اخبار هواشناسی کشور پنجشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۵ + آب و هوای کشور تا پایان هفته

گرمای طاقت‌فرسای تابستان ۱۴۰۵، این روزها به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های روزمره مردم تبدیل شده است. در حالی که بسیاری امیدوار بودند با آغاز هفته جاری، روند کاهش دما به خنک‌شدن نسبی هوا منجر شود، اما آخرین پیش‌بینی‌های سازمان هواشناسی نشان می‌دهد که گرما نه تنها فروکش نمی‌کند، بلکه از روز شنبه (۱۰ مرداد) مجدداً روند افزایشی به خود خواهد گرفت. این خبر در حالی منتشر می‌شود که دمای هوا در اغلب استان‌های کشور بین ۳۷ تا ۴۸ درجه سانتی‌گراد در نوسان است و به‌نظر می‌رسد تابستان امسال یکی از گرم‌ترین تابستان‌های سال‌های اخیر باشد. اما دقیقاً وضعیت جوی کشور در روزهای پیش‌رو چگونه خواهد بود؟ کدام استان‌ها بیشترین افزایش دما را تجربه خواهند کرد؟ و آیا موج گرمای جدیدی در راه است؟

پیش‌بینی کلی وضعیت جوی کشور

بر اساس آخرین تحلیل‌های مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، طی روزهای پایانی هفته جاری، جو نسبتاً پایداری بر اغلب مناطق کشور حاکم خواهد بود. آسمان بیشتر استان‌ها صاف تا کمی ابری پیش‌بینی می‌شود و تنها در برخی نقاط شمال غرب و ارتفاعات البرز، رگبارهای پراکنده و وزش باد موقتی دور از انتظار نیست. اما نکته قابل‌توجه، روند دمایی است که از امروز تا پایان هفته، تغییرات محسوسی را به همراه خواهد داشت.

بر اساس اعلام صادق ضیاییان، رئیس مرکز ملی پیش‌بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا، از روز سه‌شنبه (۶ مرداد) کاهش نسبی دما در نوار شمالی کشور رخ داده است. این کاهش دما هرچند موقتی است و از روز شنبه (۱۰ مرداد) بار دیگر روند افزایشی دما در نیمه شمالی کشور آغاز خواهد شد. به‌عبارت دیگر، مردم باید خود را برای موج گرمای جدیدی آماده کنند که از اواخر هفته جاری آغاز می‌شود.

کاهش موقتی دما در نوار شمالی؛ نفس‌گیری کوتاه

بر اساس پیش‌بینی‌ها، دمای هوای تهران در روز چهارشنبه (۷ مرداد) بین ۲۵ تا ۳۷ درجه سانتی‌گراد خواهد بود. این کاهش دما، هرچند ناچیز است، اما می‌تواند برای ساکنان مناطق شمالی که روزهای گرمی را پشت سر گذاشته‌اند، کمی قابل‌تحمل‌تر باشد.

با این حال، این کاهش دما پایدار نخواهد بود. ضیاییان تأکید کرده است که از روز شنبه (۱۰ مرداد)، روند افزایش دما در نیمه شمالی کشور از سر گرفته می‌شود. به‌بیان دیگر، فرصت خنک‌شدن هوا بسیار کوتاه‌مدت است و گرمای شدید دوباره به مناطق شمالی بازخواهد گشت.

افزایش دما از شنبه؛ هشداری برای نیمه شمالی کشور

شنبه (۱۰ مرداد)، نقطه عطفی در وضعیت جوی کشور خواهد بود. از این روز، روند افزایش دما در نیمه شمالی کشور آغاز می‌شود و دمای هوا در بسیاری از استان‌ها به سطح هفته گذشته بازخواهد گشت. این افزایش دما، به‌ویژه برای استان‌های واقع در دامنه‌های جنوبی البرز، مرکز کشور و مناطق شمال غرب، محسوس خواهد بود.

