ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی به عنوان یکی از کشورهای خشک و نیمه خشک شناخته شده است و این پدیده در بخش های شرقی و مرکزی بیشتر دیده می شود. به گفته کارشناسان ایران دوبرابر میانگین جهانی گرم شده با زمستان کوتاه ، کاهش برف و افزایش تبخیر در تابستان بخشی از تاثیرات و تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی است. در دو دهه اخیر با بارندگی کم با مشکل خشکسالی مواجه هستیم و در نهایت به کاهش آب های زیرزمینی و ذخایر آبی در سدها منجر شده است.
بحران آب یکی از بزرگترین مشکلاتی است که در سال های اخیر تمام جوانب زندگی و صنعت را تحت تاثیر قرار داده است و این به دلیل شرایط آب و هوایی و اقلیمی مرتبط بوده و برخی به دلیل سوء مدیریت در این حوزه می باشد. عدم رعایت استانداردها در کشاورزی و بخش های صنعتی و زندگی شهری باعث شده تا مصرف آب در ایران بی رویه و غیرقابل مقایسه با سایر کشورها باشد.
ایران،کشوری که با بحران آبی بی سابقه ، سدهای خالی ، رودخانه های خشک تا سوء مدیریت روبرو است و میزان کم بارش منجر به سطوح بحرانی ذخایر سدهای کشور شده و بدون بارندگی کافی ، جیره بندی به دنبال دارد. این خشکسالی نه تنها کشاورزی را مختل کرده بلکه منجر به افزایش گرد و غبار ، آلودگی هوا و حتی بحران آلودگی ناشی از سوخت ارزان شده است و چرخه تولید و حوزه انرژی را با چالش های جدی مواجه کرده است. اغلب حوضه های آبریز کشور ما اقلیم خشک و نیمه خشک دارند اما مشکل اصلی در مدیریت منابع و شیوه مصرف است. از دیگر دلایل تشدید بحران آب حفر چاه های مجاز و غیرمجاز و استخراج بی رویه آب های زیرزمینی در نتیجه افت شدید سطح آبخوان ها و فرونشست زمین در ایران بوده است و این پدیده غیرقابل بازگشت است و منجر به خشک شدن قنات های سنتی شده است و کشاورزی ناکارآمد و مصرف بالای آب در کشاورزی باعث هدر رفت آب می شود.
با وجود آگاهی از بحران ، اصلاح الگوی کشت و اختصاص کمتر آب به این بخش به کندی پیش رفته است و ساخت بیش از حد و نامناسب سدها روی رودخانه های کوچک باعث افزایش تبخیر آب از سطح سدها ، قطع جریان پایین دست و خشک شدن تالاب ها و رودخانه ها شده است. کارشناسان معتقدند به جای حل مشکل ، بحران را پیچیده تر کرده است. این خشکسالی منجر به بیابان زایی می شود و بیابان زایی منجر به خشک شدن قسمتی از زمین نیست بلکه پیامدهای آن از بین رفتن پوشش گیاهی ، گرد وخاک ، کم شدن بارندگی ، فرسایش خاک ، عدم حاصلخیزی زمین ، افت آب های زیرزمینی و از بین رفتن حیات وحش و به دنبال آن بیکاری ، گرسنگی ، مهاجرت و فقر می شود و ادامه این روند مناطق زیادی از ایران را غیرقابل سکونت می کند. ایران سومین کشوری بود که به کنفوانسیون مقابله با بیابان زدایی پیوست و با فعالیت در این سال ها نقش عمده ای در حفاظت از شهرها و روستاها، کاهش آلودگی ، تامین علوفه و تولید چوب و مراقبت از تاسیسات اقتصادی و صنعتی داشته است و به گفته رئیس سازمان جنگل ها ، مراتع و آبخیزداری، ایران با اجرای حدود ۸ میلیون هکتار عملیات بیابان زدایی از سوی سازمان ملل به عنوان الگوی موفق برای دیگر کشورها مطرح شده است و جزو ۱۰ کشور اول در جهان در زمینه مقابله با پدیده بیابان زایی با رویکرد مشارکت مردمی است.
