وزیر آموزش و پرورش گفت: باید نظام جامع استانداردهای مناسبسازی در حوزههای مختلف تدوین شود و هیچ مدرسه جدیدی بدون رعایت الزامات مناسبسازی ساخته نشود.
به گزارش خبرنگار مهر، علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش، با قدردانی از اقدامات انجامشده در حوزه آموزش و پرورش استثنایی و سازمان بهزیستی، در جلسه ستاد هماهنگی و پیگیری مناسبسازی کشور حضور پیدا کرد و گفت: سازمان بهزیستی یکی از سختترین دستگاههای اجرایی کشور است و در حوزه آسیبهای اجتماعی و ارائه صدها خدمت به جامعهای فعالیت میکند که به نظر من شایسته و بایسته است و گاهی مورد غفلت قرار میگیرد. هر بخشی نیز ظرفیتهای خاص خود را دارد و طبیعتاً کار بسیار سنگین و سختی در این مجموعه انجام میشود.
کاظمی با اشاره به مطالب مطرحشده از سوی نمایندگان تشکلهای حوزه افراد دارای معلولیت گفت: صحبتهای نمایندگان تشکلها، از جمله برادر عزیزی که از همدان تشریف آورده بودند، بسیار بهجا و درست بود. هم گلایههایی که درباره جلسه مطرح کردند و هم مشکلاتی که در حوزه فعالیت خود داشتند، نکات درستی بود و انشاءالله باید ببینیم نسبت به این موضوعات چه اقداماتی میتوانیم انجام دهیم.
وی با بیان اینکه جلسات راهبردی نمیتوانند به همه مسائل کارشناسی ورود کنند، اظهار کرد: این جلسات طبیعتاً فرصت پرداختن به تمام نظرات کارشناسی و مشکلات حوزههای مختلف را ندارند. این حوزه بسیار وسیع است و دهها موضوع مختلف در آن مطرح است که نمیتوان همه آنها را در یک جلسه یک ساعت و نیمه بررسی کرد.
کاظمی گفت: البته ارائه گزارش نیز لازم است و نمیتوان گزارش اقدامات انجامشده را ارائه نکرد؛ باید بگوییم چه کارهایی انجام دادهایم، اما ارائه گزارش نافی برگزاری جلسات تخصصی نیست. بنابراین خواهش میکنم جلسات تخصصی بیشتری تشکیل شود.
دستاوردهای آموزش و پرورش استثنایی قابل توجه است
کاظمی افزود: هدف من از طرح این موضوع، صرفاً خداقوت و تشکر به مناسبت هفته دولت است. در شرایط سختی که کشور با آن مواجه بوده، تلاشهای بسیار زیادی انجام شده و دستاوردهای ارزشمندی به دست آمده است. امیدوارم خداوند بر توفیقات همه عزیزان و بزرگواران بیفزاید.
وی در ادامه با اشاره به موضوع مناسبسازی و دسترسیپذیری اظهار کرد: در موضوع مناسبسازی و دسترسیپذیری، حوزههای مختلفی مطرح شد؛ از فضا و تجهیزات گرفته تا محتوا، فضای مجازی و دسترسیپذیری دیجیتال. این موضوع باید در ارتباط با جامعه مخاطب ناشنوایان، نابینایان، افراد دارای معلولیت و سایر گروهها مورد توجه قرار گیرد.
وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: خواهش من این است که یک تیم تخصصی شکل بگیرد و استانداردهای مناسبسازی را در همه این حوزهها مشخص کند و یک چارچوب تحت عنوان «نظام جامع مناسبسازی» تدوین شود که همه گروهها و همه محورها را پوشش دهد.
کاظمی افزود: اکنون شش یا هفت محور مختلف مطرح شده است. باید این موضوع تقسیم کار شود و مشخص شود سهم و استانداردهای مربوط به هر بخش چیست. سپس در چارچوب این شاخصها گزارش ارائه کنیم و در نهایت یک مجموعه منسجم و قانونی داشته باشیم که چارچوب عمل ما باشد.
وی تصریح کرد: زمانی که همکاران ما در حوزه ناشنوایان، نابینایان، افراد دارای معلولیت یا سایر گروهها موضوعی را مطرح میکنند، باید دقیقاً بدانیم چه کاری باید انجام دهیم. ممکن است بخشی از این اقدامات تاکنون انجام شده باشد، اما در برخی بخشها هنوز چارچوب مشخصی نداریم و تازه وارد موضوع شدهایم.