بر اساس پیش‌بینی‌های انجام‌شده، دمای هوای تهران در روز شنبه (۱۰ مرداد) به ۳۶ درجه سانتی‌گراد خواهد رسید. هرچند این دما نسبت به گرم‌ترین روزهای هفته گذشته (۴۰ درجه) پایین‌تر است، اما روند افزایشی آن نشان‌دهنده آغاز موج گرمای جدیدی است که می‌تواند در روزهای بعد تشدید شود.

گرم‌ترین مناطق کشور در پایان هفته جاری

در حالی که نیمه شمالی کشور از شنبه شاهد افزایش دما خواهد بود، اما گرم‌ترین مناطق کشور همچنان در نیمه جنوبی و جنوب غرب قرار دارند. استان‌های خوزستان، بوشهر، هرمزگان، جنوب کرمان، جنوب فارس و بخش‌هایی از سیستان و بلوچستان، همچنان گرم‌ترین مناطق کشور خواهند بود و دمای هوا در این مناطق به‌طور مداوم بین ۴۵ تا ۴۸ درجه سانتی‌گراد در نوسان است.

بر اساس گزارش‌های هواشناسی، دمای هوای اهواز در روزهای آینده به ۴۷ تا ۴۸ درجه سانتی‌گراد خواهد رسید. این دماها در کنار رطوبت نسبتاً بالا در مناطق جنوبی، شرایط بسیار دشواری را برای ساکنان این مناطق ایجاد خواهد کرد. شاخص گرمای احساسی (Heat Index) در این مناطق می‌تواند از دمای واقعی نیز فراتر رود و خطر گرمازدگی را به شدت افزایش دهد.

تحلیل عوامل مؤثر بر تداوم و افزایش دما

نقش پرفشار جنب‌حاره بر گرمای پایدار

یکی از مهم‌ترین عواملی که باعث تداوم و افزایش دما در کشور شده است، استقرار سامانه پرفشار جنب‌حاره بر فراز ایران است. این سامانه که در فصل تابستان بر روی مناطق گرمسیری مستقر می‌شود، با فروکش کردن هوا از ترازهای بالای جو به سطح زمین، باعث افزایش دما و کاهش بارش‌ها می‌شود. در سال جاری، شدت و ماندگاری این سامانه بیش از حد معمول بوده و به‌همین دلیل، شاهد گرمای بی‌سابقه‌ای در بسیاری از مناطق کشور هستیم.

تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی

نمی‌توان از تأثیر تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی بر افزایش دمای هوا چشم‌پوشی کرد. بر اساس گزارش‌های سازمان هواشناسی، دمای هوا در بیشتر مناطق کشور در تابستان ۱۴۰۵ بین ۱ تا ۳ درجه سانتی‌گراد بیش از میانگین بلندمدت است. این افزایش دما، که ناشی از انتشار گازهای گلخانه‌ای و تغییر الگوهای آب‌وهوایی در سطح جهانی است، باعث شده است که تابستان‌های گرم‌تر و طولانی‌تری را تجربه کنیم.

نقش بادهای گرم و خشک در تشدید گرما

وزش بادهای گرم و خشک از سمت عربستان و مناطق کویری، یکی دیگر از عواملی است که به تشدید گرما در کشور کمک می‌کند. این بادها که معمولاً در فصل تابستان از سمت جنوب غرب به سمت ایران می‌وزند، هوای بسیار گرم و خشکی را با خود به همراه می‌آورند و باعث افزایش محسوس دمای هوا می‌شوند. در روزهای آینده، وزش این بادها در برخی مناطق، به‌ویژه در نیمه غربی و جنوب غرب کشور، می‌تواند دمای هوا را به سطوح بالاتری برساند.

