کیفیت و اخلاق حرفه‌ای؛ دو مطالبه از نسل جدید داروسازان | معاون وزیر بهداشت: صنعت داروسازی در بحران‌ها درمان کشور را متوقف نکرد

به گزارش همشهری آنلاین، محمداسماعیل قیداری، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در مراسم رونمایی از نخستین دوره پیش‌صنعت داروسازی در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بیان کرد: ما به‌عنوان پزشک، محصولات صنعت داروسازی را استفاده می‌کنیم. در پایان درمان، بیمار از ما تشکر می‌کند، اما افراد دیگری هم هستند که تولیدکنندگان این محصولات بوده‌اند. باید سهم همه را بپذیریم و به آن احترام بگذاریم.

او ادامه داد: ما با مردمی سروکار داریم که اطلاعاتشان درباره بیماری‌هایشان ناقص است. باید با زبانی قابل فهم با آنها صحبت کنیم. استفاده از کلام نامفهوم برای بیماران چالش‌برانگیز خواهد بود. مسئولیت‌پذیری در تصمیم‌های درمانی نیز اهمیت دارد. احترام بین‌رشته‌ای هم مهم است. اگر تجویزی می‌کنیم و همکار داروساز ما درباره آن توصیه‌ای، مانند هشدار درباره مسمومیت دارویی، دارد، باید به‌عنوان پزشک درمانگر به چنین نظری احترام بگذاریم.

به گفته قیداری، یادگیری نیز اهمیت زیادی دارد و همه چیز در کتاب‌ها نیست؛ بخش مهمی از یادگیری در محیط کار اتفاق می‌افتد. داروسازی رشته‌ای پیچیده است؛ ترکیبی از علوم پایه، شیمی، فیزیک، سم شناسی و هم انسان شناسی و باید به این موضوع توجه بیشتری شود.

ایجاد پیوند مؤثر میان دانشگاه و صنعت

سید فرشاد حسینی شیرازی، رئیس مرکز تحقیقات علوم دارویی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی هم بر ضرورت تربیت نیروهای متخصص، توانمند و آینده‌ساز برای صنعت داروسازی کشور تأکید کرد و گفت: بر اساس آمارهای این مرکز، بیش از ۷۰ درصد مدیران صنعت داروسازی، کمبود مهارت‌های عملی و آشنایی ناکافی فارغ‌التحصیلان با مفاهیم کاربردی را مهم‌ترین مانع جذب نیروهای متخصص عنوان کرده‌اند؛ موضوعی که لزوم برگزاری دوره‌های مهارت‌محور را بیش از پیش آشکار می‌کند. دانشجویان و فارغ‌التحصیلان باید پیش از ورود به بازار کار، مهارت‌های تخصصی و عملی مورد نیاز صنعت را فرا بگیرند تا آمادگی فعالیت در شرکت‌ها و هلدینگ‌های بزرگ دارویی را داشته باشند.

به گفته او این دوره با هدف توانمندسازی دانشجویان و فارغ‌التحصیلان و ایجاد پیوند مؤثر میان آموزش دانشگاهی و نیازهای واقعی صنعت داروسازی طراحی شده است.

حسینی ادامه داد: محتوای آموزشی این دوره بر اساس نیازهای روز صنعت تدوین شده و توسط مدیران، کارشناسان و متخصصان برجسته حوزه داروسازی ارائه می‌شود تا شرکت‌کنندگان با چالش‌ها و الزامات محیط حرفه‌ای آشنا شوند.

رئیس مرکز تحقیقات علوم دارویی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی با اشاره به مخاطبان این دوره گفت: دانشجویان سال آخر، فارغ‌التحصیلان و علاقه‌مندان رشته‌هایی از جمله داروسازی، پزشکی، مهندسی صنایع، شیمی، مکانیک، کامپیوتر، اقتصاد، مدیریت، روابط عمومی، حسابداری و سایر رشته‌های مرتبط می‌توانند در این دوره شرکت کنند.

چرا فارغ‌التحصیلان برای ورود به صنعت آماده نیستند؟

حسین وحیدی، رئیس دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز در ادامه بیان کرد: در حوزه آموزش داروسازی با مشکلی مواجه هستیم که در صنعت به‌وضوح دیده می‌شود. فاصله‌ای میان زمان فارغ‌التحصیلی افراد و به‌روز شدن آنها با ادبیات صنعت داروسازی وجود دارد. به همین دلیل، همواره در جلسات مربوط به مباحث آموزشی و نقد برنامه آموزشی داروسازی، این پرسش مطرح می‌شود که چگونه می‌توان فارغ‌التحصیلان را برای ورود به صنعت آماده کرد.

وحیدی ادامه داد: موارد متعددی در رگولاتوری وزارت بهداشت درباره افزایش توانمندی افراد مطرح است. ما نیز مشتاق بودیم دوره‌هایی برای این افراد برگزار کنیم. اکنون این موضوع با برگزاری این دوره، به شکلی کاملاً علمی محقق شده است و امیدواریم خروجی آن، افرادی باشند که از همان ابتدای ورود به صنعت، حرفی برای گفتن داشته باشند.

