چرا بی دلیل چاق می‌شویم؟

همشهری آنلاین – آرش نهاوندی: یک افسانه رایج درباره چاقی این است که دلیل همیشگی افزایش وزن پرخوری است. اما دلایل متعدد برای این وضعیت وجود دارد از هورمون‌ها، استرس، خواب، ژنتیک، داروها گرفته تا سلامت روده و …

حتی افرادی که رژیم غذایی سالمی دارند و مرتبا ورزش می‌کنند هم می‌توانند افزایش وزن غیرقابل توضیح ناشی از عوامل داخلی که تحت کنترل آن‌ها نیست را تجربه کنند. دکتر سیده طیبه رهیده، دبیر انجمن علمی تغذیه ایران درباره دلایل افزایش وزن و راهکارهای موثر کاهش آن برای افرادی که ضمن رعایت رژیم غذایی وزن کم نمی‌کنند به سوالات همشهری آنلاین پاسخ داده که در ادامه می‌خوانید.

دلایل ناخواسته

به گفته رهیده زمانی که ما از دلایل چاقی صحبت می‌کنیم، غیر از مواردی از جمله دریافت کالری، تغیبرات هورمونی نیز بسیار مهم هستند. به عنوان مثال کم‌کاری تیروئید که می‌تواند به خودی خود یکی از دلایل اضافه وزن باشد. چرا که در کم‌کاری تیروئید تغییرات در متابولیسم رخ می‌دهد.

او ادامه می‌دهد: مقاومت به انسولین مورد دیگری از تغییرات هورمونی است، در خیلی از افرادی که دچار سندرم تخمدان پلی کیستیک یا افراد پیش دیابتی و دیابتی که مقاومت به انسولین دارند، ما اضافه وزن را به رغم کاهش دریافت کالری می‌توانیم شاهد باشیم.

تغییرات هورمونی

دبیر انجمن علمی تغذیه ایران به بخشی دیگر از تغییرات هورمونی در بدن که باعث افزایش وزن می‌شوند، اشاره می‌کند و می‌گوید: تغییرات هورمون‌های جنسی و تغییرات در آندروژن‌ها هم در این باره موثرند.

او به هورمون کورتیزول هم اشاره و عنوان می‌کند: تغییرات در هورمون‌های‌ کورتیزول که مرتبط با استرس هستند، نیز افزایش وزن را بدون اینکه فرد دریافت کالری زیادی داشته باشد ایجاد می‌کنند.

ژنتیک و داروهای خاص

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران، ژنتیک را هم یکی از عوامل مهمی که می‌تواند در جلوگیری از کاهش وزن موثر باشد، عنوان می‌کند و می‌گوید: فرد می‌تواند ژن‌هایی داشته باشد که مستقل از تاثیرات دریافت غذا و کالری با تاثیر گذاری روی اشتها باعث افزایش وزن شوند. علاوه بر این مصرف داروهای خاص مانند داروهای ضد افسردگی هم می‌توانند منجر به افزایش وزن شوند که از جمله آن‌ها می‌توان به کورتون‌ها اشاره کرد.

بیشتر بخوانید:

• دوسوم بزرگسالان ایران چاقند
• جراحی چاقی برای کدام گروه سنی مناسب نیست؟

او کمبود خواب را هم به عنوان یکی از دلایل مهم اضافه وزن مطرح می‌کند و در توضیح بیشتر می‌گوید: افرادی که خسته هستند حوصله درست کردن غذای سالم را ندارند و می‌خواهند خیلی سریع غذا درست کنند که امکان دارد پر کالری باشد. این مساله حتی می‌تواند افراد را به سمت پرخوری پیش ببرد.

اهمیت علت یابی

معاون دانشجویی فرهنگی دانشکده بهداشت درباره راهکارهای مدیریت این وضعیت بیان می‌کند: علت‌یابی اهمیت زیادی دارد، این که بدانیم چرا افراد با وجود دریافت کالری کم و بدون پرخوری دچار چاقی و اضافه وزن می‌شوند. کم‌کاری تیروئید با یک آزمایش ساده قابل تشخیص است. بررسی داروهای مصرفی هم فرد هم مهم است. سبک زندگی فرد هم در این باره باید بررسی شود، این که فعالیت بدنی منظم دارد یا دچار کم‌تحرکی است. در تمامی این شرایط حتی اگر فرد کالری دریافتی را کاهش دهد ما بدون تغییر در آنها کاهش وزن نخواهد داشت.

رهیده ادامه می‌دهد: به طور کلی فردی که با وجود رژیم غذایی مناسب وزن کم نمی‌کند و چاق می‌شود، باید مورد ارزیابی کامل چه آزمایشگاهی و چه شیوه زندگی قرار بگیرد.

این متخصص تغذیه تاکید می‌کند: همیشه به مراجعانم گفته‌ام که کم کردن وزن در ابتدا سخت است، مانند بالا رفتن از پله‌های سرسره. اما زمانی که به اوج رسیدید و متابولیسم بدن در حال تغییر و سطح آن رو به افزایش برود، به یکباره مانند سرخوردن از سرسره کاهش وزن رخ می‌دهد.