برای نخستین بار، سیگنال رادیویی یک سیاره بیگانه شناسایی شد

همشهری آنلاین، فرخنده رفائی: وقتی صحبت از دریافت سیگنال از یک سیاره دوردست می‌شود، ذهن خیلی زود به جست‌وجوی حیات بیگانه می‌رود، اما این کشف ارتباطی با موجودات فضایی ندارد. سیگنال شناسایی‌شده در واقع از شفق‌های قطبی یک سیاره غول‌پیکر در فاصله بیش از ۶۳ سال نوری از زمین می‌آید و اطلاعات تازه‌ای درباره میدان مغناطیسی آن در اختیار دانشمندان قرار داده است.

سیگنالی که از خود سیاره آمد

به گزارش ساینس‌الرت، پژوهشگران مرکز اخترفیزیک هاروارد-اسمیتسونین و دانشگاه اورگن با استفاده از آرایه رادیوتلسکوپی MeerKAT در آفریقای جنوبی، چهار بار در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ سامانه ستاره‌ای «بتا سه‌پایه» را بررسی کردند. این سامانه حدود ۶۳.۴ سال نوری با زمین فاصله دارد و سه سیاره شناخته‌شده در اطراف آن قرار گرفته‌اند.

در داده‌های به‌دست‌آمده، فوران‌های کوتاه و تکرارشونده‌ای از امواج رادیویی شناسایی شد که ویژگی مهمی داشتند: امواج به‌شدت قطبیده (polarized) بودند. این ویژگی معمولا با تابش رادیویی ناشی از شفق‌های قطبی ارتباط دارد.

اما نکته مهم‌تر این بود که پژوهشگران توانستند محل دقیق این سیگنال را مشخص کنند. آنها با استفاده از اجرام بسیار درخشان موسوم به اختروش به‌عنوان نقاط مرجع، نشان دادند که منشأ سیگنال خود سیاره Beta Pictoris b است، نه ستاره‌ای که این سیاره به دور آن می‌چرخد.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا پیش از این، دانشمندان نمی‌توانستند با قطعیت مشخص کنند سیگنال‌های رادیویی مشاهده‌شده در برخی سامانه‌های سیاره‌ای از خود سیاره می‌آیند یا از ستاره میزبان آن.

بیشتر بخوانید:

• چرا زهره با وجود فاصله بیشتر از خورشید، از عطارد داغ‌تر است؟
• فیزیکدان‌ها هشدار دادند | «سامانه آخرالزمان» در فضا در حال شکل‌گیری است
• کشف تازه دانشمندان | شهاب‌سنگ‌ها حامل حیات به زمین بودند

میدان مغناطیسی هزاران برابر زمین

بررسی ویژگی این امواج همچنین اطلاعاتی درباره میدان مغناطیسی Beta Pictoris b به دست داد. پژوهشگران معتقدند این سیاره میدان مغناطیسی بسیار قدرتمندی دارد که می‌تواند هزاران برابر قوی‌تر از میدان مغناطیسی زمین باشد.

این سیاره حدود ۱۰ برابر مشتری جرم دارد و چرخش بسیار سریعی را تجربه می‌کند؛ یک دور کامل چرخش آن تنها حدود ۸ تا ۹ ساعت طول می‌کشد. دانشمندان احتمال می‌دهند همین چرخش سریع در ایجاد شفق‌های قطبی و تابش رادیویی آن نقش داشته باشد.

سیاره Beta Pictoris b، نخستین بار در سال ۲۰۰۸ کشف شد و حالا به نخستین سیاره فراخورشیدی تبدیل شده است که یک سیگنال رادیویی روشن و مستقیما منتسب به آن شناسایی شده است. پژوهشگران اکنون قصد دارند همین روش را برای هفت سیاره غول‌پیکر دیگر در پنج سامانه نزدیک بررسی کنند.