سینما برگشت! از صفهای نیمهشب و سانسهای صبح زود «مرد عنکبوتی» تا گیشه ۴ میلیارد دلاری
تابستان ۲۰۲۶ برای سینماداران آمریکایی فقط یک فصل موفق نبود؛ نشانهای بود از اینکه شاید سالنهای سینما بالاخره دارند از سایه سنگین همهگیری، اعتصابهای هالیوود و انفجار سرویسهای استریم بیرون میآیند.
همشهری آنلاین: درآمد گیشه آمریکای شمالی در تابستان امسال از مرز ۴ میلیارد دلار عبور کرده؛ اتفاقی که از زمان کرونا تنها برای دومین بار رخ میدهد. مهمتر از رقم فروش، اما چیزی است که در سالنها اتفاق افتاده: صفهای طولانی، سانسهای نیمهشب و صبح زود، تماشاگرانی با لباس شخصیتهای محبوبشان و فیلمهایی که دوباره به موضوع مشترک گفتوگوهای روزمره مردم تبدیل شدهاند.
به گزراش ورایتی، باب بگبی، مدیرعامل زنجیره B&B Theatres، بهتر از هر کس دیگری این تغییر را احساس کرده است. هنگام اکران «مرد عنکبوتی: روزی کاملاً نو»، تقاضا آنقدر بالا بود که سینماها مجبور شدند سانسهایی در ساعتهای عجیب، حتی ۸ صبح و ۲:۳۰ بامداد، اضافه کنند. بگبی میگوید مدیران سینما مدام در حال اضافهکردن سانس بودند و تقریباً همه نمایشها به فروش میرسیدند. کارکنان خسته بودند، اما یک چیز برایشان لذتبخش بود: سالنها دوباره پر شده بودند. این صحنه برای بگبی یادآور روزهای طلایی «انتقامجویان: پایان بازی» در سال ۲۰۱۹ بود؛ فیلمی که با افتتاحیه ۳۵۷ میلیون دلاری، یکی از بزرگترین رکوردهای تاریخ گیشه را ثبت کرد. حالا «مرد عنکبوتی: روزی کاملاً نو» حتی از آن هم عبور کرده و با افتتاحیه ۳۶۰ میلیون دلاری در آمریکای شمالی، رکورد تازهای به جا گذاشته است. فروش جهانی فیلم نیز از ۲ میلیارد دلار عبور کرده است. اما داستان بازگشت سینما فقط به مرد عنکبوتی محدود نمیشود.
وقتی چند فیلم همزمان مردم را به سینما میکشند
یکی از مهمترین نشانههای سلامت گیشه این تابستان، تنوع فیلمهای موفق است. در گذشته ممکن بود یک بلاکباستر بزرگ تمام توجه بازار را به خود اختصاص دهد؛ اما تابستان ۲۰۲۶ شاهد چند فیلم بزرگ بوده که همزمان تماشاگر جذب کردهاند. «اودیسه» ساخته کریستوفر نولان در کنار «مرد عنکبوتی: روزی کاملاً نو» به یکی از موتورهای اصلی گیشه تبدیل شده است. این فیلم تاکنون حدود ۱.۲۹ میلیارد دلار در سراسر جهان فروش داشته و نسخههای IMAX آن سهم چشمگیری از این موفقیت داشتهاند. در کنار این دو، فیلمهایی مانند «داستان اسباببازی ۵»، «مایکل»، «پروژه هیل مری»، «فیلم سوپر ماریو کهکشانی»، «شیطان پرادا میپوشد ۲» و حتی پروژههایی در مقیاس متفاوت، نشان دادهاند که بازار دیگر صرفاً به یک یا دو فرنچایز متکی نیست.
گرگ هکمن، مدیر بازاریابی زنجیره Maya Cinemas، میگوید این وضعیت بیش از هر چیز یادآور سال ۲۰۱۹ است؛ زمانی که مردم برای چند فیلم مختلف همزمان هیجان داشتند. و شاید همین نکته مهمترین خبر برای صنعت سینما باشد: مردم دوباره درباره فیلمها حرف میزنند.
این بازگشت پایدار خواهد بود؟
در سالهای پس از کرونا، یکی از بزرگترین مشکلات سینما فقط کاهش فروش نبود؛ بلکه از بین رفتن نوعی تجربه جمعی بود. پلتفرمهای استریم به مخاطب اجازه دادند فیلمها و سریالها را در خانه و در زمان دلخواه تماشا کند. اما سینما چیزی فراتر از تماشای یک فیلم است: صف، هیجان افتتاحیه، واکنش جمعی تماشاگران و احساس اینکه اگر فیلم را نبینید، از یک اتفاق فرهنگی جا ماندهاید. به نظر میرسد تابستان ۲۰۲۶ این حس را دوباره زنده کرده است. تماشاگران برای «مایکل» بعد از پایان فیلم در سالن میمانند و با موسیقی میرقصند. طرفداران «مرد عنکبوتی» با لباس شخصیت محبوبشان به سینما میروند. بعضی مخاطبان «اودیسه» را چند بار تماشا میکنند؛ حتی با وجود اینکه فیلم نزدیک به سه ساعت زمان دارد. این همان چیزی است که سینماداران مدتها منتظرش بودند: فیلمی که تماشای آن در خانه کافی نباشد.
