توافق صلح ایران و آمریکا، چارچوبی گسترده که هنوز در دورهای ابتدایی مذاکرات در حال شکلگیری است، به رهبری ایران یک خط هوایی اقتصادی میدهد، در حالی که تهران به دنبال تثبیت دستاوردهای راهبردی پس از ماهها جنگ با اسرائیل و ایالات متحده است.
توافق صلح مقدماتی بین ایالات متحده و ایران، چارچوبی گسترده که هنوز در دورهای اولیه مذاکرات در حال شکلگیری است، به رهبری ایران یک خط هوایی اقتصادی عمده میدهد، در حالی که تهران به دنبال تثبیت دستاوردهای راهبردی پس از ماهها جنگ با اسرائیل و ایالات متحده است. معافیتهای تحریمی که به ایران اجازه فروش نفت به دلار آمریکا میدهد و تعهدات برای آزادسازی داراییهای ایران میتواند به دولت ایران دسترسی به میلیاردها دلار ارز بدهد.
منتقدان توافق استدلال میکنند که این تسکین در نهایت به ایران اجازه میدهد ارتش خود را بازسازی و از گروههای مسلح متحد مانند حزبالله در لبنان حمایت کند. دولت ترامپ میگوید از ایران میخواهد بخشی از داراییهای آزادشده را صرف خرید غذا از کشاورزان آمریکایی کند، اما درآمدهای نفتی ایران چنین محدودیتی ندارند.
تهران از زمان اجرایی شدن توافق در هفته گذشته، نفت را به بازارهای بینالمللی سرازیر کرده و بیش از ۴۰ میلیون بشکه صادرات داشته است. پس از بازیابی و تثبیت صادرات ایران، انتظار میرود تهران در هفتههای آینده روزانه ۱.۶ تا ۱.۷ میلیون بشکه صادرات داشته باشد. این نرخ صادرات به معنای ۸ یا ۹ میلیارد دلار درآمد نفتی در دو ماه آینده است.
ایران ارزی چشمگیر از این فروشها به دست خواهد آورد و در عمل این پول قابل تبدیل خواهد بود. تهران میتواند آن را برای هر چیزی که میخواهد، از ارتش خود گرفته تا نیروهای نیابتی، خرج کند. اما در کوتاهمدت، انتظار نمیرود این پول یک غنیمت برای تشکیلات امنیتی ایران باشد. نیازهای اقتصادی و بازسازی کشور به حدی زیاد است که تهران مجبور خواهد شد وجه نقد را به بازسازی اختصاص دهد.
بر اساس برخی برآوردها، بازسازی پس از جنگ میتواند حدود ۳۰۰ میلیارد دلار برای ایران هزینه داشته باشد. در طول دوره مذاکرات ۶۰ روزه، کل سود اقتصادی ایران میتواند حدود ۳۰ میلیارد دلار باشد، از جمله از فروش نفت و داراییهای آزادشده. این توافق همچنین یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری برای «بازسازی و توسعه اقتصادی» ایران با پشتیبانی پادشاهیهای خلیجفارس پیشنهاد میکند.
معاون اول رئیس جمهوری آمریکا گفت که این توافق فرصت «تغییر اساسی» در رابطه آمریکا و ایران را ارائه میدهد، تا زمانی که ایران از «عامل بیثباتی منطقهای بودن» دست بردارد و «مایل به کنار گذاشتن جاهطلبیهای هستهای برای بلندمدت» باشد. نارضایتی اقتصادی عامل اصلی پشت اعتراضات گستردهتر سال گذشته در ایران بود.
بر اساس این توافق، درخواست اصلی از ایران بازگشایی تنگه هرمز بود و از زمان اعلام توافق، ترافیک دریایی در این آبراه افزایش یافته است. با این حال، این توافق از جمله بخش هرمز، همچنان شکننده باقی مانده است: ایران روز پنجشنبه به یک کشتی باری در تنگه حمله کرد که ترامپ آن را «نقض احمقانه» توافق مقدماتی خواند. به گفته کارشناسان، معافیت عمومی صادرشده دوشنبه از برخی جهات فراتر از تسکین اعطایی به ایران در توافق هستهای دولت اوباما میرود.
گردآوری: کولاک
شما چه نظری دارید؟ دیدگاه خود را در سایت مجله کولاک بنویسید.