آموزش و پرورش دستگاهی «فرا راهبردی» است
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به نگاه رهبر معظم انقلاب به جایگاه آموزش و پرورش گفت: نکته دیگری که بسیار مهم است، جایگاه آموزش و پرورش است. از نگاه فوقالعاده رهبر فرزانه انقلاب تشکر میکنم که برای نخستینبار این کلیدواژه را مطرح کردند که آموزش و پرورش یک دستگاه «فرا راهبردی» است.
کاظمی ادامه داد: این تعبیر به این معناست که تمام دستگاههای کشور باید راهبردهای خود را ناظر به راهبرد آموزش و پرورش تدوین و ترسیم کنند. این نگاه فوقالعاده که در پیام رهبر فرزانه انقلاب در هفته وحدت و میلاد پیامبر اکرم(ص) مطرح شد، فرصت بسیار ارزشمندی را برای آموزش و پرورش ایجاد کرده است.
وی افزود: اگر بتوانیم از درون آموزش و پرورش کار فرهنگسازی و کار اجرایی را آغاز کنیم، طبیعتاً تمام اتفاقاتی که قرار است برای جامعه افراد دارای نیازهای ویژه رقم بخورد، از آموزش آغاز میشود. همه این اقدامات زمانی ارزش پیدا میکند که این افراد تحت پوشش فضای آموزش و پرورش قرار بگیرند.
کاظمی با اشاره به ضرورت توسعه آموزش فراگیر گفت: در اینجا به سایر فعالیتهای سازمان بهزیستی، از جمله خدمات مربوط به کودکان بازمانده از تحصیل و کودکان کار، اشاره نمیکنم؛ زیرا این جلسه برای پرداختن به آن موضوعات اختصاص ندارد. اما در خود آموزش و پرورش باید کاری کنیم که رویکرد آموزش فراگیر و تلفیقی را توسعه دهیم.
وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: امروز بیش از ۱۵ هزار دانشآموز بازمانده از تحصیل در حوزه آموزش استثنایی کشور خدمات مناسب دریافت میکنند و این مسئله بسیار مهمی است.
کاظمی تأکید کرد: اگر بتوانیم آموزش فراگیر را توسعه دهیم، به نظر من بزرگترین خدمت را به جامعه انجام دادهایم. فراگیری، مناسبسازی و دسترسیپذیری در واقع به یکدیگر وابسته هستند. زمانی میتوانیم فضای مدرسه را در معرض مناسبسازی واقعی قرار دهیم که دانشآموز دارای نیاز ویژه در آن مدرسه حضور داشته باشد؛ در این صورت مدیر و معلم مدرسه متوجه میشوند که نیاز این دانشآموز چیست و باید چه شرایطی را برای او فراهم کنند.
وی گفت: جامعهپذیری همه ما، چه دانشآموز عادی و چه دانشآموز استثنایی، در آموزش تلفیقی شکل میگیرد. رشدی که ما برای دانشآموزان دنبال میکنیم نیز در همین فضای تلفیقی شکل میگیرد و بسیاری از آرمانهای ذهنی ما برای دانشآموزان استثنایی در همین رویکرد محقق میشود.
مدارس تخصصی استثنایی همچنان ضروری هستند
وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر اینکه توسعه آموزش فراگیر به معنای حذف مدارس تخصصی نیست، اظهار کرد: البته این موضوع به معنای نفی مدارس تخصصی استثنایی نیست. به هر حال دانشآموز دارای اوتیسم ممکن است به یک فضای مهندسی و آموزشی جداگانه نیاز داشته باشد و برای برخی از دانشآموزان باید مدارس ویژه داشته باشیم، اما واقعیت این است که همه دانشآموزان دارای نیازهای ویژه در این شرایط قرار ندارند.
کاظمی افزود: سیاست ما در آموزش و پرورش این است که اگر رویکرد آموزش فراگیر را دنبال کنیم، حتماً به اهدافی که در حوزه مناسبسازی دنبال میکنیم، خواهیم رسید.
وی با تأکید بر ضرورت حرکت فراتر از قانون گفت: نکته مهم دیگر این است که باید فراتر از قانون کار کنیم. ما صرفاً با قانون به جایی نمیرسیم و باید فرهنگسازی کنیم. گاهی قانون وجود دارد، اما اجرا نمیشود؛ چون فرهنگ اجرای آن ایجاد نشده است.
وزیر آموزش و پرورش ادامه داد: باید فرهنگ مناسبسازی را با یک جریانسازی فرهنگی بسیار وسیع در ابعاد مختلف نهادینه کنیم. این به نظر من هنر اصلی آموزش و پرورش است. اقداماتی که امروز در این حوزه انجام میشود خوب است، اما کافی نیست.