پیش‌بینی دمای هوای تهران در روزهای آینده

بر اساس آخرین پیش‌بینی‌های اداره کل هواشناسی استان تهران، وضعیت دمایی پایتخت در روزهای آینده به شرح زیر خواهد بود:

• چهارشنبه (۷ مرداد): صاف، از بعدازظهر افزایش باد. بیشینه دما: ۳۷ درجه، کمینه دما: ۲۵ درجه.
• پنجشنبه (۸ مرداد): صاف، اوایل شب افزایش باد. بیشینه دما: ۳۶ درجه، کمینه دما: ۲۴ درجه.
• جمعه (۹ مرداد): صاف تا کمی ابری. بیشینه دما: ۳۵ درجه، کمینه دما: ۲۴ درجه.
• شنبه (۱۰ مرداد): صاف، افزایش نسبی دما. بیشینه دما: ۳۶ درجه، کمینه دما: ۲۵ درجه.
• یکشنبه (۱۱ مرداد): صاف، تداوم گرما. بیشینه دما: ۳۷ درجه، کمینه دما: ۲۶ درجه.

همان‌طور که مشاهده می‌شود، دمای هوای تهران از روز شنبه روند افزایشی به خود می‌گیرد و تا یکشنبه به ۳۷ درجه می‌رسد. هرچند این دما نسبت به گرم‌ترین روزهای هفته گذشته (۴۰ درجه) کمی پایین‌تر است، اما روند صعودی آن نشان‌دهنده آغاز موج گرمای جدیدی است که می‌تواند در روزهای بعد تشدید شود.

پیش‌بینی دمای شهرهای مختلف کشور

برای آگاهی بیشتر از وضعیت جوی شهرهای مختلف کشور، جدول زیر بر اساس آخرین داده‌های هواشناسی تهیه شده است:

مقایسه دمای هوای فعلی با سال‌های گذشته

برای درک بهتر شدت گرمای امسال، مقایسه دمای هوای مرداد ۱۴۰۵ با سال‌های گذشته بسیار روشنگر است. بر اساس آمارهای موجود، دمای هوا در بیشتر مناطق کشور در تابستان امسال بین ۱ تا ۳ درجه سانتی‌گراد بیش از میانگین بلندمدت است. این افزایش دما در برخی مناطق مانند جنوب سیستان و بلوچستان و شرق هرمزگان به ۳ درجه سانتی‌گراد نیز می‌رسد.

برای مثال، دمای هوای تهران در روزهای مشابه سال گذشته حدود ۳۴ تا ۳۵ درجه سانتی‌گراد بوده است، در حالی که امسال این دما به ۳۷ تا ۴۰ درجه سانتی‌گراد رسیده است. این افزایش ۲ تا ۵ درجه‌ای، نشان‌دهنده گرم‌تر شدن محسوس تابستان‌ها در ایران است و زنگ خطری برای آینده به شمار می‌رود.

توصیه‌های ایمنی و بهداشتی در هوای گرم

با توجه به تداوم هوای گرم و افزایش دما در روزهای آینده، رعایت نکات ایمنی و بهداشتی برای پیشگیری از گرمازدگی و عوارض ناشی از آن ضروری است. سازمان هواشناسی و وزارت بهداشت، توصیه‌های زیر را به شهروندان ارائه کرده‌اند:

۱. پرهیز از تردد غیرضروری در ساعات اوج گرما (۱۱ تا ۱۷)

گرمای هوا در ساعات میانی روز به اوج خود می‌رسد و تابش مستقیم خورشید می‌تواند دمای احساسی را به مراتب بالاتر از دمای واقعی برساند. در این ساعات، حتی پیاده‌روی کوتاه در فضای باز می‌تواند خطرناک باشد. به‌ویژه سالمندان، کودکان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای باید از خروج از منزل در این ساعات خودداری کنند.

