شبیهسازی هزارساله پژوهشگران نشان میدهد فروپاشی و بازسازی مکرر تمدنها میتواند یکی از دلایل سکوت جهان و نبود نشانهای از موجودات فضایی باشد.
همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: آیا تمدنهای پیشرفته در جهان همیشه در نهایت خودشان را نابود میکنند؟ پژوهشگران برای بررسی این پرسش، ۱۰ سناریوی مختلف از آینده تمدن را در یک مدل رایانهای شبیهسازی کردهاند؛ مدلی که علاوه بر آینده احتمالی زمین، میتواند توضیحی برای یکی از معماهای قدیمی یعنی جستوجوی حیات هوشمند در جهان ارائه دهد.
این پژوهش از «پارادوکس فرمی» آغاز میشود؛ پرسشی ساده اما بحثبرانگیز که میپرسد اگر تمدنهای هوشمند دیگری در جهان وجود دارند، چرا تاکنون هیچ نشانهای از آنها پیدا نکردهایم؟ یکی از توضیحهای مطرحشده این است که تمدنهای فناورانه ممکن است پس از مدتی بر اثر فروپاشی زیستمحیطی، درگیری یا دیگر بحرانهای بزرگ از بین بروند.
اما پژوهشگران دانشگاهی که این مدل را طراحی کردهاند، احتمال دیگری را بررسی کردهاند: شاید تمدنها کاملا نابود نشوند، بلکه بارها سقوط کنند، دوباره خود را بازسازی کنند و دورههایی طولانی از سکون فناوری را پشت سر بگذارند. در چنین حالتی، ممکن است یک تمدن برای بخش قابلتوجهی از عمر خود وجود داشته باشد اما فقط در دورههای کوتاهی فناوریهایی تولید کند که از فاصلههای کیهانی قابل شناسایی باشند.
به گزارش ساینسالرت، در این مدل، آینده تمدن بشر برای ۱۰۰۰ سال مورد بررسی قرار گرفت و پژوهشگران ۱۰ سناریوی متفاوت را در این بازه زمانی شبیهسازی کردند. هر سناریو نیز ۲۰۰ بار اجرا شد تا مشخص شود تمدنها در شرایط مختلف تا چه اندازه میتوانند در برابر بحرانها دوام بیاورند، فروبپاشند و دوباره خود را بازسازی کنند.
سناریوها از جامعهای باثبات با منابع فراوان تا تمدنهایی با فشار شدید منابع، محدودیتهای زیستمحیطی و خطرهای فناورانه متفاوت بودند و نتایج، تفاوت چشمگیری نشان داد.
دو سناریو با نامهای «عصر طلایی» و «بیرون از عدن» در هیچیک از اجراها دچار فروپاشی نشدند، در حالی که هفت سناریو در تمام اجراها دستکم یک بار فروپاشیدند. در برخی مدلها نیز تمدن پس از سقوط دوباره بازسازی شد. برای مثال، سناریوی «اورو بوروس» بارها چرخه فروپاشی و بازسازی را طی کرد اما در مجموع حدود ۸۷ درصد زمان شبیهسازیشده را در وضعیت فناورانه فعال باقی ماند.
بیشتر بخوانید:
- احتمال کشف تمدنهای بیگانه در فضا | دانشمندان وجود فناوریهای فرازمینی در اطراف سیاهچالهها را بررسی میکنند
- فرودگاهها، چراغ راهنمای موجودات فضایی | غیرزمینی ها ما را رصد میکنند؟
- آیا بیگانگان در حال رصد زمین هستند؟
پژوهشگران برای سنجش این وضعیت مفهومی به نام «مدتزمان مؤثر قابلشناسایی بودن» را مطرح کردند. اگر یک تمدن فقط ۴۰ درصد از عمر خود فناوریهای قابل تشخیص تولید کند، احتمال کشف آن برای تمدنهای دیگر بسیار کمتر از تمدنی خواهد بود که دائماً فعال است. بنابراین ممکن است بخشی از «سکوت» جهان ناشی از این باشد که تمدنها در زمان نامناسبی برای یکدیگر قابل مشاهده نیستند.
این مدل در نهایت به دو عامل مهم در بقای طولانیمدت تمدنها رسید: «سرعت مصرف منابع» و «توانایی بازیابی منابع پس از فروپاشی».
پژوهشگران پیشنهاد میکنند حفظ دانش و زیرساختها، ایجاد زیرساختهای توزیعشده و حتی مخازنی برای نگهداری دانش ضروری میتواند بازسازی تمدن پس از یک فاجعه را آسانتر کند.
با این حال، این پژوهش هنوز داوری علمی نشده است. مدل نیز بر اساس فرضهای سادهشده درباره رشد فناوری و مصرف منابع ساخته شده و نمیتواند آینده واقعی بشر یا وجود تمدنهای بیگانه را پیشبینی کند.
