قدیس یا شیطان؟/ مستندی تازه که چهره واقعی نلسون ماندلا را بهتر نشان می‌دهد

به گزارش اطلاعات آنلاین، «نلسون ماندلا را آزاد کنید» حاصل گفتگو با چهره‌های کلیدی این جنبش، از جمله فعالان سابق و اعضای کابینه دولت است؛ روایتی تکان‌دهنده از فداکاری‌ها، خطرات و استقامت در مسیری است که به آزادی ماندلا در سال ۱۹۹۰ و ریاست‌جمهوری او انجامید.

یکی از نکات تأمل‌برانگیز این مستند، بازنمایی تضاد عمیق میان تصویر امروزی نلسون ماندلا و واقعیت تاریخی او در آن سال‌هاست. امروزه ماندلا به عنوان یک قدیس و نماد جهانی صلح شناخته می‌شود، اما سازندگان مستند با یادآوری اسناد تاریخی نشان می‌دهند که او تا همین چند دهه پیش، در چشم قدرت‌های بزرگ، «مظهر شیطان» و «تروریست» قلمداد می‌شد. پیتر هین، وزیر سابق دولت کارگر و از فعالان برجسته ضد آپارتاید، در این مستند به صراحت یادآوری می‌کند که چگونه مارگارت تاچر و دیگر رهبران غرب، سال‌ها ماندلا را تهدیدی علیه ثبات سیاسی می‌دیدند و فعالان حامی او را به شدت تحت فشار و بدنامی قرار می‌دادند.

این مستند همچنین نشان می‌دهد که چطور هنرمندان و فعالان، فراتر از عرصه سیاست، با استفاده از موسیقی و ورزش، دیوار سکوت را شکستند. برگزاری کنسرت‌های عظیم در لندن با حضور ستارگانی چون استینگ و ویتنی هیوستون، در کنار تحریم‌های ورزشی، توانست افکار عمومی جهان را علیه سیاست‌های نژادپرستانه آفریقای جنوبی متحد کند. دالی تامبو، فرزند الیور تامبو (رئیس در تبعید کنگره ملی آفریقا)، در بخشی از این مستند از زندگی سایه‌وار و پرخطر خود در لندن می‌گوید؛ دورانی که خانه آن‌ها همواره هدف شنود یا تهدید عوامل آپارتاید بود.

با این حال، آنچه در نهایت از دل این روایت‌ها بیرون می‌آید، شخصیت انسانی و بی‌آلایش ماندلا است. مستند با مرور خاطرات نزدیکان، تصویری از «عمو نلسون» ارائه می‌دهد که با وجود تحمل ۲۷ سال زندان و برخورداری از جایگاه افسانه‌ای، هرگز پیوندش را با مردم و اطرافیانش از دست نداد. او حتی در اوج شهرت جهانی، با تواضعی خیره‌کننده با کارکنان هتل‌ها و خانواده دوستانش برخورد می‌کرد. این مستند تنها روایتگر یک پیروزی سیاسی نیست، بلکه نمایشی است از تضاد میان نفرتِ قدرتمندانِ دیروز و اصالت انسانیِ ماندلا که سرانجام توانست جهانی را با خود همراه کند.