ابلیس سالها خدا را عبادت کرد، اما تنها یک نافرمانی، همه آن عبادتها را بر باد داد. چرا عبادت طولانی شیطان نتوانست او را نجات دهد؟ پاسخ قرآن روشن است: ارزش عبادت تنها به رکوع و سجود نیست؛ آنچه انسان را به سعادت میرساند، اطاعت بیچونوچرای فرمان خدا و دوری از تکبر است؛ درسی که سرنوشت ابلیس برای همیشه پیش روی انسان قرار داده است.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، محتوای عبادت ابلیس قبل از سقوط او چه بود؟ آیا عبادت او، عبادت واقعی نبود که نتوانست موجب نجات او شود؟! آیا ابلیس میخواست با نفی ولایت مخلوقات، بین خود و خدا کسی را قرار ندهد؟! میخواهم بدانم و از عبادت شیطانوار به خدا پناه برده باشم.
چرا عبادت شیطان نتوانست موجب نجاتش شود؟
بنابر روایت شفقنا، در پاسخ به پرسشهای مطرح شده آورده است:
ابلیس آنچنان خدا را عبادت کرده بود که او را در ردیف فرشتگان به شمار میآوردند؛ اما انجام عبادت خدا به تنهایی کافی نیست؛ بلکه باید مطیع کامل خدا بود. ابلیس تا جایی در مقابل خدا خاضع بود که تکبرش خدشهدار نشود، ولی هنگامی که لازم شد در مقابل آدم(ع) اظهار خضوع کند، از پذیرفتن فرمان حق الهی خودداری کرد و با خدایی که سالها او را عبادت کرده بود، به دشمنی برخاست. ابلیس عابد بود؛ اما مطیع محض نبود. نه تنها مطیع محض نبود؛ حتی نسبت به خدا اهانت روا داشت و او را عامل گمراهی خود معرفی کرد: «قالَ رَبِّ بِما أَغْوَیْتَنی لَأُزَیِّنَنَّ لَهُمْ فِی الْأَرْضِ وَ لَأُغْوِیَنَّهُمْ أَجْمَعین».[۱]
و برای اینکه اثبات کند امر خدا به تواضع در مقابل آدم(ع) دستوری اشتباه بود، تمام تلاش و قدرت خود را برای اثبات این مدعا به کار گرفت؛ و به صراحت اعلام کرد که نهایت تلاش خود را میکند تا همهی انسانها را به سمت جهنم بکشاند.[۲]
این ادعا که ابلیس با سرپیچی از سجده بر آدم(ع)، به دنبال آن بود که بین خود و خدایش هیچ واسطه و فاصلهای نباشد نیز پذیرفتنی نیست؛ زیرا او با این سرپیچی از سجده بر واسطه فیض، در حقیقت بین خود و خدایش فاصلهای برگشتناپذیر قرار داد.
پینوشت:
[۱]. حجر، ۳۹.
[۲]. ر. ک: کفر ابلیس، ۷۸۱۰۵ ؛ قبول نشدن عبادت شیطانی، ۹۱۹۵۶.