کاظمی افزود: زمانی این اقدامات ارزش پیدا میکند که هر خانواده، هر مدیر و هر رئیس دستگاهی به این درک برسد که ممکن است یک فرد دارای معلولیت بخواهد در همین اتاق، همین خانه یا همین آپارتمان تردد کند و من باید شرایط لازم را برای او فراهم کنم. این فرهنگ باید در جامعه ایجاد شود.
تشکیل کمیته ویژه برای تدوین نظام جامع مناسبسازی
وی با اشاره به ضرورت تعیین تکلیف در همین جلسه گفت: بنابراین از دکتر حسینی و دوستانشان که در این زمینه زحمت کشیدهاند، میخواهم با این رویکرد شروع کنیم و نخستین مصوبه این جلسه، تشکیل یک کمیته ویژه باشد تا نظام جامع استانداردسازی مناسبسازی و دسترسیپذیری را در همه حوزهها و محورهای مطرحشده مشخص کند.
وی گفت: موضوع دوم این است که یک کارگروه بالاتری برای پیگیری مناسبسازی در سطح کلان در نظر بگیریم تا مسائل مربوط به محورهای مختلفی که در این جلسه مطرح شد، در آن کارگروه دنبال شود.
وزیر آموزش و پرورش تأکید کرد: مهم این است که جلسات راهبردی شاید حتی سالی یکبار هم بیشتر نیاز نباشد، اما جلسات کاربردی و اجرایی که کار را جلو میبرند باید بیشتر برگزار شوند و تمرکز بیشتری روی آنها داشته باشیم. همچنین باید از نظرات کارشناسی تشکلها بیشتر استفاده کنیم.
کاظمی با اشاره به ضرورت استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و رسانهای آموزش و پرورش اظهار کرد: در راستای فعالیتهای فرهنگی و تبدیل مناسبسازی به یک فرهنگ و نهادینهسازی این هنجار، چند اقدام باید انجام دهیم.
وی افزود: خواهش میکنم دوستان ما در شبکه شاد این موضوع را با جدیت تمام دنبال کنند. ما یک ظرفیت بینظیر و شاید بیبدیل در کشور برای فرهنگسازی در اختیار داریم و باید از ظرفیت شبکه شاد برای نهادینهسازی این موضوع استفاده کنیم.
وزیر آموزش و پرورش گفت: میتوان پویشهای فرهنگی مختلفی در این زمینه راهاندازی کرد و با همکاری حوزه فرهنگی، جشنوارههایی برگزار کرد. به نظر من مهمترین بخشی که میتوانیم روی آن سرمایهگذاری کنیم، همین حوزه است؛ زیرا نسل آینده ما همین دانشآموزان هستند و باید از دوران مدرسه مفهوم مناسبسازی را بهخوبی درک کنند.
وی افزود: بنابراین این بخش بسیار مهم است و باید از تمام ظرفیتهای فرهنگی، هنری، سازمانها و محتواهایی که در اختیار داریم برای نهادینهسازی موضوع مناسبسازی استفاده کنیم.
مناسبسازی مدارس استثنایی نباید حتی یک مورد استثنا داشته باشد
وزیر آموزش و پرورش در ادامه با اشاره به موضوع مناسبسازی مدارس استثنایی گفت: درباره اینکه مدارس استثنایی ما باید مناسبسازی شوند، باید بگویم این موضوع قابل قبول نیست که حتی یک مدرسه استثنایی فاقد مناسبسازی باشد.
کاظمی خطاب به مسئولان سازمان آموزش و پرورش استثنایی تأکید کرد: اگر حتی یک اداره یا مدرسه این کار را انجام نداده است، باید با مسئول مربوطه برخورد شود. برای من واقعاً شگفتانگیز بود که چنین موضوعی مطرح شد. حتی یک مورد نیز قابل قبول نیست.
کاظمی تأکید کرد: هیچ مدرسه جدیدی نباید بدون رعایت مناسبسازی ساخته شود. این موضوع اصلاً قابل قبول نیست و باید از یک کلاس تا ۱۰ کلاس و حتی مجتمعهای آموزشی را شامل شود.
وی درباره مدارس قدیمی نیز گفت: درباره مدارس قدیمی نیز باید برنامه داشته باشیم. من معتقدم ابتدا یک هدفگذاری مشخص انجام دهیم. حدود ۱۷ هزار مدرسه داریم و شاید مناسبسازی همه آنها در کوتاهمدت امکانپذیر نباشد، اما میتوانیم از میان آنها حدود ۱۰ هزار مدرسه را اولویتبندی کنیم.
وزیر آموزش و پرورش افزود: ۵۰۰ مدرسه برای این هدف بسیار کم است. باید مشخص کنیم طی چند سال میتوانیم مناسبسازی مدارس را به سرانجام برسانیم. در این چند ده هزار مدرسه، باید مدارسی را که دانشآموزان استثنایی در آنها مشغول تحصیل هستند، در اولویت قرار دهیم.
