نقد فیلم «چیزهایی که میکشی»؛ مرزهای گناه، وجدان و حقیقت
«چیزهایی که می کشی» فیلمی است که مرزهای گناه، حقیقت و مسئولیت اخلاقی را مورد بررسی قرار میدهد و با روایت غیرخطی و فضای روانشناختی، مخاطب را در تجربهای عمیق از اضطراب، وجدان و تعلیق قرار میدهد.
منوچهر دین پرست – ضمیمه ادب و هنر روزنامه اطلاعات| فیلم «چیزهایی که می کشی»، محصول سال ۲۰۲۵، از سینمای ترکیه، یک اثر معمایی ـ روانشناختی است که نویسندگی و کارگردانی آن را «علیرضا خاتمی» برعهده دارد. این فیلم بهوضوح در امتداد آثار پیشین خاتمی قرار دارد که تمرکز خود را بر درون شخصیتها، حافظه، گناه و پیامدهای روانی انتخابهای انسانی گذاشتهاند.
عنوان فیلم، استعارهای است از آنچه انسان در طول زندگی میکشد: نه تنها جان دیگران، بلکه بخشهایی از خود، انسانیت، اعتماد و عشق.
داستان فیلم حول یک مرد میانسال میچرخد که با مرگی مشکوک درگیر میشود؛ مرگی که در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما بهتدریج نشان میدهد حقیقتی پیچیده پشت آن قرار دارد.
شخصیت اصلی نه با تحقیقات رسمی، بلکه با خاطرات، وجدان و گذشته خود مواجه میشود. در مسیر کشف حقیقت، مرز میان واقعیت، خیال و خاطره محو میشود و روابط او با اطرافیان بهویژه نزدیکترین افراد، دستخوش تردید و آشفتگی میگردد.
فیلم بهصورت غیرخطی روایت میشود و تماشاگر باید قطعات داستان را کنار هم بگذارد. آنچه «کشته شده»، صرفاً یک انسان نیست؛ بلکه عشق، اعتماد، صداقت و بخشی از هویت خود شخصیت اصلی نیز از بین رفته است.
مهمترین مضمون فیلم، مسئولیت اخلاقی و پیامدهای انتخابهای انسانی است. سکوت، انکار حقیقت و سرکوب احساسات به همان اندازه اعمال مستقیم خشونت، پیامدهای مخرب دارند.
فیلم با فضایی سرد و مینیمال، سکوتهای طولانی و قاببندیهای بسته، حس اضطراب و تعلیق روانی را تقویت میکند. همانند دیگر آثار خاتمی، تمرکز بر روان شخصیتها بیش از رویدادهای بیرونی است و مخاطب درگیر تحلیل رفتار و انگیزههای درونی میشود.
ریتم کند و غیرخطی فیلم، امکان تفکر و تحلیل را به تماشاگر میدهد و او را در تجربهای روانشناختی عمیق شریک میکند.
فیلم «چیزهایی که می کشی» از منظر اخلاقی، بیش از آنکه پاسخ مستقیم بدهد، پرسشمحور است و مخاطب را به تأمل و قضاوت شخصی وا میدارد.
مهمترین پرسشهای اخلاقی عبارتند از:
۱ـ سکوت بهعنوان مشارکت در خشونت: آیا اگر انسان حقیقت را بداند اما آن را پنهان کند، مسئولیت اخلاقی دارد؟ فیلم نشان میدهد که سکوت آگاهانه میتواند ویرانگر باشد و پیامدهایی مشابه اعمال خشونت مستقیم دارد.
۲ـ نیت خیر و توجیه اعمال نادرست: آیا قصد خیر میتواند پیامدهای اخلاقاً نادرست را توجیه کند؟ شخصیتها تصمیمهایی میگیرند که ظاهراً برای حفظ آرامش است، اما فیلم با نمایش فروپاشی تدریجی شخصیت اصلی، این توجیه را رد میکند.
۳ـ مسئولیت فردی فراتر از قانون: حتی وقتی قانون دخالتی ندارد یا حقیقت اثباتناشدنی است، مسئولیت اخلاقی ادامه دارد. فیلم مرز میان گناه قانونی و اخلاقی را روشن میکند و وجدان را قاضی نهایی میداند.
۴ ـ آیا گذشته با حذف حقیقت قابل اصلاح است؟ فیلم پاسخ منفی میدهد: سرکوب حقیقت تنها اضطراب و فروپاشی روانی را افزایش میدهد و آرامش واقعی ایجاد نمیکند.
۵ـ منشأ شر و فساد: فیلم نشان میدهد که شر، نتیجه انتخابهای کوچک و مداوم است؛ سکوت، توجیه و عادت، چرخهای تدریجی برای از بین بردن اخلاق و انسانیت ایجاد میکند.
اگر هدف پاسخ مستقیم باشد، فیلم پاسخی مشخص ارائه نمیدهد، اما از منظر تحریک مخاطب به تفکر اخلاقی و تأمل درباره پیامدهای انتخابها کاملاً موفق است.
فیلم نشان میدهد که وجدان، قضاوت اخلاقی و مسئولیت انسانی، هیچگاه از بین نمیرود و پیامدهای انتخابها دیر یا زود بازتاب خود را نشان میدهند.
علیرضا خاتمی با پرهیز از قضاوت مستقیم، مخاطب را درگیر تحلیل شخصیتها و اخلاق تصمیماتشان میکند و تجربهای تأملبرانگیز ایجاد مینماید.
«چیزهایی که می کشی» فیلمی است که مرزهای گناه، حقیقت و مسئولیت اخلاقی را مورد بررسی قرار میدهد و با روایت غیرخطی و فضای روانشناختی، مخاطب را در تجربهای عمیق از اضطراب، وجدان و تعلیق قرار میدهد.
فیلم به جای ارائه پاسخ ساده، پرسشهایی بنیادین درباره سکوت، نیت، مسئولیت و پیامدهای اعمال انسانی مطرح و تجربهای سینمایی را خلق میکند که پس از پایان، ذهن تماشاگر را همچنان درگیر نگاه میدارد.
این اثر، نمونهای برجسته از سینمای اخلاقی و روانشناختی معاصر است که توانسته با تمرکز بر روان شخصیتها و پیچیدگیهای انتخاب انسانی، تجربهای فراتر از یک روایت معمایی ساده ارائه دهد.
گردآوری: کولاک
شما چه نظری دارید؟ دیدگاه خود را در سایت مجله کولاک بنویسید.