فاصله مهارت دانشگاه تا نیاز صنعت باید جبران شود

مهدی پیرصالحی، معاون وزیر بهداشت و رئیس سازمان غذا و دارو نیز با حضور در این مراسم بیان کرد: هر زمان در صنعت داروسازی نیاز به جذب نیرو داشته‌ایم، با مشکل آموزش فارغ‌التحصیلان دانشگاهی مواجه شده‌ایم. البته آنها با دانش خوبی فارغ‌التحصیل می‌شوند، اما در مهارت‌های مورد نیاز صنعت و حتی مهارت‌های زندگی ضعف دارند. باید اینجا نقطه شروعی باشد تا به سمت افزایش مهارت‌ها حرکت کنیم.

صنعت داروسازی چگونه بحران‌ها را پشت سر گذاشت؟

پیرصالحی ادامه داد: فکر می‌کنم اگر صنعت داروسازی کشور نبود، به هیچ وجه نمی‌توانستیم در هیچ برهه‌ای پاسخگوی نیازهای درمانی کشور باشیم. پس از انقلاب اسلامی، جنگ به کشور تحمیل شد و در آن دوران، این صنعت داروسازی بود که توانست به تأمین نیازهای کشور کمک کند. در بحران‌های بعدی، از جمله همه‌گیری کرونا نیز با وجود همه مشکلات، صنعت داروسازی به کمک نظام سلامت آمد. در یک سال اخیر و در سه جنگی که به ما تحمیل شد، اگر صنعت داروسازی نبود، با منابع ارزی موجود در کشور نمی‌توانستیم داروی مورد نیاز را تأمین کنیم.

به گفته پیرصالحی، با وجود همه سختی‌ها و نگرانی‌ها، سه جنگ سخت پشت سر گذاشته شد؛ جنگ‌هایی که شاید در هیچ مقطع دیگری با چنین شرایط دشواری مواجه نبودیم. در مقطعی تمام مسیرهای دریایی، هوایی و زمینی مسدود شد و تقریباً چهار ماه هیچ محموله‌ای، نه از مسیر دریایی و نه هوایی، وارد کشور نشد؛ اما تاب‌آوری کشور با اتکا به همین صنعت حفظ شد.

تولید در جنگ متوقف نشد

پیرصالحی با بیان اینکه در همین جنگ اخیر، ۴۴ کارخانه داروسازی و تجهیزات پزشکی آسیب دیدند، عنوان کرد: برخی از آنها به‌طور کامل از بین رفتند و برخی دیگر آسیب‌های جزئی دیدند. با این حال، همه تلاش کردند در کوتاه‌ترین زمان بازسازی انجام شود و دوباره به چرخه تولید بازگردند تا مردم دغدغه کمتری داشته باشند. کمبود دارو داشتیم، اما درمان متوقف نشد. در سه جنگ اخیر و همچنین اتفاقات دی‌ماه، تمام بیماران به‌صورت رایگان در بیمارستان‌ها درمان شدند که این موضوع با اتکا به داروهای تولید داخل محقق شد و ارزش تولید داخلی را نشان داد.

این مسئول در مقایسه صنعت داروسازی ایران با کشورهای همسایه بیان کرد: در ایران، با جمعیتی مشابه ترکیه، کل نیاز ارزی صنعت داروسازی حدود ۲ میلیارد دلار و ارزش کل بازار دارویی حدود ۵ میلیارد دلار است، در حالی که نیاز ارزی ترکیه ۱۸ میلیارد دلار است. این موضوع نشان‌دهنده ارزش تولید داخلی است. تولید داخل نیز با تکیه بر فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های کشور ادامه دارد.

پیرصالحی به ظرفیت ویژه صنعت بایوتکنولوژی در داروسازی نیز اشاره کرد و گفت: در دهه ۸۰ با سیاست‌گذاری‌های درست وارد این حوزه شدیم و امروز یکی از افتخارات کشور، تولید داروهای بایوتکنولوژی است. اگر این محصولات را تولید نمی‌کردیم، برای تأمین هر یک از آنها باید چندین برابر ارز از کشور خارج می‌شد. در حال حاضر، این داروها با ارزبری اندک و بهترین کیفیت تولید می‌شوند. البته نسل جدید فارغ‌التحصیلان داروسازی باید این صنعت را متحول کند.

چالش‌های بدهی ۲۰۰ همتی

پیرصالحی به مطالبات صنعت داروسازی از بخش دولتی و خصوصی نیز اشاره کرد و گفت: بیمه‌های ناکارآمد نمی‌توانند پوشش مناسبی در این باره ارائه دهند و بیش از ۲۰۰ همت بدهی دولتی و خصوصی در این صنعت وجود دارد. انتقال ارز به خارج از کشور و تأمین مواد اولیه نیز با مشکلاتی روبه‌رو است. با وجود همه این چالش‌ها، باید نسل جدیدی آموزش ببیند که بازرگانی بین‌المللی، تأمین مواد اولیه، شیوه‌های تولید و نظارت بر کیفیت را به‌خوبی بداند، زیرا کیفیت، خط قرمز صنعت داروسازی است و این صنعت به‌طور مستقیم با سلامت مردم سروکار دارد.

وی افزود: نیروی انسانی کارآمد، آینده بهتری برای کشور می‌سازد؛ نیرویی متعهد که اخلاق حرفه‌ای را رعایت کند و کیفیت را در اولویت قرار دهد. همه ما در حوزه سلامت، در کنار توجه به منافع مالی، باید سلامت بیمار را هدف اصلی خود بدانیم. این دوره‌ها و تداوم آنها باید به تربیت نیروی انسانی اخلاق‌مدار، کیفیت‌محور و توانمند برای توسعه و آبادانی کشور کمک کند.