مصرف مواد مخدر آمار تصادفات را بالا برد!

اطلاعات نوشت: وقوع قتل و حوادث رانندگی ناشی از مصرف مواد مخدر صنعتی را می‌توان به عنوان یک معضل اساسی در حوزه های اجتماعی و حتی ترافیکی دانست که افزایش کشف اینگونه مواد مخدر، از تشدید گرایش به مصرف و نیاز فزاینده بازار هدف حکایت دارد و زنگ خطری برای متصدیان و مسئولان ذیربط محسوب می‌شود.

پلیس مبارزه با مواد مخدر یزد ۲ روز قبل اعلام کرد در عملیاتی ویژه و با هماهنگی مقام قضایی توانسته است فقط در یک عملیات حدود یک تن ماده مخدر صنعتی از نوع متاآمفتامین (شیشه)  کشف کند.همچنین دیروز فرماندهی انتظامی نی‌ریز فارس از کشف محموله ۱۱۰۰ کیلوگرم شیشه خبر داد.

این ۲ محموله می‌توانست زمینه‌ساز بسیاری از آسیب‌های اجتماعی نظیر پرخاشگری و قتل و همچنین وقوع حوادث رانندگی خطرناک از سوی رانندگان معتاد و مصرف کننده شود.

کشف بیش از ۲ تن شیشه طی ۲ روز ، از چند منظر حائز اهمیت است.فارغ از توانایی ویژه پلیس  در کشف محموله سنگین یاد شده، این سئوال مطرح است که چه میزان ماده مخدر شیشه در کشور قاچاق و خرید و فروش می‌شود که حدود یک تن از آن در یزد و فقط در یک عملیات کشف شده است ؟

به اعتقاد کارشناسان مصرف   روانگردان‌ها عاملی برای تشدید خشونت‌های اجتماعی و افزایش حوادث رانندگی محسوب می‌شود  و این نوع مواد مخدر با اثرگذاری مستقیم بر ساختار عصبی ، زمینه ساز افزایش پرخاشگری، قتل‌های خانوادگی و رانندگی‌های پرخطر می‌شود.

بررسی‌ها همچنین نشان می‌دهد  اعتیاد به بروز خشونت و بزهکاری دامن می‌زند و در این میان مصرف محرک‌هایی مانند متاآمفتامین‌ها با افزایش ناگهانی تحریک‌پذیری و کاهش قدرت قضاوت، نه فقط احتمال رفتارهای تهاجمی را افزایش می‌دهد بلکه در رانندگی هم با کاهش تمرکز و درک خطر، سهم قابل توجهی در وقوع تصادفات منجر به مرگ دارد ؛ بر همین اساس تغییر در سیاست‌های پیشگیری و مقابله با مواد مخدر  ضروری است.

حدود ۱۲ سال قبل رئیس وقت پلیس راهور تهران بزرگ از مثبت بودن نتیجه تست مواد مخدر ۵۰ درصد رانندگان مشکوک خبر داده بود اما از آن زمان تاکنون آماری از وضعیت نتایج آزمایشات رانندگان مشکوک و پرخطر منتشر نشده ؛ اما آنچه مشخص است، تشدید رفتارهای مخاطره آمیز برخی رانندگان در معابر درون و برون شهری به ویژه در ساعات شبانه است که بخشی از آن می‌تواند ناشی از مصرف مواد مخدر باشد.

بر همین اساس کنترل و تشدید نظارت های پلیس در این حوزه می‌تواند از وقوع تعداد زیادی از حوادث رانندگی خطرناک جلوگیری کند.

هشدار پلیس راهور

رئیس اداره بهداشت، امداد و درمان ستاد پلیس راهور فراجا در گفتگو با « اطلاعات» با بیان این که  سوء مصرف مواد مخدر از مهمترین عوامل شیوع آسیب‌های اجتماعی و افزایش نرخ خشونت‌ها به ویژه ایراد ضرب وجرح، قتل و رانندگی‌های پرخطر و تصادفات منجربه مرگ است، افزود: نتایج پژوهش‌ها در ایران و سایر کشورها نشان می‌دهد که اعتیاد به مواد مخدر ارتباط مستقیم با پرخاشگری و عدم کنترل رفتارها دارد. رفتارهای تهاجمی و پرخاشگری در افراد مبتلا به اعتیاد نتیجه ترکیبی از اثرات مستقیم مصرف مواد بر مغز و عوامل روانی- اجتماعی انسان است.

سرهنگ دکتر مجید فتح‌الهی گفت: مصرف برخی مواد مخدر روانگردان افیونی یا شیمیایی مانند متاآمفتامین‌ها که «شیشه» معروفترین آنهاست، بطور مستقیم مصرف کننده را دچار توهمات، بدبینی و هذیان می‌کند و در نتیجه به حمله به دیگران می‌پردازد.

محرک‌ها؛ بیشترین ظرفیت خشونت‌زایی

وی با اشاره به این که نتایج یافته‌های در بیشتر کشورها هم گواه این است که مصرف‌کنندگان متاآمفتامین‌ها چند  برابر بیشتر از دیگران درگیر خشونت‌های خانگی می‌شوند، افزود: مرور مطالعات جهانی حاکی از آن است که اختلال مصرف هر نوع ماده مخدر اعم از محرک‌ها، اپیوئیدها و کانابیس‌ها خطر رفتارهای خشونت آمیز منجر به قتل و نگرانی از آن را بطور معناداری افزایش می‌دهد.

رئیس اداره بهداشت، امداد و درمان ستاد پلیس راهور فراجا ادامه داد: در مواقعی که تهیه مواد مخدر برای مصرف کننده دشوار باشد و در محرومیت یا خماری قرار گیرد، در آن زمان افراد مبتلا به اعتیاد برای تهیه مواد دست به رفتارهای پرخاشگرانه خواهند زد و در واقع مصرف هر نوع مواد مخدر به نوعی سبب افزایش آمار ارتکاب خشونت در جامعه می‌شود.

