تنها داروی آمریکایی کبد چرب در ایران تولید شد | سن ابتلا به سرطان روده بزرگ کاهش یافته است، غربالگری را جدی بگیرید + فیلم
شیوع ۳۵ درصدی کبد چرب، افزایش سرطانهای گوارشی و چالش دسترسی به خدمات تخصصی، از مهمترین موضوعات مطرحشده در نشست خبری کنگرههای گوارش و کبد بود؛ نشستی که معاون آموزشی و پژوهشی سازمان نظام پزشکی در آن بر پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان هدفمند تأکید کرد.
به گزارش همشهری آنلاین، دکتر امیرپاشا طبائیان، فوق تخصص گوارش و کبد و معاون آموزشی و پژوهشی سازمان نظام پزشکی، در نشست خبری درباره برگزاری سه کنگره تخصصی حوزه گوارش و کبد گفت: دو انجمن «آندوسکوپی گوارشی ایران» و «مطالعات کبدی ایران» سه همایش «هپاتیت تهران»، «جامع آندوسکوپیهای پیشرفته» و «جامع گوارش و کبد» را برگزار خواهند کرد.
به گفته او، دوازدهمین همایش هپاتیت تهران، چهارمین همایش جامع آندوسکوپیهای پیشرفته دستگاه گوارش و پنجمین همایش جامع گوارش و کبد از ۱۷ تا ۲۰ شهریور برگزار میشوند و حدود ۳۰۰ سخنران در این همایشها حضور خواهند داشت. همچنین ۲۴ کارگاه تخصصی برگزار خواهد شد.
طبائیان در ادامه با اشاره به شیوع بالای کبد چرب در کشور اظهار کرد: یکی از بیماریهای شایع در کشور کبد چرب است که حدود ۳۵ درصد شیوع دارد. با توجه به سبک زندگی، بیتحرکی و چاقی، این عدد در حال افزایش است و روند آسیب به کبد نیز بیشتر شده است. مساله مهم این که در گذشته هپاتیت B و C بیشترین عوامل منجر به پیوند کبد بودند، اما اکنون پیوند کبد بیشتر به سمت بیمارانی رفته است که به دلیل کبد چرب به سیروز مبتلا شدهاند.
سالانه حدود ۸۰۰ پیوند کبد
معاون آموزشی و پژوهشی سازمان نظام پزشکی با بیان اینکه ایران از نظر تعداد و انجام پیوند کبد جایگاه مناسبی دارد، گفت: ما یکی از کشورهایی هستیم که از نظر تعداد پیوند کبد و انجام آن جایگاه خوبی داریم. حدود ۸۰۰ پیوند کبد سالانه انجام میشود و تعداد مراکز پیونددهنده نیز در حال افزایش است.
طبائیان درباره برخی باورها درباره بروز کبد چرب با مصرف آب یخ هم بیان کرد در این باره واقعاً هیچ شواهد علمی وجود ندارد نوشیدن آب یخ عامل بروز کبد چرب باشد. دلیل اصلی بروز این بیماری بیتحرکی، سبک غلط زندگی، مصرف فستفودها و غذاهای چرب، چاقی و عوامل مرتبط با سبک زندگی است.
تولید داروی جدید کبد چرب در ایران
طبائیان با اشاره به ورود داروهای جدید برای درمان فیبروز کبدی گفت: تا سال گذشته داروی مشخصی برای کبد چرب نداشتیم و در افرادی که دچار فیبروز یا سفتی کبد میشدند، عملاً دارویی در اختیار نداشتیم. در چند ماه اخیر دارویی در اختیار داریم که در کشور خودمان تولید شده و برای فیبروز کبد در دنیا نیز تأیید شده است. این دارو اکنون در دسترس است، اما باید اندیکاسیونهای تجویز آن را آموزش دهیم و بدانیم که این دارو برای هر بیمار مبتلا به کبد چرب نیست. اتفاقاً یکی از مباحث مهمی که در کنگره امسال مطرح میشود، استفاده از داروهای جدید و آموزش پزشکان درباره موارد مصرف آنهاست.
این متخصص با اشاره به هزینه بالای این دارو بیان کرد: زمانی که یک داروی جدید میآید، مهمترین نکته این است که بتوانیم آن را بهجا و برای بیماری که واقعاً به آن نیاز دارد استفاده کنیم و مصرف آن برای افرادی که نیازی ندارند، افزایش پیدا نکند. این دارو فعلاً تحت پوشش بیمه نیست و قیمت آن نیز بالاست. در انجمن مطالعات بیماریهای کبدی روی این داروی جدید کار کردهایم و اثر خوب آن را دیدهایم.
