چراغ نمایشگاه روشن شد؛ تقویم فرهنگی آذربایجان غربی جان گرفت
پس از ۶ سال سکوت در تقویم فرهنگی آذربایجان غربی، سرانجام چراغ بزرگترین رویداد کتاب در ارومیه دوباره روشن شد؛ وقفهای طولانی که جای خالی آن در فضای فرهنگی شهر کاملاً محسوس بود و اکنون با برگزاری هفدهمین نمایشگاه سراسری کتاب، به پایان رسیده است.
لعیا نورانی زنوز – روزنامه اطلاعات| ۶ سال انتظار برای جامعه فرهنگی، نویسندگان، ناشران و کتابدوستان استان زمان کمی نبود. در این سالها بسیاری از فعالان حوزه نشر از نبود بستری برای معرفی آثار، دیدار مستقیم با مخاطبان و ایجاد شور کتابخوانی گلایه داشتند. اکنون برگزاری دوباره این نمایشگاه، نهفقط یک رویداد فروش کتاب، بلکه احیای یک جریان فرهنگی پس از سالها رکود به شمار میرود.
هفدهمین نمایشگاه سراسری کتاب ارومیه در مجموعه فرهنگی تالار وحدت ارومیه این روزها در حال برگزاری است و بار دیگر ناشران و مخاطبان را زیر یک سقف گرد هم آورده و امید تازهای در میان اهالی فرهنگ ایجاد کرده است.
در این دوره، ۳۱۵ناشر از سراسر کشور حضور دارند که از این تعداد، ۱۰ناشر استانی و ۳۰۵ناشر کشوری هستند. بیش از ۲۵هزار عنوان کتاب در قالب ۱۲۵هزار جلد به علاقهمندان عرضه شده است تا این رویداد، پس از سالها تعطیلی، با گسترهای قابل توجه بازگردد.
تأکید بر این وقفه ۶ساله، از آن رو اهمیت دارد که نبود چنین نمایشگاهی در این مدت، خلأیی جدی در چرخه معرفی و ترویج کتاب در استان ایجاد کرده بود که اکنون بازگشت نمایشگاه، نشانهای از احیای حرکت فرهنگی شهر دوستدار کتاب ارومیه است؛ حرکتی که میتواند آغازگر فصل تازهای در رونق کتابخوانی و حمایت از تولیدات نشر باشد.
نگاه مخاطب؛ رضایت همراه با نقد
یکی از بازدیدکنندگان در گفتگو با اطلاعات با نگاهی توأم با قدردانی و نقد، به ارزیابی این رویداد فرهنگی می پردازد. شهین بیدادرس با اشاره به هدف اصلی برگزاری نمایشگاه میگوید: برپایی نمایشگاه سراسری کتاب آذربایجان غربی با هدف ترویج فرهنگ مطالعه اقدامی قابل تقدیر است و نفس برگزاری آن ارزشمند محسوب میشود، اما پرسش اینجاست که آیا کتابهای عرضهشده در این دوره میتواند پاسخگوی نیاز واقعی مخاطبان باشد؟
به گفته وی، در میان آثار ارائهشده، جای برخی از کتابهای فاخر بهویژه در حوزه علوم انسانی خالی است؛ آثاری که میتواند بهعنوان منابع معتبر برای محققان، پژوهشگران، اصحاب رسانه و استادان دانشگاه مورد استفاده قرار گیرد.
این بازدیدکننده با تأکید بر این که نهادینه شدن فرهنگ مطالعه فقط با برگزاری نمایشگاه محقق نمیشود، تصریح میکند: علاوه بر برپایی چنین رویدادهایی، باید کتابهایی متناسب با سلیقه و ذائقه طیفهای مختلف علاقهمند به مطالعه ارائه شود،در غیر این صورت، بخشی ازافراد جامعه که کتابدوست و پیگیر آثار تخصصی هستند، انگیزهای برای حضور نخواهند داشت،یا دست خالی بازمیگردند.
این بازدیدکننده می افزاید: با وجود همه کموکاستیها، برگزاری دوباره نمایشگاه سراسری کتاب در ارومیه پس از سالها وقفه، گامی مثبت در مسیر نهادینه کردن فرهنگ کتاب و کتابخوانی است و باید از آن حمایت و در دورههای بعدی تقویت شود.
