یک فوقتخصص بیماریهای گوارش میگوید: در روده میلیاردها میکروب طبیعی و مفید وجود دارد که در جذب و هضم غذا نقش دارند. در این میان مصرف برخی مواد ازجمله آنتیبیوتیکها میتواند تعداد این میکروبها را کاهش دهد و کار پروبیوتیکها این است که به تقویت میکروبهای روده کمک کنند.
همشهریآنلاین – پروانه بندپی: چند سالی است که محصولات غذایی حاوی پروبیوتیک با وعدههایی مانند تقویت دستگاه گوارش و افزایش باکتریهای مفید روده به بازار عرضه میشوند. محصولاتی مثل ماست پروبیوتیک، کفیر و دیگر مواد غذایی. اما آیا مصرف این خوراکیها واقعا میتواند سلامت روده را بهبود دهد یا این ادعاها بیشتر جنبه تبلیغاتی دارند؟
روده انسان محل زندگی میلیاردها میکروارگانیسم است که مجموعه آنها «میکروبیوم روده» نامیده میشود. بسیاری از این میکروبها برای بدن مفیدند و در فرایندهایی مانند هضم غذا، تولید برخی مواد مورد نیاز بدن و حفظ عملکرد طبیعی روده نقش دارند. پروبیوتیکها نیز نوعی میکروارگانیسم زنده هستند که مصرف مقدار کافی از برخی انواع آنها میتواند برای سلامت گوارش انسان فایده داشته باشد.
دکتر ایرج خسرونیا، فوقتخصص بیماری های گوارش در این باره به همشهری میگوید: «بخش عمده این ادعاها واقعیت دارد. چون در روده ما میلیاردها میکروب طبیعی و مفید وجود دارد که در جذب و هضم غذا نقش دارند. در این میان مصرف برخی مواد از جمله آنتیبیوتیکها میتواند تعداد این میکروبها را کاهش دهد. همچنین در بعضی بیماران، از جمله مبتلایان به بیماریهای خودایمنی ممکن است به این میکروبهای مفید آسیب وارد شود. در چنین شرایطی مصرف پروبیوتیکها میتواند به تقویت میکروبهای مفید روده کمک کند.»
البته این به معنای آن نیست که هر ماده غذایی حاوی باکتری زنده، حتما یک ماده پروبیوتیک است. متخصصان میگویند برخی محصولات تخمیری مانند ماست و کفیر میتوانند حاوی میکروارگانیسمهای زنده باشند، اما برای اینکه یک میکروارگانیسم «پروبیوتیک» محسوب شود، باید مشخص باشد که در مقدار کافی و با مصرف مناسب، اثر مفید آن بر سلامت اثبات شده است. بنابراین نمیتوان فواید یک نوع یا سویه پروبیوتیک را به تمام محصولات موجود در بازار تعمیم داد.
دکتر خسرونیا درباره تأثیر مصرف پروبیوتیکها بر دستگاه گوارش میگوید: «وقتی پروبیوتیک مصرف میکنیم، مقداری از میکروبهای مفید به روده اضافه میشوند و میتوانند به جذب بهتر غذا و هضم آن کمک کنند. پروبیوتیکها در برخی بیماریهای التهابی روده بزرگ هم میتوانند نقش کمککننده داشته باشند.»
بیشتر بخوانید؛
-
مراقب مغز دوم بدنتان باشید
-
تا معدهدرد گرفتید، سراغ رانیتیدین و امپرازول نروید
با این حال، یکی از نکات مهم درباره پروبیوتیکها این است که با مصرف یک ماست یا نوشیدنی پروبیوتیک، قرار نیست باکتریهای مفید برای همیشه در روده مستقر شوند. بسیاری از این میکروارگانیسمها موقتی از دستگاه گوارش عبور میکنند و اثر آنها به نوع سویه، مقدار مصرف و شرایط بدن فرد بستگی دارد. به همین دلیل، عبارتهایی مانند «پر کردن روده از باکتریهای مفید» یا «تقویت قطعی گوارش» بیشتر از آنکه توصیف دقیقی از عملکرد پروبیوتیکها باشند، سادهسازی تبلیغاتی هستند.
این متخصص گوارش همچنین مصرف پروبیوتیکها را در برخی شرایط، از جمله بعد از مصرف طولانیمدت آنتیبیوتیکها، قابل توجه میداند و میگوید: «بیماری که به مدت ۱۰ روز، ۲۰ روز یا یک ماه آنتیبیوتیک مصرف میکند، علاوه بر میکروبهای مضر، بخشی از میکروبهای مفید روده را هم از دست میدهد. مصرف پروبیوتیک میتواند به تقویت و بازسازی میکروبهای مفید روده کمک کند. این میکروبها در بسیاری از فرایندهای داخل روده نقش دارند و از جمله به جذب برخی مواد معدنی مانند آهن، منیزیم، سدیم و پتاسیم کمک میکنند.»
متخصصان میگویند شواهد علمی نشان میدهد پروبیوتیکها میتوانند در برخی شرایط از جمله بعضی انواع اسهال مرتبط با مصرف آنتیبیوتیک، مفید باشند اما اثر همه آنها یکسان نیست. بنابراین اصل تبلیغات درباره فواید پروبیوتیکها بیاساس نیست، اما نباید آنها را درمانی جادویی برای همه مشکلات گوارشی دانست. پروبیوتیکها میتوانند بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشند، اما میزان و نوع مصرف آنها اهمیت دارد.