ایران به حذف هپاتیت C نزدیک میشود؟
این فوق تخصص گوارش و کبد در پاسخ به سوال همشهری درباره وضعیت هپاتیت در کشور و دریافت گواهینامه حذف آن توضیح داد: هپاتیت هم باعث آسیب کبدی میشود؛ بهویژه در افرادی که بیماری در آنها مزمن شده و به سیروز و نارسایی کبدی منجر میشود.
به گفته او قرار بود حذف هپاتیت C تا سال ۲۰۳۰ اتفاق بیفتد، اما در دنیا به این هدف نمیرسیم. با این حال، در ایران چند اقدام مؤثر انجام شده است. از جمله این که از سال ۱۳۷۲ واکسیناسیون هپاتیت B در سبد واکسیناسیون روتین کشور قرار گرفت و کودکان واکسن دریافت کردند.
معاون آموزشی سازمان نظام پزشکی با تاکید بر این که شیوع هپاتیت B در حال حاضر حدود یک درصد است و از نظر شیوع، ایران در میان کشورهایی قرار دارد که میزان ابتلا در آنها پایین است، ادامه داد: شیوع هپاتیت C حدود سهدهم درصد است که عدد پایینی محسوب میشود، اما در گروههای پرخطر و افرادی که اعتیاد دارند و ممکن است از سرنگ آلوده استفاده کنند، این میزان بیشتر است و حتی به ۵۰ درصد میرسد.
طبائیان درباره درمان هپاتیت C هم بیان کرد: در حال حاضر داروی خوراکی هپاتیت C در دسترس است و مصرف دورههای سه یا ششماهه این داروها میتواند باعث برطرف شدن و بهبودی بیماری شود.
سرطان روده بزرگ در حال افزایش است
معاون آموزشی و پژوهشی سازمان نظام پزشکی درباره سرطانهای گوارشی نیز اظهار کرد: سرطان روده بزرگ چهارمین سرطان شایع در کشور است؛ هم در آقایان و هم در خانمها. شیوع آن نیز در حال افزایش است، در حالی که این سرطان قابل پیشگیری است و برای آن تست غربالگری داریم.
او توضیح داد که در حال حاضر تستهای غربالگری برای افرادی انجام میشود که سالم هستند تا با شناسایی بهموقع عوامل خطر یا ضایعات پیشسرطانی، از ابتلا به سرطان روده بزرگ در آینده جلوگیری کنیم.
به گفته طبائیان بهترین تستی که در حال حاضر در دسترس داریم، آزمایش خون مخفی در مدفوع به روش FIT است. این روش در بعضی از شهرها و در نظام بهداشتی کشور به عنوان تست غربالگری انجام میشود.
سن غربالگری به ۴۵ سال کاهش یافت
او با اشاره به کاهش سن ابتلا به سرطانهای گوارشی بیان کرد: توجه به کاهش سن ابتلا به سرطانهای گوارشی، تست FIT که قبلاً از ۵۰ سالگی انجام میشد، اکنون به ۴۵ سال کاهش پیدا کرده است.
طبائیان درباره ضرورت پیگیری نتایج مثبت این آزمایش گفت: افرادی که نتیجه FIT آنها مثبت میشود، باید کولونوسکوپی انجام دهند. اما در مطالعاتی که انجام شده، حدود ۳۰ درصد این افراد برای کولونوسکوپی مراجعه نکردهاند که دلایل مختلفی از جمله در دسترس بودن خدمات، هزینهها و مسائل فرهنگی داشته است. توصیه اکید ما این است که اگر FIT مثبت شد، باید کولونوسکوپی انجام شود. این تستها در مراکز بهداشتی انجام میشد و قرار بود افراد برای ادامه روند درمان معرفی شوند، اما این اتفاق بهطور کامل نیفتاد. بنابراین باید در این زمینه فرهنگسازی کنیم.
متهمان اصلی افزایش سرطان روده
طبائیان درباره عوامل خطر سرطان روده بزرگ گفت: سرطان روده بزرگ، اول از همه به روش تغذیه مربوط است؛ استفاده از غذاهای بسیار پرچرب، مصرف قندهای ساده، بیتحرکی، چاقی، مصرف نکردن فیبر و سبزیجات و میوههای تازه و همچنین سیگار از جمله عواملی هستند که باعث شدهاند سن ابتلا به سرطان روده بزرگ کاهش پیدا کند.
