قیمت هر دلار آمریکا در بازار آزاد طی ۲روز گذشته وارد کانال جدید شد و ارزش آن در برابر ریال ایران دیروز تا ساعت۱۵ به ۲۰۲هزار و ۸۱۵تومان رسید. آیا دلار در کانال ۲۰۰هزار تومان باقی میماند یا قیمت آن شکسته خواهد شد؟
افزایش قیمت دلار و دیگر ارزهای جهانروا طی ۲ روز گذشته التهاب در قیمتها را به همراه داشته تا جایی که ارزش هر مثقال طلای به ۹۶ میلیون و ۶۵۳ هزار تومان و هر گرم طلای ۱۸ عیار هم به ۲۲ میلیون و ۳۲۴ هزار تومان رسید و هر قطعه سکه امامی ۲۲۳ میلیون تومان و هر سکه بهار آزادی نیز ۲۱۹ میلیون تومان قیمت خورد. ادامه چنین وضعیتی موجی از نگرانی نسبت به احتمال شتاب قیمتها و اثر آن بر سبد معیشتی مردم را به همراه خواهد داشت.
واکنش همتی به جهش دلار
همشهری نوشت: رئیسکل بانک مرکزی با تاکید بر اینکه اقتصاد ایران از شرایط سخت عبور خواهد کرد از تأمین روزانه بهطور میانگین ۱۷۵ میلیون دلار ارز، برنامه تأمین ۲۰ میلیارد دلار ارز مورد نیاز صنعت تا پایان سال و اختصاص ۷۰۰ همت منابع مالی بدون اتکا به چاپ پول و از طریق ابزارهای تامین مالی زنجیرهای برای تولید خبر داد و گفت: شتاب تورم متوقف و رشد نقدینگی کاهشی شده است. عبدالناصر همتی گفت: از بهمنماه سال گذشته پیشبینی شرایط سخت را میکردیم و نسبت به ذخیره کردن ارز در جاهای گوناگون اقدام شد. همین امر باعث شد بتوانیم قول مؤکد بدهیم که ارز مورد نیاز کالاهای اساسی و دارو را تأمین میکنیم. همچنین تا پایان سال ارز مورد نیاز صنعت را نیز تأمین خواهیم کرد. وی خاطرنشان کرد: در مورد فاصله نرخ ارز در بازار نیز معتقدم افزایش این فاصله موقتی است و نباید به دلیل نوسانات کوتاهمدت، مسیر سیاستهای ارزی را تغییر دهیم. من نسبت به آینده اقتصاد خوشبین هستم و معتقدم بسیاری از مشکلات موجود قابل حل است.
چشمانداز دلار در روزهای آینده
احتمال دارد بانک مرکزی سیاست مداخله موثر را در بازار ارز کلید بزند تا مانع پیشروی هرچه بیشتر قیمت شود. با این پیشفرض ممکن است قیمت دلار به زیر ۲۰۰ هزار تومان برسد به ویژه اینکه بخشی از افزایش قیمت طی ۲ روز گذشته ناشی از انتظارات تورمی و التهاب روانی بوده که پیشبینی میشود به زودی هیجان فروکش کند و بخشی از جهش قیمت ۲ روز گذشته تخلیه شود.
با این حال به دلیل روند متغیرهای کلان اقتصادی از جمله رشد پایه پولی، نقدینگی و سیر تورم در ماههای آینده این فرضیه را نباید از نظر دور داشت که روند افزایش قیمت ارزهای جهانروا در ماههای آینده تکرار شود. از جمله اینکه برآوردها نشان از کسری بودجه ۱۵۰۰ همتی دولت در سال جاری حکایت دارد و نه تنها درآمدهای ارزی بلکه درآمدهای ریالی دولت هم ممکن است برابر با پیشبینیهای بودجه محقق نشود.
