نجات گیشه با اکران فیلم خارجی
روز شنبه خبر آمد که دو فیلم خارجی «زوتوپیا ۲» و «احضار ۴» با دوبله فارسی در سینماهای کشور اکران شدهاند.
همشهری آنلاین: در حالی که فیلمهای ایرانی روی پرده تماشاگر ندارند و در وضعیت کنونی کشور کمتر فیلمی خواهان اکران است، نمایش این دو فیلم خارجی شاید تا حدی بتواند گره از مشکلات مالی سینمادارانی باز کند که سالنهایشان اغلب روزها خالی از تماشاگر است. اما اگر فقط با خبر اکران این دو فیلم ذوق نکنیم، باید بپرسیم پخشکننده این دو فیلم کیست؟ آیا مراحل قانونی خرید حق پخش آنها طی شده است؟ سود حاصل از فروش این دو فیلم به جیب چه کسی میرود؟ اینها سوالاتی است که سعی کردیم پاسخی برای آنها بیابیم.
اکران دو فیلم در دسترس
در زمان نگارش این گزارش، «زوتوپیا ۲» محصول سال ۲۰۲۵ که دومین انیمیشن تاریخ سینما با فروشی بیش از یک میلیارد و ۸۳۴ میلیون دلار است، در ۱۲ پردیس سینمایی تهران و سالنهایی در مشهد، اصفهان، شیراز و اهواز در حال اکران است. همچنین فیلم ترسناک «احضار ۴: آخرین مراسم» که حدود ۵۰۰ میلیون دلار در گیشه سال ۲۰۲۵ فروخت و جدیدترین قسمت از فرنچایز مشهور و پرطرفدار «احضار» است، در ۱۰ پردیس سینمایی تهران و در سالنهایی در اصفهان، شیراز، اهواز و کرج به روی پرده رفته است. شاید به نمایش درنیامدن این فیلم در مشهد به محتوای آن که مرتبط با جنگیری است بیارتباط نباشد. با توجه به محبوبیت این دو فیلم که نسخههای آنلاینشان بارها در داخل کشور دانلود شده و حتی نسخههای رایگان دوبلهشان نیز در دسترس است، بعید نیست که برخی سینماروها وسوسه شوند «زوتوپیا ۲» و «احضار ۴» را روی پرده ببینند و سالنهای خالی سینما رونقی هرچند کوچک بگیرند. اما این دو فیلم چطور به اکران سینماها راه یافتهاند؟
مُسکنی برای سینما
با چند تن از اعضای شورای صنفی نمایش تماس گرفتیم تا ببینیم چطور این دو فیلم خارجی برای اکران در سینماها برگزیده شدهاند، اما تمایلی به صحبت نداشتند. بالاخره یکی از اعضا که ترجیح داد نامش را ذکر نکنیم در این باره اطلاعاتی به ما داد. به گفته این عضو شورای صنفی نمایش، بعد از اینکه نمایش این دو فیلم به شکل محدود در یکی دو سینما مورد استقبال قرار گرفته، سایر سینماداران هم برای نمایش آنها اقدام کردند و اصلا پخشکنندهای این فیلم را توزیع نکرده است. از او پرسیدیم آیا حق پخش این فیلمها خریداری شده که در جواب گفت: «حق پخش این فیلمها خریداری نشده. اساسا چون کشور ما عضو کنوانسیون جهانی حق مولف نیست، پولی هم برای خرید این فیلم به کمپانیها آنها پرداخت نشده است. همه فیلمهای خارجیای که در تمام سالهای گذشته به مناسبتهای مختلف در سینماهای کشور نمایش داده شده بدون پرداخت حق پخش بوده است. فقط یکبار آقای جمال ساداتیان حق پخش یک فیلم هندی را خرید که آنهم تماما ضرر و زیان بود و فیلم در اکران سودی نکرد.» نکتهای که او در ادامه عنوان کرد کلیدیترین دلیل پخش «زوتوپیا ۲» و «احضار ۴» را روشن کرد: «واقعیت این است که چون سینماها تماشاگر ندارند، سینماداران برای پرداخت حقوق و عیدی کارکنانشان تصمیم به نمایش این دو فیلم گرفتهاند. آنها نسخههای موجود روی وب را دانلود و برای نمایش در سینما به DCP (دیجیتال سینما پکیج) تبدل کردهاند. متاسفانه با ادامه این وضع، بعد از عید، بسیاری از سینما با بسیاری از کارکنانشان خداحافظی میکنند.»
بدون پرداخت حق پخش
دستکم در یک دهه اخیر این اولین باری است که اکران فیلم خارجی با این وسعت در سینمای ایران رقم میخورد. در دهه ۱۳۶۰ نمایش فیلم خارجی در سینماهای کشور موضوعی عادی بود. برای نمونه، اکران فیلم «انتقام» از مجموعه فیلمهای کمیسر مولدوان در سینماها با استقبال فراوان تماشاگران ایرانی مواجه شد. در ابتدای دهه ۱۳۷۰، وسترن «با گرگها میرقصد» کوین کاستنر، با وجود مخالفتها با اکران آن با این استدلال که به نمایش فیلم ایرانی لطمه میزند، هنوز در خاطرهها مانده است. فیلم ترسناک «دیگران» ساخته آلخاندرو با بازی نیکول کیدمن و با دوبله ژاله کاظمی به جای او در دهه ۱۳۸۰ از تجربیات موفق نمایش فیلم خارجی در ایران بود. اما کیفیت اکران «زوتوپیا ۲» و «احضار ۴» گویا آنچنان هم راضیکننده نیست چون نسخههای استاندارد DCP از توزیعکننده معتبر تامین نشده و تبدیل نسخههای وب دانلود یا بلو رِی (Blue ray) به DCP نتیجه رضایتبخشی ندارد. از طرف دیگر، نباید فراموش کرد که زمانی صداوسیما به دلیل نمایش فیلمهای خارجی با توقیف اموال ایران در خارج کشور تاوان داد. نمایش غیرقانونی این دو فیلم شاید در مقطع فعلی برای سینماداران کمی کارگر بیفتد، ولی شاید بعدها پیامدهای شدیدی برای سینمای ایران داشته باشد.
گردآوری: کولاک
شما چه نظری دارید؟ دیدگاه خود را در سایت کولاک بنویسید.