سرطان معده بالاتر از متوسط جهانی
او با اشاره به وضعیت سرطان معده در کشور هم عنوان کرد: سرطان معده هم شیوع زیادی در کشور ما دارد. نسبت به متوسط جهانی، در سرطان معده عدد بالاتری داریم که علل مختلفی دارد. یکی از عوامل مهم ابتلا عفونت هلیکوباکتر است و همچنین استفاده از غذاهای پرنمک و غذاهای فرآوریشده. مصرف سیگار، الکل و اپیوم هم مؤثر است و حتی میتواند عاملی برای سرطان معده باشد. استفاده از چای داغ نیز که در بعضی از مناطق کشور رایج است، میتواند احتمال سرطان را افزایش دهد.
به گفته از نظر ژنتیک و جغرافیا نیز ما در کشوری هستیم که شانس سرطان معده بیشتر است. در شمال و شمال غرب کشور شانس ابتلا بیشتر است و در اردبیل نیز بیشترین شیوع را داریم.
این متخصص گوارش و کبد درباره وضعیت تجهیزات آندوسکوپی در کشور نیز گفت: با وجود تحریمها دستگاههای آندوسکوپی خوبی وارد کشور کردهایم. امیدواریم دستگاههایی که مجهز به هوش مصنوعی هستند نیز وارد شوند، چون میتوانند به تشخیص بهتر کمک کنند.
آندوسکوپیهای مجهز به هوش مصنوعی در راه ایران؟
این متخصص گوارش و کبد درباره وضعیت تجهیزات آندوسکوپی در کشور نیز گفت: با وجود تحریمها دستگاههای آندوسکوپی خوبی وارد کشور کردهایم. امیدواریم دستگاههایی که مجهز به هوش مصنوعی هستند نیز وارد شوند، چون میتوانند به تشخیص بهتر کمک کنند.»
کمبود متخصص گوارش نداریم؛ مشکل، توزیع پزشکان است
طبائیان درباره وضعیت نیروی متخصص گوارش و کبد در کشور گفت: تعداد کافی متخصص، پزشک عمومی و فوق تخصص گوارش و کبد داریم، اما توزیع نامناسب پزشکان در این حوزه وجود دارد. در برخی مناطق کمبود متخصص و فوق تخصص داریم و در برخی مناطق دیگر با ازدیاد توزیع مواجه هستیم. درحال حاضر ۸۱۵ فوق تخصص گوارش و کبد در سازمان نظام پزشکی ثبت شده، اما تخمین ما این است که حدود هزار نفر فوق تخصص در این حوزه در کشور در حال فعالیت هستند.
خطر کاهش کیفیت آموزش پزشکی
معاون آموزشی و پژوهشی سازمان نظام پزشکی با اشاره به برنامه هفتم توسعه گفت: در برنامه هفتم توسعه بر اساس تکلیف وزارت بهداشت، تعداد پزشکان باید به عدد مشخصی میرسید که معتقدیم در سال ۱۴۰۴ به آن هدف رسیدهایم. اما نکتهای که وجود دارد این است که با وجود این تعداد پزشک، در مراکز کمبرخوردار همچنان کمبود پزشک وجود دارد. این مشکل ناشی از توزیع پزشکان است و راهکار رفع آن نیز افزایش ظرفیت و پذیرش بیشتر دانشجو نیست.
طبائیان تأکید کرد: افزایش ظرفیت بدون زیرساخت باعث از دست رفتن جایگاه پزشکی ما میشود، چون کیفیت کاهش پیدا میکند و در نهایت خدمترسانی به مردم نیز کم میشود.
او درباره راهکار رفع مشکل توزیع پزشکان هم گفت: باید مشوقهایی برای مناطق کمبرخوردار داشته باشیم تا پزشکان در این مناطق بمانند. نباید تجربه شکستخورده کشورهای دیگر را ما هم تکرار کنیم. به عنوان مثال چند سال پیش چینیها این تدبیر را داشتند که پزشکان بیشتری تربیت کنند، اما با افت کیفیت روبهرو شدند و البته مشکل کمبود پزشک در مناطق کمتر برخوردارشان نیز برطرف نشد.به عنوان سازمان نظام پزشکی، پیشنهاد مشخص ما برگزاری یک جلسه کارشناسی با حضور وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی و مجلس است تا مجدداً این مسئله بررسی شود. معتقدیم علاوه بر بازگشت ظرفیت به سال ۱۴۰۰، به کاهش ظرفیت هم نیاز داریم و باید به یک عدد و راهکار مناسب برسیم.
