چرا درد قاعدگی در بعضی خانم‌ها شدید است؟ | این توصیه‌ها را جدی بگیرید

همشهری‌آنلاین – پروانه بندپی: درد قاعدگی، تجربه‌ای رایج در بین زنان اکثر است، اما شدت آن از فردی به فرد دیگر تفاوت دارد. در بعضی زنان، درد تا حدی شدید است که شب‌ها خوابشان را مختل می‌کند، یا عملکرد روزانه آنها را تحت تاثیر قرار می‌دهد، گاهی تا روز دوم قاعدگی ادامه پیدا می‌کند و گاهی روش‌های معمول مثل استراحت و مصرف مسکن هم به سختی جواب می دهد. متخصصان می‌گویند علاوه بر عوامل داخلی مثل تغییرات هورمونی، سن و تجربه‌های قبلی زایمان، عوامل خارجی و سبک زندگی هم نقش مهمی در تشدید درد قاعدگی دارند.

کدام درد طبیعی است و کدام درد غیرطبیعی؟

دکتر شمیم صباحی، متخصص زنان و زایمان در این زمینه به همشهری‌آنلاین می‌گوید: «درد شدید قاعدگی معمولاً ناشی از انقباضات بیش از حد رحم هستند که به دلیل دفع پوشش داخلی رحم ایجاد می‌شوند. این انقباضات می‌توانند توسط عوامل مختلفی تشدید شوند. مثلا استرس شدید یا کم‌خوابی می‌توانند سطح هورمون‌های پروستاگلاندین را افزایش دهند و به همین دلیل انقباض‌های رحمی شدیدتر و طولانی‌تر می‌شوند. مصرف زیاد کافئین و غذاهای پرچرب هم جریان خون رحم را محدود می‌کند و باعث افزایش درد می‌شود.»

او ادامه می‌دهد: «کم‌آبی بدن و فعالیت شدید بدنی در روزهای قبل از شروع قاعدگی هم می‌تواند شدت درد را بیشتر کند. همچنین سن و سابقه زایمان‌های قبلی نقش مهمی در این موضوع دارند؛ معمولاً در زنان جوان‌تر یا کسانی که هنوز زایمان نکرده‌اند، دردهای اولیه قاعدگی شدیدتر است. این به دلیل حساسیت بیشتر رحم و کانال‌های عصبی مرتبط با آن است. البته این دلیل نمی‌شود که با افزایش سن حتما درد کاهش پیدا کند. در خیلی از موارد با افزایش سن، شدت درد بیشتر می‌شود.»

این متخصص زنان درباره رابطه افزایش سن و تشدید درد قاعدگی توضیح می‌دهد: «با افزایش سن، ممکن است رحم حساس‌تر شود یا مشکلاتی مثل فیبروم، اندومتریوز، یا ضخیم شدن پوشش رحم ایجاد شود که همین، انقباض‌ها و درد را طولانی‌تر و شدیدتر می‌کند. درضمن التهاب مزمن یا کاهش انعطاف‌پذیری عروق و بافت رحم می‌تواند باعث شود درد فقط به روز اول قاعدگی یا قبل از شروع خون‌ریزی محدود نماند و فرد در طول قاعدگی یا دست‌کم تا روز دوم قاعدگی هم درد را داشته باشد.»

دلایل؛ از نشستن طولانی تا استرس

به گفته پزشکان، عوامل محیطی هم در ایجاد و تشدید دردهای قاعدگی بی‌تاثیر نیستند. پوشیدن لباس‌های تنگ، نشستن طولانی، قرار گرفتن در محیط‌های سرد و مرطوب، مصرف الکل یا سیگار، استرس و … همگی می‌توانند جریان خون در رحم را کاهش داده یا انقباضات آن را تشدید کنند و باعث شوند درد دیرتر فروکش کند.

دکتر صباحی توصیه می‌کند که زنان برای کاهش درد قاعدگی باید سبک زندگی خود را اصلاح کنند: «فعالیت بدنی منظم حتی به شکل پیاده‌روی یا حرکات کششی سبک باعث افزایش جریان خون در رحم و کاهش انقباضات می‌شود. تغذیه مناسب و مصرف مایعات کافی بسیار مهم است. رژیم غذایی سرشار از سبزیجات، میوه‌ها و مواد غذایی ضدالتهاب مانند ماهی‌های چرب هم التهاب و درد رحمی را کاهش می‌دهد.»

او همچنین تاکید می‌کند که «کنترل استرس و داشتن خواب کافی تاثیر قابل توجهی در کاهش درد دارد. تنفس عمیق، مدیتیشن و روش‌های آرام‌سازی می‌توانند سیستم عصبی را آرام کنند و شدت درد را کاهش دهند. استفاده از کیسه آب گرم یا پد حرارتی روی شکم هم یکی از روش‌های سریع و موثر برای تسکین درد است. چون گرما انقباض‌های رحم را کاهش می‌دهد.»

بیشتر بخوانید؛

• ۸ توصیه مهم درباره بهداشت قاعدگی | در این دوره حمام برویم یا نرویم؟

در این موارد به پزشک مراجعه کنید

با این حال، در مواردی که درد شدید و مداوم باشد یا با خونریزی غیرطبیعی همراه شود، مراجعه به متخصص زنان ضروری است. دکتر صباحی درباره دلیل این موضوع توضیح می‌دهد: «اگر درد به حدی باشد که کیفیت زندگی را کاهش دهد، ممکن است شرایطی مثل اندومتریوز یا فیبروم‌های رحمی در کار باشد که نیاز به بررسی و درمان تخصصی دارند.» او درباره اندومتریوزتوضیحی به زبان ساده می‌دهد و می‌گوید: «اندومتریوز زمانی اتفاق می‌افتد که بافت مشابه پوشش داخلی رحم، بیرون از رحم رشد کند؛ مثلا روی تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ یا لگن. این بافت در طول چرخه قاعدگی خونریزی می‌کند، اما راه خروج ندارد و باعث التهاب، درد شدید و گاهی کاهش شانس باروری می‌شود.»

به گفته این متخصص زنان، «درد قاعدگی طبیعی است و دلیلش هم این است که رحم برای دفع پوشش داخلی خود منقبض می‌شود و این انقباض‌ها با آزاد شدن یک سری مواد شیمیایی به نام پروستاگلاندین شدت پیدا می‌کند. اما درد شدید یا غیرطبیعی نیاز به بررسی تخصصی دارد و اصلا نباید نادیده گرفته شود.»