیت کردن افراد باهوش جامعه باشد که به کشورهای دیگر مهاجرت کنند.
سخنگوی سازمان نظام پزشکی در این باره بر ضرورت مدیریت صحیح منابع انسانی و سیاستگذاری در نظام سلامت تأکید و عنوان کرد: افزایش تعداد فارغالتحصیلان زمانی میتواند به بهبود دسترسی مردم منجر شود که همزمان برای ماندگاری پزشکان، توزیع مناسب آنها در کشور و تأمین معیشت جامعه پزشکی نیز برنامهریزی شود.