سد ارزی در برابر تقاضای تجاری
متغیر دیگری که فرضیه تثبیت نسبی قیمت ارز را تقویت میکند، به سیاست بانک مرکزی در خصوص تامین ارز تجاری مربوط میشود. حسین تاجیکنژاد، مدیر اداره تخصیص ارز باک مرکزی اظهار کرد: امسال در بانک مرکزی تلاش شد روند صادرات و روشهای بازگشت ارز تسهیل شود و در همین راستا، سازوکارهایی مانند توافق مستقیم میان واردکننده و صادرکننده و حذف برخی واسطهها ایجاد شده است. این مقام مسئول بانک مرکزی افزود: در خصوص مهلت اعتبار تخصیص ارز نیز نمیتوان صرفاً با افزایش این مهلت از یک ماه به دو یا سه ماه موافقت کرد، چراکه در این صورت باید ارز را برای مدت طولانیتری نگه داریم و صف تخصیص ارز نیز طولانیتر میشود. به همین دلیل، در سامانه این امکان را ایجاد کردهایم که متقاضی اعلام کند ریال مورد نیاز را در اختیار دارد و پس از آن تخصیص ارز انجام شود.
ریزش دلار با تقویت دیپلماسی
همزمان با سیاست فشار حداکثری و ادعای مقامات آمریکایی مبنی بر خفه کردن اقتصاد ایران با شدیدترین تحریمهای مالی که با هدف وادارکردن ایران به تسلیم شدن در برابر تحریمها صورت میگیرد، آینده دلار و بازار ارز ایران تا حدودی به مذاکرات هم گره خورده است. همزمان با حضور ۲ مقام سیاسی و نظامی پاکستانی و احتمال ورود یک هیات عالیرتبه قطری به نظر میرسد مقامات کاخ سفید امیدوار هستند تا روزنهای در مسیر تفاهم و کاهش تنشها باز شود. بلندشدن دود سفید از تور دیپلماسی مقامات کشورهای منطقه و گفتگو با مقامات ایرانی میتواند بخشی از تنش قیمتی در بازار ارز ایران را به صورت محسوس کاهش دهد.
مراقب تله دلار باشید
ورود دلار به کانال ۲۰۰ هزار تومان، طبیعی است که نگرانی و هیجان ایجاد کند؛ اما برای مردم، این روزها زمان تصمیمگیری احساسی و خرید هیجانی ارز نیست. تجربه بازار ارز نشان داده است که قیمتها در دورههای التهاب میتوانند از متغیرهای بنیادی فاصله بگیرند و تحت تأثیر انتظارات تورمی، اخبار سیاسی و رفتارهای هیجانی معاملهگران جهش کنند؛ همانگونه که در صورت کاهش تنشها، همین عوامل میتوانند در جهت معکوس عمل کنند.
بنابراین، این پرسش که «دلار حتماً بالای ۲۰۰ هزار تومان میماند؟» پاسخ قطعی ندارد. بخشی از جهش اخیر میتواند ناشی از افزایش تقاضای احتیاطی و شکلگیری انتظارات صعودی باشد. اگر بانک مرکزی مداخله مؤثرتری در بازار داشته باشد، عرضه ارز تقویت شود یا نشانههایی از کاهش تنشهای سیاسی و باز شدن مسیر دیپلماسی منتشر شود، امکان تخلیه بخشی از حباب و عقبنشینی قیمت دلار وجود دارد.
در چنین شرایطی، افرادی که صرفاً با هدف کسب سود کوتاهمدت و تحت تأثیر موج روانی بازار وارد خرید ارز میشوند، بیش از دیگران در معرض زیان قرار دارند. ممکن است فردی در سقف هیجانی بازار دلار بخرد، اما با یک خبر سیاسی مثبت یا افزایش عرضه، قیمت چندین هزار تومان عقبنشینی کند.
البته این هشدار به معنای نادیده گرفتن عوامل بنیادی نیست. رشد نقدینگی، تورم، کسری بودجه، محدودیتهای ارزی و شرایط اقتصادی میتوانند در بلندمدت بر نرخ ارز فشار صعودی وارد کنند. اما تفاوت مهمی میان «روند بلندمدت» و «جهش کوتاهمدت» وجود دارد. پیام مهم برای مردم این است: دلار، بازار تضمینشده سود نیست. خرید ارز در روزهای التهاب با این تصور که «قیمت هرچه بالا برود، باز هم بالاتر میرود»، میتواند خطرناک باشد. اگر تنشها فروکش کند، مذاکرات پیشرفت کند یا سیاست ارزی بانک مرکزی اثرگذار شود، همان هیجانی که قیمت را بالا برده، میتواند زمینهساز ریزش آن شود. بنابراین، تصمیم مالی را نباید بر پایه ترس از جا ماندن از بازار یا رؤیای سود سریع گرفت.
