از «فرشته جنابی» که طبق گزارشها با حکم اعدام روبهرو شد و در خفا جان داد، تا «فروزان» و «ایرن» که پس از درخشش مطلق، به اجبار به حاشیه رانده شدند و اجازه نفس کشیدن در سینما را از دست دادند.
با وقوع انقلاب ۵۷، سرنوشت بسیاری از بازیگران زن سینمای قبل از انقلاب دگرگون شد. ستارگانی که روزی بر پردههای نقرهای میدرخشیدند، ناگهان به حاشیه رانده شدند. فرشته جنابی، فروزان، ایرن، نوری کسرایی، طوطی سلیمی، آتش خیر، کبری امینسعیدی و روشنک صدر از جمله چهرههایی بودند که پس از انقلاب منزوی شدند.
فرشته جنابی
فرشته جنابی متولد ۱۳۲۷ در تهران، با فیلم زن یکشبه پا به سینما گذاشت و خیلی زود مورد توجه فیلمسازان قرار گرفت.
او در فیلم جنجالی قیامت عشق همبازی عزتالله انتظامی بود. فیلم برهنه تا ظهر با سرعت ساخته خسرو هریتاش نیز دیگر فیلم جنجالی او محسوب میشود که در آن در کنار فرامرز صدیقی نقشآفرینی کرد.
گفته میشود که پس از انقلاب برای این بازیگر حکم اعدام صادر شد اما به لطف زندگی مخفیانهاش توانست از این سرنوشت بگریزد.
فرشته جنابی درنهایت پس از حدود بیست سال زندگی پنهانی درسال ۱۳۷۷ در سن ۵۰ سالگی در انزوا از دنیا رفت.
فروزان
پروین خیربخش با نام هنری فروزان متولد ۴ شهریور ۱۳۱۶ در بندر انزلی از مهمترین بازیگران زن سینمای پیش از انقلاب ایران بود. وی همراه با محمدعلی فردین، از ستارگان آثار موسوم به «فیلمفارسی» بود و نامش فروش هر فیلمی را تضمین میکرد.
فروزان که ابتدا به عنوان دوبلور فعالیت میکرد حرفه بازیگری خود را از ۲۷ سالگی با بازی در فیلم ساحل انتظار ساخته سیامک یاسمی آغاز کرد.
فیلم دایره مینا به کارگردانی داریوش مهرجویی تنها فیلم فروزان در سینمای موسوم به موج نو است. فیلمهای انسانها، گنج قارون، خاطرخواه، باباشمل، ایوب و دالاهو از فیلمهای مشهور و پرفروش او بودند.
او پس از انقلاب ۵۷ در ایران ماند، ابتدا حکم اعدام گرفت و سپس به شرط تحویل تمامی اموال و محرومیت از فعالیت هنری عفو شد.
فروزان در ۵ بهمن ۱۳۹۴ هنگامی که ۷۸ سال داشت در انزوا درگذشت.
آتش خیر
آتش خیر متولد سال ۱۳۳۱ بود و فعالیت هنری خود را از تئاتر آغاز کرد. دوران حضور او در سینما چندان طولانی نبود، اما در همین مدت فرصت همکاری با تعدادی از فیلمسازان مهم آن دوره را پیدا کرد.
او در فیلمهای صادق کرده به کارگردانی ناصر تقوایی، بیقرار ساخته ایرج قادری، دایره مینا اثر داریوش مهرجویی و سوتهدلان ساخته علی حاتمی بازی کرد. آتش خیر در تلویزیون نیز در مجموعههایی مانند دلیران تنگستان، داستانهای مولوی و مرد اول حضور داشت.
پس از انقلاب آتش خیر ممنوعالکار شد و دیگر مقابل دوربین نرفت. از سالهای بعد زندگی او اطلاعات چندانی در دست نیست، جز اینکه در جوانی به بیماری سرطان مبتلا شد. آتش خیر سرانجام در ۷ اردیبهشت ۱۳۶۵، در ۳۴ سالگی، بر اثر سرطان درگذشت.
ایرن
ایرن زازیانس با نام هنری ایرن، در ۲۰ مرداد ۱۳۰۶ از پدر و مادر ارمنی که به ایارن مهاجرت کرده بودند متولد شد. او در فیلمهایی همچون چشم به راه، قاصد بهشت، چشمه آب حیات و مروارید سیاه، محلل، بلوچ، برهنه تا ظهر با سرعت و شام آخر نقشآفرینی کرده بود.
ایرن نیز پس از انقلاب از ادامه کار هنری بازماند. با این حال در دو فیلم جایزه ساخته علیرضا داوودنژاد و خط قرمز به کارگردانی مسعود کیمیایی بازی کرد که هر دو فیلم توقیف شدند و هرگز نمایش داده نشدند.
پس از ناامیدی از بازگشت به بازیگری، در دورههای آموزشی زیبایی و پوست شرکت کرد و این کار را برای امرار معاش در پیش گرفت.
