بعضی تغییرات ظاهری صورت که معمولاً به افزایش سن، خشکی پوست یا مشکلات ساده پوستی نسبت داده میشوند، ممکن است در مواردی با سلامت قلب و عروق ارتباط داشته باشند. چین مورب روی لاله گوش، لکههای زرد اطراف چشم، حلقه سفید دور عنبیه و حتی چینهای عمیق پیشانی از جمله نشانههایی هستند که پژوهشها ارتباط احتمالی آنها را با بیماری قلبی بررسی کردهاند.
بیماریهای قلبی و عروقی مجموعهای از مشکلات هستند که قلب و رگهای خونی را درگیر میکنند. درد قفسه سینه، تنگی نفس و تورم مچ پا از شناختهشدهترین علائم مشکلات قلبی هستند. بیماری عروق کرونر قلب، حمله قلبی و سکته مغزی نیز در همین گروه قرار میگیرند.
با این حال، برخی نشانههای ظریفتر ممکن است در صورت دیده شوند. دکتر آنجلا تِواری، متخصص پوست، میگوید:
صورت گاهی میتواند سرنخهای ظریفی درباره اتفاقاتی که در داخل بدن رخ میدهد، در اختیار ما بگذارد.
در ادامه برخی از مهمترین نشانههای بیماری قلبی روی صورت را مرور میکنیم.
۱. چین روی لاله گوش
پوست انسان بهطور طبیعی پر از خطوط و چینهاست، اما یک چین مشخص و ماندگار روی لاله گوش به نام «نشانه فرانک» (Frank’s sign) شناخته میشود.
دکتر مایکل زمنیدس میگوید:
این حالت شایع است و در حدود ۷۵ درصد افراد بالای ۶۰ سال دیده میشود. در بسیاری از موارد فقط بازتاب روند طبیعی افزایش سن است و میدانیم که سن خود یکی از عوامل خطر بیماریهای قلبی و عروقی محسوب میشود.
با این حال، برخی تحقیقات میان این چین و مشکلات قلبی ارتباط پیدا کردهاند. او اضافه میکند:
پژوهشها نشان دادهاند افرادی که نشانه فرانک دارند، ممکن است در مقایسه با افراد فاقد آن احتمال بیشتری برای ابتلا به بیماری عروق کرونر داشته باشند.
این احتمال مطرح شده که چنین چینی بتواند بازتاب تغییراتی در رگهای خونی کوچک بدن باشد. مطالعهای که در نشریه علمی Cureus منتشر شده نیز نشان داده بود نشانه فرانک در افرادی که با انسداد شدید عروق و بیماری قلبی فوت کرده بودند، بیشتر از افرادی دیده میشد که علت مرگشان بیماری قلبی نبود.
۲. برجستگیهای زرد اطراف چشم
برجستگیها یا لکههای زرد و مسطح اطراف پلک ممکن است چیزی بیش از یک مشکل ظاهری باشند. این عارضه «گزانتلاسما» (Xanthelasma) یا چربی پلک نام دارد و گفته میشود در زنان و افراد سیگاری بیشتر دیده میشود.
ایان وایت، متخصص بینایی، توضیح میدهد:
اینها رسوبات نرم و زردرنگ چربی هستند که زیر پوست و بهویژه نزدیک گوشه داخلی چشم تشکیل میشوند.
او اضافه میکند:
گزانتلاسما با کلسترول بالا ارتباط دارد و ممکن است نشانهای از مشکلات زمینهای مربوط به سلامت قلب باشد.
دکتر زمنیدس نیز توصیه میکند اگر چنین لکههایی بهتازگی ظاهر شدهاند یا تعداد و اندازه آنها رو به افزایش است، موضوع با پزشک بررسی شود.
کلسترول بالا یکی از عوامل شناختهشده در آسیب به عروق است و از آنجا که اغلب هیچ علامت واضحی ایجاد نمیکند، ممکن است فرد سالها از بالا بودن سطح کلسترول خود بیخبر باشد.
۳. حلقه سفید یا خاکستری دور عنبیه
ظاهر شدن یک حلقه سفید یا خاکستری کمرنگ در اطراف عنبیه چشم میتواند نشانه عارضهای موسوم به «آرکوس سنیلیس» (Arcus senilis) یا قوس پیری قرنیه باشد.
این وضعیت در افراد مسن بسیار رایج است. ایان وایت میگوید:
این حالت بیشتر در افراد بالای ۶۰ سال دیده میشود. دلیل آن تجمع تدریجی رسوبات چربی است و بخشی طبیعی از روند افزایش سن محسوب میشود اما روی بینایی تأثیری ندارد.
با این حال زمان ظاهر شدن این حلقه اهمیت دارد.
او توضیح میدهد:
اگر این حلقهها خیلی زودتر، مثلاً در دهه ۳۰ یا ۴۰ زندگی ایجاد شوند، ممکن است نشاندهنده بالا بودن کلسترول و افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی باشند.