۲. مصرف مایعات کافی و پرهیز از نوشیدنی‌های کافئین‌دار

در روزهای گرم، بدن به مقدار زیادی آب و مایعات نیاز دارد تا بتواند دمای خود را تنظیم کند. نوشیدن حداقل ۸ تا ۱۰ لیوان آب در روز، به‌ویژه در ساعات گرم، ضروری است. از مصرف نوشیدنی‌های کافئین‌دار مانند قهوه و چای پررنگ که باعث دفع آب از بدن می‌شوند، پرهیز کنید. همچنین نوشیدنی‌های شیرین و گازدار نیز می‌توانند به کم‌آبی بدن دامن بزنند.

۳. استفاده از لباس‌های نخی و روشن با پوشش مناسب

لباس‌های نخی و روشن، نور خورشید را منعکس کرده و به خنک‌ماندن بدن کمک می‌کنند. از پوشیدن لباس‌های تیره و ضخیم که گرما را جذب می‌کنند، خودداری کنید. همچنین استفاده از کلاه و عینک آفتابی برای محافظت در برابر تابش مستقیم خورشید توصیه می‌شود.

۴. خنک‌نگهداشتن محیط خانه و استفاده از وسایل سرمایشی

در ساعات اوج گرما، درها و پنجره‌ها را بسته نگه دارید تا هوای گرم وارد خانه نشود. استفاده از کولرهای آبی و گازی با تنظیم دمای مناسب (حدود ۲۴ تا ۲۶ درجه) می‌تواند به خنک‌ماندن محیط کمک کند. در صورت استفاده از کولر آبی، از خنک‌بودن آب و عملکرد صحیح دستگاه اطمینان حاصل کنید.

۵. مراقبت از کودکان و سالمندان

کودکان و سالمندان بیشترین آسیب‌پذیری را در برابر گرمازدگی دارند. هرگز کودکان را در داخل خودروی پارک‌شده تنها نگذارید، حتی برای چند دقیقه. دمای داخل خودرو در هوای گرم می‌تواند در عرض چند دقیقه به بیش از ۵۰ درجه سانتی‌گراد برسد و جان کودک را به خطر بیندازد. همچنین از سالمندان بخواهید در ساعات گرم از منزل خارج نشوند و در صورت خروج، حتماً با فرد دیگری همراه باشند.

توصیه‌های مدیریت مصرف انرژی

با توجه به افزایش مصرف برق در روزهای گرم، مدیریت مصرف انرژی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. وزارت نیرو از همه هموطنان خواسته است با رعایت نکات زیر، به پایداری شبکه برق کمک کنند:

تنظیم دمای کولرهای گازی روی ۲۴ درجه

تنظیم دمای کولرهای گازی روی ۲۴ درجه سانتی‌گراد، علاوه بر کاهش مصرف برق، از خنک‌شدن بیش از حد محیط و بیماری‌های ناشی از آن جلوگیری می‌کند. هر یک درجه افزایش دمای کولر، حدود ۵ تا ۱۰ درصد در مصرف برق صرفه‌جویی ایجاد می‌کند.

خاموش کردن وسایل برقی غیرضروری

لامپ‌های اضافی، شارژرها، و سایر وسایل برقی که استفاده نمی‌شوند را خاموش کنید. این کار نه‌تنها در مصرف برق صرفه‌جویی می‌کند، بلکه از گرم‌شدن محیط نیز جلوگیری می‌نماید.

استفاده از کولر آبی به‌جای کولر گازی در مناطق خشک

در مناطق خشک و کویری که رطوبت هوا پایین است، استفاده از کولر آبی به‌مراتب مقرون‌به‌صرفه‌تر و کم‌مصرف‌تر از کولر گازی است. کولرهای آبی با تبخیر آب، هوای محیط را خنک می‌کنند و مصرف برق بسیار کمتری دارند.

شست‌وشوی دوره‌ی کولرهای آبی و گازی

رسوب‌گیری و شست‌وشوی دوره‌ی کولرهای آبی و گازی، بازدهی آنها را افزایش داده و مصرف برق را کاهش می‌دهد. کولرهای کثیف و رسوب‌گرفته، به‌مراتب بیشتر از کولرهای تمیز برق مصرف می‌کنند.

