سه ابرقدرت فضایی جهان: روسیه با ۳۱۰۰ پرتاب همچنان پیشتاز، آمریکا و چین در تعقیب

از آغاز عصر فضا در سال ۱۹۵۷ تاکنون، اتحاد جماهیر شوروی/روسیه با بیش از ۳۱۰۰ پرتاب مداری موفق، بالاترین آمار را به نام خود ثبت کرده است.

رقابت برای انجام پرتاب‌های فضایی با سرعت زیادی در حال شتاب گرفتن است و آمریکا فاصله خود را با سایر کشورها به شکل قابل توجهی افزایش داده است. ایالات متحده در سال ۲۰۲۵ تعداد ۱۸۱ پرتاب فضایی انجام داد که تقریباً دو برابر ۹۳ پرتاب چین و بسیار بیشتر از ۱۷ پرتاب روسیه بود.

رقابتی که زمانی از دل جنگ سرد شکل گرفته بود، اکنون به یک رقابت تجاری و ژئوپلیتیکی تبدیل شده که توسط اینترنت ماهواره‌ای، موشک‌های قابل استفاده مجدد و نیازهای نظامی هدایت می‌شود. این نمودار که با همکاری بنیاد Hinrich تهیه شده، تعداد پرتاب‌های فضایی سالانه قدرت‌های بزرگ را از سال ۱۹۵۷ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد.

عصر اول فضا؛ سلطه شوروی

عصر نخست فضا در سال ۱۹۵۷ با پرتاب Sputnik ۱، نخستین ماهواره جهان، توسط اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد. طی سه دهه بعد، شوروی رهبر جهانی پرتاب‌های فضایی بود و به‌طور دائم از آمریکا پیشی می‌گرفت.

در سال ۱۹۶۹، یعنی همان سالی که مأموریت Apollo ۱۱ روی ماه فرود آمد، اتحاد جماهیر شوروی همچنان با ۸۲ پرتاب در مقابل ۴۱ پرتاب آمریکا پیشتاز بود.

فعالیت فضایی شوروی در سال ۱۹۸۲ به اوج خود رسید و این کشور ۱۰۸ پرتاب انجام داد؛ در حالی که آمریکا در همان سال تنها ۱۸ پرتاب ثبت کرد.

عصر دوم فضا؛ ظهور چین

عصر دوم فضا پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی آغاز شد. تعداد پرتاب‌های فضایی روسیه در دهه ۱۹۹۰ به‌طور چشمگیری کاهش یافت و آمریکا به تدریج فاصله خود را با این کشور کم کرد.

در همین دوره، چین نیز شروع به رشد کرد. تعداد پرتاب‌های سالانه این کشور از ۵ پرتاب در سال ۲۰۰۰ به ۱۵ پرتاب در سال ۲۰۱۰ رسید و پایه‌های گسترش سریع برنامه فضایی چین در سال‌های بعد را شکل داد.

عصر سوم فضا؛ پیشتازی آمریکا

دوران مدرن پرتاب‌های فضایی از حدود سال ۲۰۱۶ آغاز شد؛ زمانی که موشک‌های قابل استفاده مجدد و شرکت‌های خصوصی صنعت فضایی را متحول کردند. ارزش اقتصاد فضایی اکنون به حدود ۶۰۰ میلیارد دلار رسیده است.

تا سال ۲۰۲۲، آمریکا ۷۸ پرتاب فضایی انجام داد؛ در حالی که چین ۶۴ پرتاب داشت. این فاصله در سال ۲۰۲۵ بیش از پیش افزایش یافت؛ آمریکا رکورد ۱۸۱ پرتاب را ثبت کرد و چین به ۹۳ پرتاب رسید.

چرا پرتاب‌های فضایی اهمیت دارند؟

امروزه این پرتاب‌ها تنها برای اکتشافات فضایی انجام نمی‌شوند. کشورهایی که توانایی بیشتری در انجام پرتاب‌های فضایی دارند، به‌طور فزاینده کنترل اینترنت ماهواره‌ای، ارتباطات نظامی، سامانه‌های ناوبری GPS و شبکه‌های تصویربرداری از زمین را در اختیار می‌گیرند.

این برتری همچنین مزایای اقتصادی و تجاری قابل توجهی در صنایع هوافضا، نیمه‌هادی‌ها و مخابرات ایجاد می‌کند.