۴. چینهای عمیق پیشانی
چین و چروک صورت معمولاً بخشی طبیعی از افزایش سن است، اما برخی تحقیقات بررسی کردهاند که آیا چینهای بسیار عمیق پیشانی میتوانند با خطر بیماریهای قلبی ارتباط داشته باشند یا خیر.
دکتر تواری میگوید:
پژوهشها بررسی کردهاند که آیا نشانههای قابل مشاهده افزایش سن، از جمله چینهای عمیقتر پیشانی، میتوانند با خطر بیماریهای قلبی و عروقی مرتبط باشند.
در یک مطالعه طولانیمدت روی حدود سه هزار نفر، افرادی که چینهای عمیق پیشانی داشتند، تا ۱۰ برابر بیشتر در معرض مرگ ناشی از بیماریهای قلبی و عروقی قرار گرفته بودند.
پژوهشگران احتمال دادهاند چینهای برجسته ممکن است در برخی موارد با تصلب شرایین ارتباط داشته باشند.
با این حال، متخصصان هشدار میدهند نباید از روی چین پیشانی درباره سلامت قلب نتیجهگیری کرد. دکتر تواری تأکید میکند:
بسیاری از افرادی که خطوط عمیق پیشانی دارند، قلب کاملاً سالمی دارند.
۵. خشکی و ترک مداوم لبها
هوای سرد یا کمآبی بدن از شایعترین دلایل ترک خوردن لبها هستند. اما اگر خشکی و ترک لبها مداوم باشد، ممکن است کمبود بعضی مواد مغذی نیز مطرح شود.
راب هابسون، متخصص تغذیه، میگوید این کمبودها میتواند شامل ویتامینهای گروه B مانند B2، B6 و B12 و همچنین آهن باشد.
برخی از این مواد مغذی در سلامت قلب و عروق نیز نقش دارند. ویتامینهای B6 و B12 به تنظیم سطح مادهای به نام هموسیستئین در خون کمک میکنند. افزایش سطح این ماده با خطر بیماری قلبی ارتباط داده شده است.
مواد غذایی مانند تخممرغ، ماهیهای چرب، محصولات لبنی، مواد غذایی غنیشده، سبزیجات برگدار، گوشت کمچرب و حبوبات میتوانند منابع این ویتامینها و آهن باشند.
۶. قرمزی دائمی صورت
اگر صورت فرد بدون قرار گرفتن در معرض گرما یا احساس خجالت دائماً قرمز به نظر برسد، ممکن است یک مشکل پوستی مانند روزاسه مطرح باشد.
دکتر اینا زالونتای، متخصص پوست، میگوید:
قرمزی یا برافروختگی مداوم پوست معمولاً با واکنش رگهای خونی و بیماریهای پوستی مانند روزاسه ارتباط دارد.
روزاسه عارضهای مزمن است که با گشاد شدن رگهای خونی صورت میتواند باعث قرمزی پوست، برجستگیهای کوچک و ضایعات چرکی شبیه جوش شود.
تحقیقات نشان دادهاند افراد مبتلا به این مشکل پوستی بیشتر ممکن است با عواملی از جمله فشار خون بالا، کلسترول بالا و سندرم متابولیک مواجه باشند که خطر بیماری قلبی را افزایش میدهند.
یکی از توضیحات احتمالی این ارتباط، التهاب مزمن است. التهاب طولانیمدت یکی از عواملی است که در شکلگیری و پیشرفت بیماریهای قلبی و عروقی نقش دارد.
مهمترین علائم بیماری قلبی چیست و چگونه خطر بیماریهای قلبی را کاهش دهیم؟
با وجود توجه به نشانههای احتمالی بیماری قلبی روی صورت، علائم شناختهشدهتر مشکلات قلبی اهمیت بسیار بیشتری دارند.
بر اساس اطلاعات بنیاد قلب بریتانیا، درد قفسه سینه یکی از مهمترین این نشانههاست. درد یا ناراحتی در بازو، فک، گردن یا پشت نیز میتواند دیده شود. تورم مچ پا، گرفتگی عضلات ساق، خستگی شدید و احساس تپش قلب از دیگر علائمی هستند که ممکن است در برخی مشکلات قلبی و گردش خون ظاهر شوند.
عوامل بروز حمله قلبی، محرکها و راههای پیشگیری از آن کدام است؟
در این میان، سبک زندگی نقش مهمی در کاهش خطر مشکلات قلبی دارد؛ بهویژه عاداتی که فشار خون و کلسترول را در محدوده سالم نگه میدارند.
داشتن رژیم غذایی سالم با فیبر کافی و میزان کم نمک و چربی اشباع یکی از اقدامات اصلی است. فعالیت بدنی مانند پیادهروی، شنا و رقص نیز میتواند به حفظ سلامت قلب کمک کند.
ترک سیگار اهمیت ویژهای دارد. طبق اطلاعات ارائهشده، خطر حمله قلبی میتواند در فاصله یک سال پس از ترک سیگار به نصف کاهش پیدا کند.
کاهش مصرف الکل نیز از توصیههای مطرحشده است. حفظ وزن مناسب و خواب کافی در کنار تغذیه سالم و تحرک نیز به کاهش عوامل خطر بیماریهای قلبی کمک میکند.