تأثیر گرمای هوا بر بخش کشاورزی

بخش کشاورزی نیز از تداوم هوای گرم و افزایش دما در روزهای آینده متأثر خواهد شد. گرمای شدید می‌تواند به محصولات کشاورزی، به‌ویژه در مرحله برداشت و گل‌دهی، خسارت وارد کند. همچنین افزایش دما و کاهش رطوبت خاک، نیاز آبی گیاهان را افزایش داده و فشار مضاعفی را بر منابع آب زیرزمینی وارد می‌کند.

افزایش نیاز آبی محصولات کشاورزی

در دمای بالای ۳۵ درجه سانتی‌گراد، میزان تبخیر و تعرق گیاهان به شدت افزایش می‌یابد و نیاز آبی آنها تا ۵۰ درصد بیشتر می‌شود. کشاورزان باید با افزایش دفعات آبیاری و استفاده از روش‌های نوین آبیاری مانند آبیاری قطره‌ای، از تنش آبی به محصولات خود جلوگیری کنند.

خطر آفت‌زدگی و بیماری‌های گیاهی

گرمای شدید، شرایط را برای رشد و تکثیر برخی آفات و بیماری‌های گیاهی فراهم می‌کند. کشاورزان باید با پایش مستمر مزارع و باغات خود، در صورت مشاهده علائم آفت‌زدگی، اقدامات لازم را انجام دهند.

توصیه به کشاورزان برای مدیریت گرما

سازمان هواشناسی به کشاورزان توصیه کرده است که در ساعات اوج گرما (۱۱ تا ۱۷) از انجام عملیات کشاورزی خودداری کنند و آبیاری مزارع را به ساعات اولیه صبح یا اواخر شب موکول نمایند. همچنین استفاده از مالچ و پوشش‌های محافظ برای کاهش تبخیر سطحی خاک، می‌تواند به حفظ رطوبت خاک کمک کند.

پیش‌بینی بلندمدت؛ تابستانی داغ تا پایان مرداد

بر اساس پیش‌بینی‌های فصلی سازمان هواشناسی، گرمای هوا تا پایان مرداد ماه ادامه خواهد داشت و انتظار نمی‌رود که کاهش محسوسی در دما رخ دهد. دمای هوا در بیشتر مناطق کشور در مرداد ماه بین ۱ تا ۲ درجه سانتی‌گراد بیش از نرمال پیش‌بینی شده است.

بارش‌ها نیز در مرداد ماه بسیار محدود خواهد بود و عمدتاً به مناطق شمالی و ارتفاعات البرز محدود می‌شود. در اغلب مناطق کشور، جو نسبتاً پایداری حاکم خواهد بود و خبری از بارش‌های قابل‌توجه نخواهد بود. این موضوع، زنگ خطری برای منابع آبی کشور به شمار می‌رود و مدیریت مصرف آب در بخش‌های مختلف، بیش از پیش ضروری است.

جمع‌بندی

تداوم هوای گرم و افزایش دما در پایان هفته جاری، واقعیتی است که باید با آن کنار آمد. کاهش موقتی دما در روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه، تنها یک نفس‌گیری کوتاه خواهد بود و از روز شنبه (۱۰ مرداد)، روند افزایش دما در نیمه شمالی کشور آغاز می‌شود. گرمای ۴۰ تا ۴۸ درجه‌ای در جنوب و جنوب غرب کشور نیز همچنان پابرجاست و شرایط را برای ساکنان این مناطق دشوارتر می‌کند.

در چنین شرایطی، رعایت توصیه‌های ایمنی و بهداشتی، مدیریت مصرف انرژی و آب، و مراقبت از گروه‌های آسیب‌پذیر، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. تابستان ۱۴۰۵، یکی از گرم‌ترین تابستان‌های سال‌های اخیر است و باید با آگاهی و برنامه‌ریزی مناسب، از عوارض ناشی از آن پیشگیری کنیم.