از فروش متمرکز تا ضعف تبلیغات
مدیر یکی از انتشارات آذربایجان غربی نیز با اشاره به نقش نمایشگاههای کتاب در پویایی جریان فرهنگی میگوید: چند سالی است که چنین نمایشگاهی در استان برگزار نشده است و همین موضوع باعث شد ارتباط مستقیم مردم با تازههای نشر و نویسندگان کمرنگ شود.
رضا تقیزاده در تشریح اهمیت حمایت از چرخه نشر، کتاب را به کاشتن یک درخت تشبیه میکند و میافزاید: کتاب مثل کاشتن یک درخت است. همانطور که یک درخت برای به ثمر رسیدن به هرس، سمپاشی، آبیاری و مراقبتهای مداوم نیاز دارد تا در نهایت به دست مصرفکننده برسد، کتاب هم از ذهن نویسنده متولد و چاپ میشود و برای دیده شدن نیازمند معرفی و حمایت است. اگر این روند کامل نشود، زحمات تولید آن به هدر میرود.
به گفته وی ،در سالهای گذشته بستر مناسبی برای معرفی کتابهای جدید در استان فراهم نبوده است و همین مساله ضرورت احیای نمایشگاههای منظم کتاب را دوچندان میکند.
تقیزاده با اشاره به نظم و شرایط خوب نمایشگاه، ابراز امیدواری میکند که در آینده نهچندان دور، آذربایجان غربی شاهد برگزاری ماهانه نمایشگاه کتاب باشد تا جریان معرفی آثار به شکل مستمر ادامه یابد.
این مدیر فرهنگی همچنین به تأثیر مستقیم فرهنگ بر جامعه اشاره و تصریح میکند: وقتی جوانی به جای درگیر شدن افراطی با فضای مجازی، وقت خود را صرف نوشتن کتاب میکند، طبیعی است که اثر او باید دیده و معرفی شود تا انگیزهاش هم برای ادامه مسیر تقویت شود.
نویسنده ۱۳کتاب به زبانهای فارسی و ترکی، بازدید از نمایشگاه کتاب را اقدامی مثبت می داند و می گوید: این که مدارس دانشآموزان را برای بازدید میآورند، قدمی مفید و ارزشمند است؛ اما این آغاز راه است و باید فعالیتهای گستردهتری برای ترویج فرهنگ کتابخوانی در استان برنامهریزی شود.
به اعتقاد وی، رونق دوباره نمایشگاههای کتاب میتواند نقطه عطفی در تقویت زیرساختهای فرهنگی استان و ایجاد انگیزه در میان نویسندگان جوان باشد.
اجرای سامانه متمرکز فروش و چالشهای آن
در نمایشگاه کتاب امسال، با اجرای سامانه متمرکز فروش، غرفهبندی سنتی حذف شده است و ناشرها دیگر نیازی به حضور دائم در محل نمایشگاه ندارند. به گفته یکی از ناشران حاضر، این سیستم از جمله مزایای نمایشگاه به شمار میرود و فرآیند خرید و فروش کتاب را سادهتر کرده است.
بهرام اسدی می افزاید: برخلاف دورههای گذشته، ارتباط مستقیم با مؤلفان برای سفارش چاپ کاهش یافته است و ناشران دیگر نمیتوانند، مانند سابق به صورت لحظهای و مستقیم سفارش دهند.
وی همچنین به تبلیغات شهری اشاره میکند و می گوید: گسترش تبلیغات برای اطلاعرسانی بهتر به شهروندان ضروری است. مساله دسترسی و رفاه بازدیدکنندگان نیز باید مورد توجه قرار بگیرد؛ البته سرویس حمل و نقل مناسب موضوع دیگری است که باید تدارک دیده میشد تا شهروندان بتوانند به راحتی از نمایشگاه بازدید کنند.
نماینده مجلس: سرانه مطالعه در ایران نیازمند تحول است
«حاکم ممکان» نماینده مردم ارومیه در مجلس در حاشیه بازدید از نمایشگاه در گفتگو با خبرنگار اطلاعات درباره سرانه مطالعه تصریح می کند: متأسفانه سرانه مطالعه روزانه در ایران بین ۱۰تا ۱۵دقیقهاست، در حالی که میانگین جهانی ۴۵دقیقه و در کشورهای پیشرفته بالای ۷۰دقیقه است.
وی می افزاید: افزایش سرانه مطالعه به رشد و توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کمک میکند که امیدواریم با برنامههای فرهنگی و برپایینمایشگاههای کتاب، ارومیه بتواند پایهای محکم برای رشد فرهنگی ایجاد کند.