اینجا نگرانی اصلی شروع میشود. صنعت سینما طی چند سال گذشته ضربههای متعددی خورده است؛ از همهگیری و رشد استریمینگ گرفته تا اعتصابهای هالیوود و کاهش تعداد تولیدات استودیویی. حالا ادغام احتمالی پارامونت و وارنر برادرز به نگرانی تازهای برای صاحبان سالنها تبدیل شده است. سینماداران از تجربه ادغام دیزنی و فاکس قرن بیستم در سال ۲۰۱۹ درس گرفتهاند؛ ادغامی که نگرانیهایی درباره کاهش تعداد فیلمهای اکرانشده ایجاد کرد. با این حال، دیوید الیسون، مدیرعامل Paramount Skydance، وعده داده است که ترکیب این دو مجموعه به کاهش تولید منجر نشود و دستکم ۳۰ فیلم در سال از سوی این مجموعه روانه بازار شود. برای سالنداران، این موضوع حیاتی است. آنها به فیلم نیاز دارند؛ نه فقط چند بلاکباستر بسیار بزرگ در سال.
آزمون واقعی در پاییز
تابستان قدرتمند بوده، اما پاییز قرار نیست به همان اندازه روی چند فیلم عظیم تکیه کند. صاحبان سالنها میگویند در تقویم پاییزی خبری از تعداد زیادی فیلم چهارربعی و غولآسا نیست، اما یک مزیت وجود دارد: حجم و تنوع. تقریباً در هر آخر هفته تا هالووین، دستکم دو و گاهی پنج فیلم جدید در سراسر آمریکا اکران خواهند شد. از جمله فیلمهایی که توجهها را جلب کردهاند میتوان به کمدی جدید تام کروز با عنوان «حفار»، دنباله «جادوی عملی ۲» با نیکول کیدمن و ساندرا بولاک، ریبوت «رزیدنت اویل» به کارگردانی زک کرگر، اقتباس «وریتی» با بازی آن هاتاوی و داکوتا جانسون و تریلر بقا «قلب هیولا» با بازی برد پیت اشاره کرد. در کنار آنها، «مادر دیگر»، فیلم کمیکبوکی متفاوت «کلیفیس» از DC و نسخه جدید «استریت فایتر» نیز قرار دارند. یعنی شاید پاییز یک «مرد عنکبوتی» یا «انتقامجویان» در هر هفته نداشته باشد، اما مجموعهای از ژانرها و ایدههای متفاوت را پیش روی مخاطب میگذارد.
اگر پاییز نتواند تمام انرژی تابستان را حفظ کند، هالیوود برای فصل تعطیلات برگ برندههای بزرگی دارد. «فاکر-در-قانون»، پیشدرآمد «بازیهای گرسنگی» با عنوان «طلوع در درو کردن» و داستانی تازه درباره اسکروج با نام «اِبنزر» بخشی از برنامهاند. اما اتفاق بزرگتر در پایان سال رقم خواهد خورد: اکران تقریباً همزمان «انتقامجویان: روز رستاخیز» و «تلماسه: بخش سوم»، در کنار «جومانجی ۳». این ترکیب میتواند یکی از قدرتمندترین فصلهای کریسمس تاریخ گیشه را رقم بزند. حتی این احتمال وجود دارد که درآمد سالانه گیشه داخلی آمریکا برای نخستین بار از زمان همهگیری دوباره از ۱۰ میلیارد دلار عبور کند.
سینما نمرده بود؛ فقط منتظر بود
شاید مهمترین نتیجه تابستان ۲۰۲۶ این باشد که بحث «مرگ سینما» بیش از حد زود مطرح شده بود. مخاطب هنوز حاضر است برای یک تجربه سینمایی بزرگ پول بدهد. حاضر است نیمهشب به سالن برود، چند ساعت در صف بایستد، فیلمی سهساعته را روی بزرگترین پرده ممکن ببیند و حتی برای بار دوم به سینما برگردد. مشکل، به نظر میرسد، کمتر از آنکه «بیعلاقهشدن مردم به سینما» باشد، به کمبود فیلمهایی مربوط است که تماشای آنها ارزش ترک خانه را داشته باشد. تابستان امسال تعدادی از این فیلمها از راه رسیدند و نتیجهاش را در گیشه دیدیم. حالا سؤال بزرگ این نیست که آیا سینما هنوز مخاطب دارد یا نه. سؤال این است: آیا هالیوود میتواند در پاییز و زمستان، به اندازه کافی فیلم بسازد که این مخاطب را در سالن نگه دارد؟ اگر پاسخ مثبت باشد، شاید سال ۲۰۲۶ همان سالی باشد که صنعت سینما بالاخره بتواند با خیال راحت بگوید: دوران پساکرونا تمام شده است؛ سینما برگشته.
