تقسیم‌بندی جدید شب‌زنده‌دارها و سحرخیزها

تحقیقات تازه نشان می‌دهند که تقسیم‌بندی انسان‌ها به دو گروه «سحرخیز» و «شب‌زنده‌دار» بیش از حد ساده‌انگارانه است. برخلاف تصور رایج، الگوی خواب افراد فقط به دو دسته محدود نمی‌شود و پژوهشگران معتقدند که انسان‌ها دست‌کم در پنج گروه متفاوت از نظر ساعت خواب و بیداری قرار می‌گیرند. این نتیجه مطالعه‌ای است که با استفاده از هوش مصنوعی و داده‌های بیش از ۲۷ هزار نفر در بریتانیا انجام و در نشریه Nature Communications منتشر شده است.

در این پژوهش، تیمی از متخصصان مغز و اعصاب و روان‌پزشکی با بررسی ساختار مغز، نوع ارتباطات عصبی، ویژگی‌های شخصیتی، رفتارهای روزمره و وضعیت سلامت جسم و روان شرکت‌کنندگان، به این نتیجه رسیدند که شب‌زنده‌دارها خود به سه گروه مجزا تقسیم می‌شوند. گروه اول شب‌زنده‌دارهای پُربازده هستند؛ افرادی که واکنش‌های سریع‌تری دارند، در حل مسئله موفق‌تر عمل می‌کنند، اما در کنترل هیجانات خود با چالش‌هایی روبه‌رو هستند. این گروه معمولاً مصرف الکل بالاتری دارند و رفتارهای پرریسک‌تری از خود نشان می‌دهند.

گروه دوم شب‌زنده‌دارها، افرادی پرانرژی و ریسک‌پذیری هستند که اغلب روابط اجتماعی گسترده‌ای دارند، فعالیت بدنی بیشتری انجام می‌دهند و بیشتر به مصرف الکل و دخانیات گرایش دارند. با این حال، خطر ابتلا به افسردگی در این گروه نسبتاً پایین‌تر گزارش شده است. در مقابل، گروه سوم شب‌زنده‌دارها وضعیت نگران‌کننده‌تری دارند؛ این افراد معمولاً کم‌تحرک‌تر هستند، بیشتر سیگار می‌کشند و احتمال ابتلا به افسردگی و مشکلات قلبی‌عروقی در آن‌ها بالاتر است.

در میان سحرخیزها نیز دو گروه متفاوت شناسایی شده‌اند. گروه اول زندگی باثبات‌تری دارند، کمتر اهل ریسک هستند، مصرف الکل پایینی دارند و از نظر تنظیم هیجانی وضعیت مناسبی دارند. اما گروه دوم که بیشتر شامل زنان می‌شود، اغلب احساس خستگی مداوم دارند، اضطراب بیشتری را تجربه می‌کنند و آسیب‌پذیری بالاتری نسبت به افسردگی نشان می‌دهند.

به گفته لی ژو، پژوهشگر علوم اعصاب از دانشگاه مک‌گیل کانادا، داشتن ساعت خواب مشابه لزوماً به معنای سبک زندگی یا وضعیت سلامت یکسان نیست. او تأکید می‌کند که شناخت این زیرگروه‌ها می‌تواند کمک کند که افراد به‌جای تغییر اجباری ساعت خواب، روی مدیریت رفتارهای پرخطر، افزایش تحرک یا دریافت حمایت اجتماعی مناسب تمرکز کنند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که سحرخیزی یا شب‌زنده‌داری به‌تنهایی معیار مناسبی برای قضاوت درباره سلامت یا موفقیت افراد نیست.