نقش مردم در حاکمیت تزیینی است؟

به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حجت الاسلام‌والمسلمین عباس رفعتی نائینی در گفتگو با تسنیم با بیان این‌که از نگاه حضرت امام(ره) و مقام معظم رهبری، مردم صاحبان اصلی انقلاب هستند، اظهار داشت: پیش از امام خمینی(ره) در طول تاریخ معاصر، علمای مجاهدی، متولی اقدامات مهم و بزرگی شدند که البته خیلی از این‌ها، راهبردشان مراجعه به خواص و نخبگان بود امّا رویه‌ای که امام راحل اتخاذ کردند، ناظر به تخاطب مستقیم با خود مردم بود، کما این که اقشار مختلف ملت اعم از شهری و روستایی، کارمند و کاسب و دانشجو و روحانی و غیره با پیام و گفتمان ایشان ارتباط قلبی و عاطفی برقرار کردند و این‌ها البته توأم با یک قوه‌ی عاقله بسیار قوی هم بود.

وی افزود: به دیگر سخن، چه در بیانات و رهنمودهای امام عظیم الشأن(ره) و چه حضرت آقا، نقش مردم یک نقش کلیدی و محوری است و این‌طور نیست که برخی به‌غلط و یا مغرضانه مدعی می‌شوند که مردم در انقلاب اسلامی، نقش تزیینی و تشریفاتی داشته‌اند.

وی همچنین گفت: آنچه از کلام و سیره نورانی حضرت امام(ره) استنباط می شود این است که ایشان برپایه مبانی مستحکم دینی و نیز اشراف به اصول فقهی و روایی معتقد به نقش‌آفرینی مردم در حاکمیت بوده‌اند. برای روشن شدن بحث لازم است که فرمایشی از امام را نقل کنم که ایشان در اواخر عمر که حالشان هم خوب نبود در یک سخنرانی فرمودند:”در حالی که ضعف و نقاهت دارم، خدایا تو را شاهد می‌گیرم که من برای ادای وظیفه این مسائل را می‌گویم” و بعد خطاب به مردم گفتند:”اصل شما هستید. حضور شما نقش‌آفرین است. گمان نکنید به ما چه مربوط است… » من عبارت را با همان ادبیات گفتاری حضرت روح‌الله(ره) می‌خوانم تا در نقل فرمایش ایشان امانت‌داری کرده باشم. امام(ره) بار دیگر تأکید فرمودند:”گمان نکنید که به ما چه مربوط است. همه‌چیز به شما مربوط است.”

رفیعی خاطرنشان کرد: رهبر معظم انقلاب نیز بر همین اساس چند سال پیش در دیدار ۱۹ دی مردم قم با ایشان با اشاره به معجزه‌آفرین بودن حضور مردم در صحنه به این مساله اشاره داشتند که تأکید بر چنین نقش خطیری از سوی مردم، از جمله کارهای اختصاصی امام بود و این که ایشان به ما یاد دادند که حضور مردم در صحنه، معجزه آفرین است.

وی افزود: از نگاه حضرت امام(ره)، فلسفه بسیاری از احکام اجتماعی، حدود، دیات، قصاص و همه اینها، منوط به اقامه حکومت است و در راستای اقامه امر حاکمیت، مردم نقش محوری دارند. البته تأکید امام خمینی(ره) همواره این بود که نباید نگاه صرفاً فردی به شریعت داشته‌باشیم، بلکه باید نگاه ما، نگاه حکمرانی و ناظر به همه نیازهای جامعه اسلامی باشد، به همین خاطر هم ایشان تأکید می‌فرمودند که فقه ما باید جواهری باشد، چرا که مرحوم صاحب جواهر، به فقه نگاه فردی ندارد، بلکه نگاه حاکمیتی و نگاه اجتماعی دارد و لذا حضرت امام متأثر از فقه و رویکرد مرحوم صاحب جواهر بودند.

وی همچنین ابراز داشت: این که مقام معظم رهبری چه در بیانیه گام دوم و چه در سخنرانی‌های دیگر بر اهمیت نقش آفرینی مردم در اقامه حکومت و به تبع آن زمینه سازی برای تحقق تمدن نوین اسلامی تأکید می نمایند هم متأثر از رویکرد فقاهتی و تمدنی امام راحل است و این که در همین راستا نخبگان و اندیشمندان باید با بحث و تبادل‌نظر به تبیین راهکارهای تحقق این هدف مقدس اهتمام ورزند.

استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم افزود: وقتی امام در پاریس حضور داشتند، شهید مطهری به دیدار ایشان می‌رود و پس از برگشت به ایران، از ایشان می‌پرسند که امام را چطور دیدید و ایشان آن جمله معروف را می‌گوید که”من سه ایمان در امام دیدم، آمن برَبّه، آمن بدینِه و آمن بِمردم» آمن بدینِه یعنی آمن به آن هدفی که دارد. آمن بِمردم یعنی به مردم ایمان داشت. امام این را از کجا گرفته است؟ از قرآن کریم، وقتی که می‌خواهد حضرت‌رسول(ص) را توصیف کند، می‌گوید: “یُؤْمِنُ بالله وَ یُؤْمِنُ بِالْمُؤْمِنینَ”

وی در خاتمه گفت: به هر صورت اگر ما بخواهیم به اهداف متعالی خود در بحث حکمرانی دینی و  ان‌شاءالله به تبع آن، تمدن اسلامی دست پیدا کنیم، راهش این است که اولاً باور به مردم و نقش آفرینی آن هم داشته و ثانیاً هم این که بر اساس آموزه‌های شرع مقدس، زمینه مشارکت حداکثری آنها در عرصه‌های مختلف مربوط به حاکمیت را فراهم کنیم و خود این مساله البته نیاز به جهاد تبیین حوزویان و دانشگاهیان با هدف ارتقای قوه بینش و معرفتی‌توده‌های مردم دارد تا به حول و قوه الهی با دغدغه‌مندی در این مسیر نورانی حرکت کنیم.