از نمایش زنان بی‌حجاب تا شوخی با روحانیت؛ با این تهیه‌کننده صف‌شکن آشنا شوید

سعید رجبی فروتن- فعال فرهنگی: تهیه‌کنندگی در سینمای ایران چند جلوه دارد. تهیه کنندگان صوری و تهیه کنندگان واقعی. تهیه ‌کنندگان نوع اول با در اختیار دادن اعتبار و کارت تهیه‌کنندگی خود نسبت به اخذ مجوز ساخت و نمایش برای کارگردانان متقاضی اقدام کرده و از این بابت حق‌الزحمه‌ای توافقی را دریافت می‌کنند. این عده نه در تامین سرمایه فیلم به آب و آتش می‌زنند و نه در مراحل تولید فیلم نقشی موثر و سازنده را ایفا می‌کنند.

دفاتر اینگونه تهیه کنندگان محل رجوع کارگردانانی است که طبق مقررات نمی‌توانند مادام که سه فیلم را به نمایش درنیاورده‌اند، تهیه کننده کار خود و یا دیگری باشند.
تهیه کنندگان واقعی معنابخش تکالیف و وظایف حرفه‌ای مورد انتظار هستند. این گروه به جز تامین سرمایه و قدرت لابی با منابع سرمایه‌گذار دولتی و خصوصی، نوعا ایده‌پرداز هستند و اگر کارگردان اثر هم‌ نباشند (کارگردانان در شرایطی می‌توانند تهیه کننده کار خود باشند) در کلیه مراحل تولید و پس‌تولید فیلم حضور و نظارت مستمر دارند و دوشادوش کارگردان به کیفیت کار و دریافت نسخه خروجی مطلوب اندیشه می‌کنند.

متاسفانه باید اذعان کرد به دلیل شرایط حاکم بر سینما شمار تهیه کنندگان نوع اول بیش از تهیه کنندگان نوع دوم است و تهیه کنندگان حرفه‌ای نیز آبرو و اعتبار خود را برای هر فیلمی هزینه نمی‌کنند.
به این خاطر در سینمای ایران طی سه دهه گذشته علاوه بر تهیه کنندگان نوع اول و تهیه کنندگان تخصصی برشمار تهیه‌کننده٫ کارگردان، تهیه‌کننده٫بازیگر، تهیه‌کننده ٫سرمایه‌گذار و اشکالی نظیر آن افزوده شده است و تهیه کنندگان مستقل در اقلیت قرار گرفته‌اند.

در بین این تهیه کنندگان منوچهر محمدی به اعتبار سابقه مدیریت در تلویزیون و جسارت در قبول تهیه‌کنندگی فیلمنامه‌های ملتهب و پر دردسر جایگاه خاصی دارد. محمدی از زمره تهیه‌کنندگی است که با مطالعه انس و الفت دارد و با تیزبینی همانند یک کنش‌گر سیاسی – بی‌آنکه فعال سیاسی ـ باشد، در زمینه مسائل اجتماعی و فرهنگی صاحب ایده و نظر است و بعضاً ایده و طرح اولیه برخی از فیلم‌ها را او به کارگردانان پیشنهاد داده است.

منوچهر محمدی در مقام تهیه‌کننده در ساخت فیلم‌های دفاع مقدس، اجتماعی و کمدی به یک اندازه متحمل فشارهای غیرمتعارف و زیادی برای دریافت پروانه نمایش و یا ادامه اکران فیلم‌هایش شده است. شاید در این سالها که برخی از خطوط قرمز در مقایسه با گذشته مقدار بسیار زیادی کمرنگ شده‌اند و یا موضوعیت خود را از دست داده‌اند، تعجب‌برانگیز باشد که او برای نمایش زنان بی‌حجاب در فیلم بازمانده، شوخی با روحانیت در فیلم مارمولک، ارائه تصویری غیر کلیشه‌ای از رزمندگان در فیلم‌ از کرخه تا راین، خلق تصویری همدلی برانگیز از شخصیت هواپیماربایان در فیلم ارتفاع پست و پرداختی متفاوت از یک طلبه علوم دینی در فیلم زیرنورماه و هجو دو جبهه سیاسی اصولگرا و اصلاح طلب در فیلم چپ‌راست، یک تنه پاسخگوی اتهامات و حملات مراجع نظارتی و گروه‌های سیاسی بوده است و هزینه‌های روحی و عاطفی زیادی برای رفع سوءتفاهمات پرداخته است.

نکوداشت منوچهر محمدی به عنوان تهیه‌کننده صف‌شکن اقدام ارزنده‌ای است که نشان از قدرشناسی در برابر تلاش‌های بی‌وقفه او در سینمای ایران و ارتقای جایگاه تهیه‌کنندگی در زنجیره ارزش آن است.