ممکن است کبدتان چرب باشد و خودتان هیچ خبری نداشته باشید! کبد چرب در بسیاری از افراد بدون علامت پیش میرود و حالا توصیههای جدید پزشکی نشان میدهد گروههای بیشتری باید برای شناسایی این بیماری خاموش بررسی شوند.
همشهری آنلاین- مریم شیرافکن: کبد چرب ممکن است سالها بدون علامت پیش برود و فرد حتی از وجود آن خبر نداشته باشد. توصیههای جدید پزشکی نشان میدهد افراد بیشتری، بهویژه مبتلایان به دیابت نوع ۲ یا افراد دارای اضافهوزن همراه با عوامل خطر متابولیک، بهتر است از نظر کبد چرب بررسی شوند.
کبد چرب فقط مشکل افراد الکلی نیست
سالها کبد چرب بیشتر با مصرف زیاد الکل شناخته میشد، اما امروزه مشخص شده تجمع چربی در کبد میتواند در همه افراد رخ دهد.
در سال ۲۰۲۳، اصطلاح پزشکی «بیماری کبد چرب غیرالکلی» به «بیماری کبد چرب متابولیک» تغییر کرد. این بیماری با تجمع چربی در کبد ارتباط دارد و عواملی مانند اضافهوزن، مقاومت به انسولین، دیابت و اختلالات چربی خون میتوانند خطر آن را افزایش دهند.
چه کسانی بیشتر به غربالگری نیاز دارند؟
بر اساس توصیههای جدید متخصصان، افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ باید از نظر بیماری کبد چرب متابولیک بررسی شوند.
همچنین اگر شاخص توده بدنی فرد بالا باشد و دستکم یکی از عوامل خطر متابولیک زیر را داشته باشد، بررسی کبد میتواند مطرح باشد:
- چربی شکمی یا دور کمر بالا
- فشار خون بالا
- اختلال در چربی خون
- قند خون بالا یا اختلالات مرتبط با سوختوساز
- سایر نشانههای خطر متابولیک
البته تشخیص نهایی باید توسط پزشک و بر اساس شرایط فرد انجام شود.
خطر اصلی فقط «چربی» نیست
وجود مقداری چربی در کبد لزوماً به معنای آسیب شدید کبدی نیست. نگرانی اصلی زمانی است که بیماری با التهاب و ایجاد بافت اسکار در کبد همراه شود.
در برخی افراد، بیماری میتواند به فیبروز، سیروز و در موارد پیشرفتهتر به عوارض جدی کبدی منجر شود. به همین دلیل، شناسایی افراد در معرض خطر و بررسی میزان آسیب کبد اهمیت دارد.
ممکن است هیچ علامتی نداشته باشید
یکی از مشکلات کبد چرب این است که بسیاری از افراد در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ندارند.
گاهی خستگی یا احساس ناراحتی در قسمت بالای شکم دیده میشود، اما این علائم اختصاصی نیستند و ممکن است دلایل مختلفی داشته باشند. بنابراین نبود علائم، لزوماً به معنای سالم بودن کبد نیست.
برای بررسی کبد چرب چه آزمایشهایی انجام میشود؟
پزشک ممکن است ابتدا سابقه پزشکی، وزن، فشار خون و عوامل خطر متابولیک را بررسی کند و آزمایش خون مرتبط با عملکرد کبد درخواست کند.
در صورت نیاز، روشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی یا آزمایشهای تخصصیتر برای بررسی میزان چربی و احتمال فیبروز مورد استفاده قرار میگیرند.
یکی از ابزارهای مورد استفاده برای ارزیابی خطر پیشرفت بیماری، محاسبه شاخصهایی بر اساس آزمایش خون و مشخصات فرد است که به پزشک کمک میکند مشخص کند آیا بررسیهای بیشتری لازم است یا نه.
سبک زندگی همچنان مهمترین بخش ماجراست
اگر فرد به کبد چرب مبتلا باشد، اصلاح سبک زندگی میتواند بخش مهمی از کنترل بیماری باشد. کاهش وزن در افراد دارای اضافهوزن، فعالیت بدنی منظم، کاهش مصرف غذاهای پرکالری و بسیار فرآوریشده و کنترل قند خون و چربی خون از اقدامات مهم هستند.
قرار نیست برای سلامت کبد سراغ رژیمهای سخت و کاهش وزن سریع بروید. تغییرات تدریجی و پایدار در تغذیه و فعالیت بدنی میتواند نقش مهمی در سلامت متابولیک و کبد داشته باشد.
یک آزمایش ساده میتواند جلوی یک مشکل بزرگتر را بگیرد
کبد چرب از آن بیماریهایی است که ممکن است مدتها بدون علامت باقی بماند. به همین دلیل، افرادی که دیابت نوع ۲ دارند یا همزمان با اضافهوزن، عوامل خطر متابولیک دیگری نیز دارند، بهتر است درباره ضرورت بررسی کبد با پزشک خود مشورت کنند.
تشخیص زودهنگام میتواند فرصت بیشتری برای اصلاح عوامل خطر و جلوگیری از پیشرفت آسیب کبدی فراهم کند.
منبع : https://www.health.harvard.edu/
