پراکندهگوییهای ترامپ در جنگ با ایران هر چه بیشتر اعتبار صحبتهای او را زیر سوال برده است و ایران به همراه کشورهای عربی منطقه با این شناخت جدید از ترامپ معادلات جنگی را بازتنظیم میکند.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا در حالی عمان را به بمباران تهدید کرده که بسیاری از تهدیدهای پیشین او علیه ایران بدون اقدام نظامی سپری شدهاند؛ وضعیتی که این پرسش را مطرح کرده است که آیا تکرار تهدیدهای بدون اجرا، همچنان اهرم فشاری برای واشنگتن است یا اعتبار بازدارندگی آمریکا را تضعیف میکند.
متن کامل تحلیل گلفنیوز رسانه اماراتی را میخوانید:
دونالد ترامپ زمانی استدلال میکرد سریعترین راه برای از دست دادن اعتبار یک رئیسجمهور آمریکایی این است که خط قرمزی تعیین کند و سپس از اجرای آن ناتوان بماند. اکنون، نزدیک به ۶ ماه پس از آغاز جنگ ایران، خود رئیسجمهور آمریکا ممکن است با همین آزمون روبهرو شود.
ترامپ بارها ایران را به اقدام نظامی تهدید کرده، ضربالاجل تعیین کرده و هشدار داده است اگر تهران خواستههای او را نپذیرد، با پیامدهای ویرانگری روبهرو خواهد شد. بسیاری از این تهدیدها بدون واکنش وعده دادهشده سپری شدهاند؛ حتی در شرایطی که ایران همچنان در برابر فشار آمریکا مقاومت میکند و تنگه هرمز همچنان با محدودیت شدید روبهرو است.
اکنون ترامپ بخشی از شدیدترین ادبیات خود را متوجه عمان کرده و این کشور حوزه خلیج فارس را تهدید کرده است که اگر در مسیر تلاشهای آمریکا در تنگه هرمز مانع ایجاد کند، آن را بمباران خواهد کرد.
این هشدار در مقطعی بسیار حساس مطرح شده است. ایران میگوید در حال نهایی کردن توافقی با عمان درباره مسیرهای جدید کشتیرانی از تنگه هرمز است؛ در حالی که واشنگتن نگران است هر توافقی که کنترل تهران بر یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان را تقویت کند، به نفع ایران تمام شود.
اما پرسش بزرگتر این است که آیا تهدیدهای مکرری که با اقدام عملی دنبال نمیشوند، موضع ترامپ را در مذاکرات تقویت میکنند یا به تدریج آن را تضعیف خواهند کرد.
فهرستی رو به افزایش از هشدارها
ترامپ در ۲۲ ژوئیه (۳۱ تیرماه ۱۴۰۵) یکی از صریحترین تهدیدهای خود را مطرح کرد. او گفت به ازای هر حمله ایران به یک کشتی در تنگه هرمز، «ایالات متحده یک پل یا نیروگاه را بمباران و نابود خواهد کرد».
امارات متحده عربی پس از آن از حمله به کشتیهای شرکت ملی نفت ابوظبی خبر داد و ایران را مسئول این حملات دانست. با این حال، هیچ نشانهای وجود نداشته است که واشنگتن حملات تلافیجویانه وعده دادهشده علیه زیرساختهای ایران را انجام داده باشد.
این ماجرا پس از مجموعهای از ضربالاجلها و هشدارهای قبلی ترامپ به تهران رخ داد که بدون واکنش نظامی تهدیدشده از سوی آمریکا سپری شدند. ترامپ گاهی پیشرفتهای دیپلماتیک را دلیل خودداری از اقدام نظامی عنوان کرده است. اما مذاکرات بارها بدون دستیابی به توافقی پایدار شکست خوردهاند.
این الگو اهمیت دارد، زیرا بازدارندگی صرفا به داشتن قدرت نظامی برتر وابسته نیست؛ بلکه به متقاعد کردن طرف مقابل بستگی دارد که عبور از یک خط قرمز اعلامشده، پیامدهایی در پی خواهد داشت. به نظر میرسد ایران بیش از پیش آماده است این گزاره را بیازماید.
چرا عمان اهمیت دارد؟
تهدیدهای ترامپ علیه عمان، پیچیدگی دیگری به این وضعیت اضافه کرده است. مسقط مدتهاست به عنوان میانجی میان واشنگتن و تهران ایفای نقش کرده و به همین دلیل، در شرایطی که آمریکا به دنبال راهی برای خروج از بحران هرمز است، اهمیت ویژهای دارد.
دنی سیترینوویچ، رئیس پیشین بخش ایران در سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل، گفت تهدید عمان میتواند جایگاه واشنگتن در منطقه خلیج فارس را بیش از پیش تضعیف کند. سیترینوویچ که اکنون پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل است، در گفتوگو با سیانان گفت: «کشورهای خلیج فارس در واقع از رفتار آمریکا در جریان خود جنگ و از اینکه آمریکا نتوانست از آنها محافظت کند، بسیار ناامید هستند.»
او افزود: «بنابراین فکر میکنم این تهدیدها به جایگاه آمریکا در منطقه کمکی نمیکند.»
به اعتقاد او، ترامپ نگران است توافق کشتیرانی میان ایران و عمان، کشورهای عربی خلیج فارس را به پذیرش ترتیبات جدیدی در تنگه هرمز ترغیب کند و سپس آنها واشنگتن را برای رفع محاصره دریایی تحت فشار قرار دهند.
ترامپ در نتیجه با انتخابی ناخوشایند روبهرو است.
سیترینوویچ گفت: «فکر میکنم دولت تنها گزینههای بد پیش روی خود دارد. در نهایت، رئیسجمهور ترامپ باید تصمیم بگیرد که تسلیم شود یا تنش را تشدید کند.»
آزمون خط قرمز ترامپ
مارک کلی، سناتور دموکرات و نظامی سابق نیروی دریایی آمریکا، نیز درباره منطقی بودن تهدید عمان تردید کرد و این کشور را شریک امنیتی آمریکا و عنصری «حیاتی» در مذاکرات با ایران توصیف کرد.
اما شاید مهمترین انتقاد درباره تهدیدهایی که به اجرا درنمیآیند، سالها پیش از زبان خود ترامپ مطرح شده باشد. او بارها باراک اوباما را به دلیل هشدار به سوریه درباره استفاده از سلاحهای شیمیایی و سپس اجرا نکردن آن خط قرمز مورد حمله قرار داده بود. ترامپ در سخنرانی خود در همایش جمهوریخواهان در سال ۲۰۱۶، ناکامی اوباما را «تحقیر» خواند و استدلال کرد که «تمام جهان میدانست این حرف مطلقا هیچ معنایی ندارد».
۲ سال بعد، ترامپ اصل جدیدی را برای سیاست خارجی آمریکا اعلام کرد. او گفت: «ایالات متحده دیگر تهدیدهای توخالی مطرح نمیکند. وقتی قولی میدهم، به آن عمل میکنم.» اکنون ممکن است ایران در حال آزمودن این مسئله باشد که آیا این اصل همچنان پابرجاست یا نه.
در شرایطی که تنگه هرمز همچنان با محدودیت مواجه است، تهران از تسلیم شدن خودداری میکند و عمان نیز مذاکرات مستقل خود با ایران را پیش میبرد، مشکل ترامپ دیگر فقط این نیست که آیا تهدید مشخصی را عملی خواهد کرد یا نه. مسئله این است که آیا دشمنان آمریکا و همچنین شرکای این کشور در خلیج فارس، همچنان تهدید بعدی او را باور خواهند کرد.