کاظمی گفت: یک طرح ویژه برای حدود ۱۰ هزار مدرسه آماده کنید و حداقل یک برنامه سهساله، چهارساله یا پنجساله داشته باشیم تا بتوانیم در یک دوره چهار یا پنجساله این کار را به نتیجه برسانیم.
وی تصریح کرد: اگر چنین برنامهای نداشته باشیم، اصلاً صحبت از آموزش فراگیر معنا ندارد. دانشآموز دارای نیاز ویژه وارد مدرسه میشود و در آنجا با مشکل مواجه است؛ نمیتواند از سرویس بهداشتی استفاده کند، نمیتواند دستهای خود را بشوید یا به کلاس درس برود. در چنین شرایطی صحبت از مدرسه فراگیر و تلفیقی معنایی ندارد.
مناسبسازی محتوای آموزشی و فرهنگی دنبال شود
کاظمی در ادامه با اشاره به استانداردسازی در محتوای آموزشی گفت: موضوع استانداردسازی در محتوای آموزشی نیز باید دنبال شود و آن را در همان بخش نخست برنامهها قرار دهیم.
وی افزود: باید از تمام ظرفیتها برای ایجاد و نهادینهسازی فرهنگ مناسبسازی استفاده کنیم. شبکه شاد، جشنوارهها و محتوای کتابهای درسی از جمله ظرفیتهایی هستند که میتوان از آنها استفاده کرد. بخشی از این اقدامات تاکنون انجام شده است، اما بخشهای دیگری نیز باقی مانده که باید دنبال شود. در این زمینه لازم است موضوع با همکاری مسئولان مربوطه بهصورت جدی پیگیری شود.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مدارس غیردولتی اشاره کرد و گفت: در مدارس غیردولتی نیز باید موضوع مناسبسازی مورد توجه قرار گیرد. در قراردادهای آموزشی که اداره آموزش و پرورش با این مدارس تنظیم میکند، باید این موضوع لحاظ شود. اگر دانشآموز دارای معلولیت یا دانشآموز با نیازهای ویژهای در یک مدرسه غیردولتی حضور دارد، باید این دانشآموزان در اولویت قرار گیرند و شناسایی و ابلاغ لازم در این زمینه انجام شود.
کاظمی تأکید کرد: به نظر من، اگرچه الزامات قانونی در جای خود بسیار مهم هستند، اما باید فرهنگ و نگاه درستی ایجاد کنیم که دانشآموز استثنایی مانند همه ماست و هیچکس نسبت به دیگری برتری ندارد. دانشآموز دارای نیاز ویژه از تمام حقوقی که دیگران دارند برخوردار است. در کشور اصلاً موضوع ترحم مطرح نیست؛ حقوق این افراد، حق قانونی، شرعی و عرفی آنهاست و باید بهطور کامل تأمین شود.
«این حوزه خط قرمز من است»
وزیر آموزش و پرورش تصریح کرد: اگر تا امروز این حقوق بهطور کامل اجرا نشده باشد، در واقع به این افراد ظلم کردهایم و باید پاسخگو باشیم. این موضوعی نیست که بخواهیم در مقابل آن بهانهای مانند کمبود منابع مطرح کنیم.
کاظمی گفت: وقتی صحبت از یک انسان، یک همکار و یک هموطن است، باید تمام نیازهای او، بهویژه نیازهای اولیه در حوزه آموزش، برآورده شود. همانطور که بارها به دوستان گفتهام، این حوزه برای من واقعاً خط قرمز و حیاتی است.
وی با اعلام آمادگی وزارت آموزش و پرورش برای همکاری با سازمان آموزش و پرورش استثنایی و سازمان بهزیستی اظهار کرد: ما با تمام وجود در خدمت دکتر حسینی و مجموعه آموزش و پرورش استثنایی هستیم و خودتان را از ما بدانید. با تمام وجود برای مأموریتهای سازمان بهزیستی، چه در این حوزه و چه در سایر حوزهها، آماده همکاری هستیم.
کاظمی در پایان گفت: سازمان بهزیستی بار فوقالعاده سنگینی را در حوزه خدمترسانی به محرومان، افراد نیازمند، افراد دارای نیازهای ویژه و آسیبهای اجتماعی بر دوش دارد و در بسیاری از حوزهها پیشتاز و پیشقدم است. داشتن سرمایه اجتماعی بالا نیز از ظرفیتهای مهم این مجموعه است و همکارانی که در کشور در کنار شما هستند، سرمایههای بزرگی هستند که میتوانند توفیقات این مجموعه را مضاعف کنند.