فتح‌الهی همچنین با تأکید بر این که افزایش نرخ مصرف انواع موادمخدر و سودجویی قاچاقچیان برای به دست آوردن درآمد بیشتر، سبب عرضه فراوانتر آن‌  به طور ناخالص شده است، تصریح کرد: مواد افزودنی، پیامدهای مصرف مواد مخدر و روانگردان‌ها را به ویژه   هنگام تزریق به شدت افزایش می‌دهد و در اکثر موارد سبب مرگ مصرف کننده هم می‌شود

وی کاهش خلوص مواد مخدر، فقر و مشکلاتی را که فرد برای تهیه موادمخدر درگیر آن می‌شود را از مواردی دانست که سبب افزایش خشونت و ارتکاب جرائم در معتادان می‌شود .

رئیس اداره بهداشت، امداد و درمان ستاد پلیس راهور فراجا گفت: محرک‌هایی مانند شیشه، کاپتاگون، دراگون و کوکائین بیشترین ظرفیت را برای خشونت گرایی دارند و یافته‌ها نشان می‌دهند که مصرف  کنندگان شیشه و کوکائین نسبت به افراد عادی ۲ تا ۱۱ برابر بیشتر درگیر خشونت‌های تحت تاثیر مصرف متاآمفتامین می‌شوند.

فتح‌الهی افزود: بررسی پرونده‌های جنایی سال‌های گذشته در پلیس آگاهی نشان می‌دهد خشونت‌های ناشی از مصرف ماده مخدر صنعتی نظیر  شیشه می‌تواند به علت ایجاد توهم بدبینی نسبت به اعضای خانواده و روان پریشی، به قتل‌های خانوادگی منجر شود .از سویی دیگر مصرف کنندگان مواد مخدر سنتی مانند تریاک بیشتر در زمانی دست به رفتارهای پرخاشگرانه و اعمال خشونت می‌زنند که یا دوران ترک را می‌گذرانند و یا از مصرف آن مواد به نوعی محروم مانده‌اند و فرد مبتلا به اعتیاد برای تهیه هزینه خرید مواد با اعضای خانواده درگیر می‌شود و اعمال خشونت می‌کند.

تغییر الگوی مصرف مواد مخدر خشن

رئیس اداره بهداشت، امداد و درمان ستاد پلیس راهور فراجا ادامه داد: متاسفانه در سال‌های گذشته با تغییر الگوی مصرف مواد مخدر از اپیوئیدهای سنتی به سوی محرک‌ها و روانگردان های صنعتی و شیمیائی شاهد افزایش خشونت‌ها و جرائم منجر به قتل و همچنین حوادث رانندگی منجر به مرگ هستیم.

فتح‌الهی گفت: از نظر زیستی و عصبی، مصرف محرک‌ها به افزایش آنی و بیش از حد سطح دوپامین و نوراپینفرین می‌شود که مغز و سیستم عصبی را درحالت جنگ و گریز قرار می‌دهد و سبب کاهش مهار خشم در فرد می‌شود. همچنین در صورت مصرف طولانی مدت و کاهش ترشح سروتونین ؛ ضعف در کنترل رفتار و افزایش پرخاشگری ظاهر می‌شود و در نهایت اعتیاد به مواد مخدر با ترکیبی ازآسیب‌های اجتماعی، روانی، تغییرات فیزیولوژیکی و پایدارمغزی همراه می‌شود.

وی اظهار داشت: مطالعات دفتر پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر در دهه ۹۰ میلادی نشان داد که ۴۹ درصد قتل‌ها، ۸۲ درصد تجاوزها، ۶۹ درصد درگیری‌های منجر به قتل ،۵۰ درصد مرگ و میرهای ناشی از سوانح رانندگی،۲۷ درصد خودکشی ها،۶۲ درصد درگیری ها،  ۵۰ درصدهمسرآزاری‌ها و ۳۸ درصد کودک آزاری‌ها مستقیما با مصرف مواد مخدر و الکل در ارتباط است ؛همچنین براساس نتایج مطالعات انجام شده ، منشاء بسیاری ازآسیب‌ها و معضلات اجتماعی  مانند سرقت ،فحشا و قتل ریشه در مصرف مواد مخدر دارد.

سهم مصرف مواد مخدر بر رانندگی‌های پرخطر

فتح‌الهی همچنین درباره سهم مصرف مواد مخدر بر رانندگی‌های پرخطر و تصادفات منجر به مرگ گفت: درصد زیادی از رانندگان مقصر در حوادث رانندگی‌  منجر به مرگ، تحت تاثیر مصرف مواد اعتیاد آورافیونی، محرک‌های روانگردان و الکل هستند.

همچنین مطالعات علمی و گزارش‌های میدانی نشان می‌دهد که مصرف مواد اعتیادآور مانند محرک‌های روانگردان به ویژه شیشه و آمفتامین‌ها، مواد افیونی و الکل می‌تواند هنگام رانندگی سبب کاهش سطح هوشیاری، کاهش تمرکز، کندی حرکت در واکنش‌ها به حوادث نابهنگام، تحریک پذیری و از دست دادن قوای ادراکی فرد و همچنین عدم درک خطر تصادف و احتمال مرگ خود راننده و سرنشینان خودرو شود.

وی تأکید کرد: مقابله با سوء مصرف مواد مخدر، علاوه بر کاهش آسیب های اجتماعی و خشونت، می‌تواند نقش موثری در کاهش تصادفات مرگبار و حظ جان مردم داشته باشد.