ممکان با اشاره به اینکه کتاب تنها یک کالا نیست، بلکه کتاب و کتابخوانی رکن ارزشمند رشد و توسعه جامعه در عرصههای اجتماعی، فرهنگی و سایر بخشهاست، ادامه می دهد: برنامهریزی دقیق و همافزایی دستگاههای اجرایی میتواند استان را از شرایط فعلی عبور دهد و با همراهی دولت و مجلس، روزهای روشنی برای رشد فرهنگی و اجتماعی شهرستان ارومیه رقم بخورد.
انتشار ۷۲۲ عنوان کتاب در آذربایجان غربی
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجانغربی نیز با اشاره به سیاستهای کلان ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی می گوید: هدف اصلی از برگزاری نمایشگاههای کتاب، ارتقای سرانه مطالعه و تقویت فرهنگ کتابخوانی در جامعه است، چراکه وضعیت مطالعه در استان و کشور نیازمند توجه جدیتری است.
علیرضا نوروزی با اشاره به وضع نشر در استان توضیح می دهد: امسال ۷۲۲عنوان کتاب در آذربایجانغربی منتشر شده است و ۶۷۹نویسنده، مترجم و گردآورنده استان در سامانه اهل قلم ثبتنام کردهاند.
وی با اشاره به برنامههای ملی ترویج کتابخوانی ادامه می دهد: آذربایجانغربی طی ۵ دوره متوالی عنوان «دوستدار کتاب» را کسب کرده است که امیدواریم با برگزاری این نمایشگاه، ارومیه در ارزیابی سال ۱۴۰۴عنوان پایتخت کتاب ایران را برای سال آینده به دست آورد.
نوروزی همچنین با بیان این که این نمایشگاه تا فردا با حضور ۳۱۵ناشر از سراسر کشور ادامه خواهد داشت، افزود: در این دوره از نمایشگاه، ۲۵هزار عنوان کتاب در قالب ۱۲۵هزار جلد در معرض دید علاقهمندان قرار گرفته است.
وی با اشاره به مشارکت دستگاههای فرهنگی و دانشگاههای استان در برگزاری این رویداد فرهنگی، گفت: برای ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی باید همه توان خود را به کار بگیریم و تلاش کنیم سرانه مطالعه در ارومیه و استان افزایش یابد.
نقطه عطفی در فضای فرهنگی
در مجموع، برگزاری هفدهمین نمایشگاه سراسری کتاب در ارومیه پس از وقفهای ۶ سالهرا میتوان نقطه عطفی در فضای فرهنگی استان دانست؛ رویدادی که نفس احیای آن، امید تازهای در میان اهالی فرهنگ، ناشران و کتابدوستان ایجاد کرده و بیانگر این بوده که جریان کتاب در استان همچنان زنده و مطالبهگر است.
با این حال، آنچه از گفتههای مدیران فرهنگی و نیز بازدیدکنندگان برمیآید، ضرورت عبور از «برگزاری صرف» به سمت «کیفیتمحوری» است.
اگرچه حضور صدها ناشر و عرضه هزاران عنوان کتاب ظرفیت قابل توجهی ایجاد کرده است، اما برای پاسخگویی کامل به نیاز مخاطبان، بهویژه در حوزههای تخصصی همچون علوم انسانی باید تنوع و غنای محتوایی آثار بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
نمایشگاه کتاب میتواند همزمان ۲ کارکرد مهم داشته باشد: از یک سو ایجاد شور عمومی برای کتابخوانی و جذب نسل جوان و از سوی دیگر تأمین منابع معتبر برای پژوهشگران، دانشگاهیان و فعالان رسانهای.
تحقق این هدف مستلزم برنامهریزی دقیقتر، تعامل گستردهتر با ناشران شاخص و توجه به سلایق متنوع مخاطبان است.
در نهایت، احیای این رویداد گام نخست و ارزشمند مسیر است؛ مسیری که اگر با نگاه توسعهمحور، پرهیز از تنگنظری و توجه به نیاز واقعی جامعه همراه شود، میتواند ارومیه را بیش از پیش شایسته عنوان «شهر دوستدار کتاب» کند و نمایشگاه را به رویدادی اثرگذار و ماندگار در تقویم فرهنگی استان بدل سازد.
گردآوری: کولاک
شما چه نظری دارید؟ دیدگاه خود را در سایت مجله کولاک بنویسید.