این بازیگر ارمنی سینمای ایران در روز ۷ مرداد ۱۳۹۱ در سن ۸۵ سالگی به علت بیماری سرطان ریه از دنیا رفت.
طوطی سلیمی
طوطی سلیمی متولد سال ۱۳۳۳ بود و فعالیت سینمایی خود را در دهه ۱۳۵۰ آغاز کرد. او در فیلمهایی مانند صمد آرتیست میشود، کینه، صمد خوشبخت میشود، ولینعمت، رابطه جوانی و تکیه بر باد بازی کرد و از چهرههای فعال سینمای پیش از انقلاب به شمار میرفت.
پس از انقلاب، او نیز به دادگاه انقلاب احضار شد و فعالیت هنریاش برای سالها متوقف ماند. با این حال، در دهه ۱۳۷۰ حضور کوتاهی در مجموعه تلویزیونی روزی عقابی داشت.
سالهای پایانی زندگی طوطی سلیمی با مشکلات جسمی و ذهنی همراه بود. او به اختلال حواس و زوال شدید حافظه دچار شده بود؛ تا جایی که در آذر ۱۳۹۰ تصویرش در روزنامه همشهری، در میان افراد مجهولالهویه منتشر شد.
طوطی سلیمی سرانجام در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۱، در ۵۷ سالگی درگذشت. پس از مرگ نیز مدتی کسی برای تحویل پیکرش مراجعه نکرد و جسد او حدود ۱۵ روز در بیمارستان و پزشکی قانونی باقی ماند تا اینکه سرانجام در بهشت زهرا به خاک سپرده شد
نوری کسرایی
نوری کسرائی در ۱ فروردین ۱۳۳۰ در تهران متولد شد. او در سال ۱۳۴۹ با فیلم پنجره ساخته جلال مقدم به سینما معرفی شد و در کمتر از یک دهه تا سال ۵۷ در ۱۹ فیلم به ایفای نقش پرداخت.
او در فیلمهای نسبتاً متفاوت و غیرکلیشهای بازی کرد که برخی از آنها از جمله تنگنا و تنگسیر از ساختههای امیر نادری، مسلخ ساخته هادی صابر و شازده احتجاب ساخته بهمن فرمانآرا جزو مهمترین فیلمهای موج نوی سینمای ایران بهشمار میآیند.
نوری کسرایی در ۲۱ دی ۱۳۹۸ در سن ۶۸ سالگی در خانه خود در تهران درگذشت و پیکرش دو روز بعد پیدا شد. علت مرگ او سکته و فشار خون بالا اعلام شد.
کبری امینسعیدی
شهرزاد با نام اصلی کبری امینسعیدی، متولد سال ۱۳۲۹ بود. او فعالیت هنری خود را با رقص در کافههای لالهزار آغاز کرد و با حضور در فیلم قیصر به کارگردانی مسعود کیمیایی شناخته شد. پس از آن در فیلمهایی مانند طوقی، داشآکل، صبح روز چهارم، بلوچ و تنگنا بازی کرد. شهرزاد در سال ۱۳۵۲ برای بازی در صبح روز چهارم و بلوچ جایزه سپاس بهترین بازیگر نقش دوم زن را دریافت کرد.
او در کنار بازیگری، در حوزه ادبیات نیز فعالیت جدی داشت و شعر و داستان مینوشت. ابراهیم گلستان در روایتی گفته بود که خواندن شعرهایی از مجموعه با تشنگی پیر میشویم مهدی اخوانثالث را تحت تأثیر قرار داده و او را به گریه انداخته است.
شهرزاد در سالهای پایانی پیش از انقلاب به فیلمسازی نیز روی آورد و با کارگردانی مریم و مانی در شمار نخستین زنان فیلمساز سینمای ایران قرار گرفت.
پس از انقلاب مدتی ایران را ترک کرد و سالها بعد به کشور بازگشت. سالهای پایانی زندگی او با مشکلات شدید مالی و شرایط دشوار معیشتی همراه بود و در مقاطعی حتی شبها را در ترمینال میگذراند. شهرزاد سرانجام در ۲۷ مرداد ۱۴۰۴، پس از چند سال بیماری و در شرایطی سخت و دور از فعالیت هنری، درگذشت.
روشنک صدر
روشنک صدر با نام اصلی آذر کریمخانی قزقلعه در سال ۱۳۳۸ زاده شد. او توسط رضا بیک ایمانوردی و با فیلم اسلحه وارد دنیای سینما شد و در فیلمهایی چون جایزه، قادر، جاهل و رقاصه، بیدار در شهر، رامشگر، بر فراز آسمانها و … نقش آفرینی کرد.
پس از انقلاب ۵۷ روشنک درگیر اعتیاد شد؛ به گونهای که ۲۸ تیرماه ۱۳۶۶ به علت فشارهای زیاد عصبی و میگساری دچار سکته مغزی شده و در سن ۲۸ سالگی درگذشت.
