زندگی زیر هجوم رمل‌ های ریگان | ۶۰ روستا در محاصره توفان شن و ماسه + ویدئو

همشهری آنلاین – مجیدجباری: شن و ماسه مدام جلو می‌آیند، گاه آرام و بی ‌صدا و گاه خشن و سهمگین. دانه‌های ریز ماسه از حیاط خانه‌ها می‌گذرد، از در و پنجره عبور می‌کند و تا اتاق نشیمن خانه‌ها پیش می‌آید. اینجا جز چند روز محدود از سال آرامش معنا ندارد و زندگی زیر سایه توفان شن می‌گذرد. شهرستان ریگان در جنوب شرق کرمان سال‌هاست با رمل‌های روان دست ‌و پنجه نرم می‌کند. دست‌کم ۶۰ روستا در محاصره شن و ماسه‌ هستند؛ روستاهایی که هر یک سهمی از این نبرد نابرابر دارند. در کنار همه این روستاها رستم‌آباد چاه‌ملک در خط مقدم ایستاده است. نخستین سنگری که توفان‌های شن به آن هجوم می‌آورند. بادهای شمالی در شش ماه اول و بادهای جنوبی و محلی در نیمه دوم سال، شن و ماسه را روانه روستاهای ریگان می‌کنند. نتیجه آن محاصره مردمی است که زندگی و معیشت‌شان به کشاورزی و دامداری وابسته است. نخلستان‌ها به سختی نفس می‌کشند، اما کشت علف و یونجه سال‌هاست زیر تپه‌های شنی دفن و دامداری به کاری طاقت‌فرسا تبدیل شده است. بسیاری از اهالی این شرایط را تاب نیاوردند و به رحمت‌آباد، ریگان یا شهرهای دیگر استان کرمان مهاجرت کرده‌اند. عده‌ای هم در خط مقدم هجوم گرد و خاک مانده‌اند و برای ادامه زندگی روزمره و جان به در بردن از این شرایط ایستادگی می‌کنند.

حبس اجباری در خانه

یکی از اهالی جوان روستای رستم‌آباد چاه‌ملک به همشهری آنلاین می‌گوید: «باید اینجا باشید تا بفهمید توفان شن و ماسه چگونه زندگی ما را نابود کرده ‌است. همین حالا که با شما صحبت می‌کنم، باد گرم محلی شن و ماسه را تا ارتفاع دو سه متری تنه نخل‌ها بالا آورده است. توفان، ورودی روستا را می‌بندد و رفت‌وآمد را سخت می‌کند. دو روز است به ‌دلیل وزش شدید باد و پیشروی شن‌ و ماسه، نتوانسته‌ایم از خانه بیرون بزنیم. بقیه روستاهای منطقه هم شرایط ما را دارند.»

محمدعلی فرامرزی تاکید می‌کند که توقع چندانی از مسئولان برای ایجاد شغل یا دیگر حمایت‌ها ندارد، اما حداقل‌ها را حق خود می‌داند: «خیلی‌ها برای زندگی بهتر به شهرهای دیگر مهاجرت کرده‌اند، حق هم داشتند. ما مانده‌ایم و مشغول کشاورزی هستیم. بیشتر اهالی نخل دارند و کم ‌و بیش روزی‌شان درمی‌آید. تنها خواسته من و اهالی روستا ساخت بادشکن و مالچ‌پاشی منظم است تا بخشی از مشکلات کم شود. بعد از توفان، دهیاری معمولا برای جمع‌آوری شن و ماسه کمک می‌کند، اما ماسه تا داخل خانه‌ها نفوذ می‌کند. مشکلات تنفسی پیدا کرده‌ایم و نفس کشیدن هم سخت شده است. شرایط همین‌طور بماند، ممکن است خیلی از مردم روستا به رغم میل باطنی مجبور به مهاجرت شوند.»

چرا باید از خانه‌ام کوچ کنم؟

دهیار روستای رستم‌آباد چاه‌ملک هم با همین شرایط زندگی می‌کند. علی رویان به همشهری آنلاین می‌گوید: «در طول سال درگیر توفان شن هستیم و این وضعیت زندگی حدود ۲۰۰ خانواری که در روستا ساکن هستند را مختل کرده‌است. اطراف روستا پر از تپه‌های شنی شده و با هر وزش باد، زندگی مردم به مشکل می‌خورد.»علی رویان ماندن در روستا را انتخاب کرده است: «رستم‌آباد خانه آباء و اجدادی من است. تا حدی به این شرایط عادت کرده‌ام، اما خیلی از جوانان و افرادی که توان رفتن داشتند، مهاجرت کرده‌اند. به آن‌هایی که رفته‌اند خرده نمی‌گیرم، حق دارند زندگی راحت‌تری داشته باشند. ولی چرا مردم باید از خانه و زندگی‌شان دست بکشند؟ اگر مسئولان رسیدگی کنند کسی دوست ندارد از زادگاهش کوچ کند.»

اینجا خانه من است

پرویز شهلکی، یکی دیگر از ساکنان جوان روستای رستم‌آباد، مثل خیلی‌های دیگر خانه‌اش درست در مسیر هجوم شن‌های روان قرار دارد. جایی که رمل و ماسه گاه تا پنجره خانه‌ها هم بالا می‌آید. او به همشهری آنلاین می‌گوید: «این روستا خانه من است. پدر و پدربزرگم همین‌جا به دنیا آمدند، زندگی کردند و همین‌جا هم از دنیا رفتند.»

شهلکی از زندگی‌هایی می‌گوید که با حداقل‌ها می‌چرخد: «بعضی خانواده‌ها با دو شتر خرج یک خانواده هفت، هشت نفره را در می‌آورند. زندگی سخت است، اما هنوز می‌چرخد. هر روز بخشی از وقت‌مان صرف جنگ با شن‌ها می‌شود. با همه این سختی‌ها تصمیم من ماندن در روستای اجدادی است. جایی که پدرانم در خاک آن آرام گرفته‌اند.»

رستم‌آباد و دیگر روستاهای ریگان سال‌هاست با هجوم مداوم شن و ماسه دست‌وپنجه نرم می‌کنند. زندگی زیر فشار توفان‌های شن و پیشروی رمل و ماسه هر روز دشوارتر می‌شود. اگر این روند ادامه پیدا کند، کوچ اجباری سرنوشت تلخ ساکنان روستاهای ریگان خواهد بود، آن‌وقت شاید دیگر کسی نماند که روایت زندگی سخت و ایستادگی مردم این منطقه را نقل کند.